مناطق رویشی جنگلی خلیح فارس وعمانی ایران

پزوهشگر و نویسنده و ترجمه از سید محمود جعفری.سازمان جنگلها اداره کل منابع طبیعی فارس مدیر گذشته وکارشناس مسئول وقت اداره فنی جنگلکاری وجنگلداری. این مطالب درحال پردازش است.کمی تحمل نمایید.

FROM WATER TO LIFE

ای نام تو بهترین سر اغاز —بی نام تو نامه کی کنم باز

AxGiG,عکس گیگ پایگاه آپلود عکس ویژه وبلاگنویسان

۱-جهان در هر سال قریب ۱۳میلیون هکتار از جنگلهای خودرا از دست می دهد.چرا؟
۲-یک میلیارد نفر به اب های قابل شرب  در جهان دسترسی ندارد.
۳-جنگل براحتی در هر هکتار ۲۰ برابر زمینهای کشاورزی کربن تولید می کند.و گفتیم با مصرف ۱۰۰۰ تن اب یک تن گندم بوجود می اید.

۱۵-۴ سال گذشته گرمترین سال در تاریخ داشته ایم وتغییر اقلیم  جهان را دگرگون خواهد کرد.
انسان زمین را تغییر چهره داده است
۵- ظرف ۳۵ سال گذشته پوشش یخی دریای قطبی ۴۲ در صد نازک تر شده است چرا؟
۶- جنگلها ومراتع وشیلات وزمین های کشاورزی یعنی چهار اکوسیستمی که غذاهای ما وتمام مواد خام مورد نیاز ما را تامین می کنند به علت مدیریت غلت انسانها وزیادخواهی از خاک واب وپوشش گیاهی در بسیاری از کشورها در حال نابودی ودربعضی از کشورها به دنبال برنامه ریزی توسعه پایدار می باشند. اگر باشند؟

۵-امارها بیانگر ان است که نزدیک به ۳۰ درصد سطح خشکی جهان جنگل تشکیل می دهد وگفته می شود که حدود ۶/۵ در صد خاک کشور را جنگل با تعریف های مختلف پوشانده است. سهم ایران در نفت خزر شد درصد شد؟

 

کارسناسان علمی اجرای معتقدنند که حدود ۳۰ درصد اراضی کشور در گذشته جنگل های بوده است.و متاسفانه هنوز نقشه های دقیق از مساحت جنگلهای ایران بخصوص جنگلهای خارج ازشما تکمیل نگردیده وهر بارهم این بحث جستجو گردیید ناتمام ماند متاسفانه البته این نظر شخصی اینجانب است. وگفته می شود از ۱۲ میلیون هکتار جنگلهای ایران که اکثرا مراتع مشجر است  حدود ۱۰میلون هکتار ان  مربوط به جنگلهای خارج از شمال  یعنی ۲۵ استان در بر می گیرد.ازاکرس ایران وتورانی خلیج فارس وعمانی که این نواحی در ارتفاعات هم با هم برخورد می کنند. ودر اینجا که بحث جنگلهای خلیج فارس ودریای عمانی است حدود ۲ دو میلیون هکتار یعنی ۱۶ شانزده  درصد مساحت جنگلها ومراتع مشجر که عموما مشکلات حفاظت و.بهربداری دارد.امار ارئه گردیده است.که گونهای غالب ان هرچند تکراری است با شاخص کناتر .کهور ایرانی نه پاکستانی  یا سمر وانواع اکاسیاهای ایرانی که توضیخ خواهیم داد در تامین سوخت وعلوفه واستفاده داروی از برگ  وهمچنیین جنگلهای دریای مانگرو(حرا وچندل) می باشد که در اینده این مطلب هم به قلم خواهیم اورد.عکس محمودmahmoud وسط مانگروها در منطقه عسلویه

DSCN1576

مناطق اکولوژیکی ایران تفاوت زیاد دو عرض جغرافیایی شمال و جنوب کشور و وجود دشت‌ها، ارتفاعات و اقلیم‌های متفاوت سیمای بسیار متنوعی به سرزمین پهناور ایران بخشیده به گونه‌ای که نواحی رویشی و گونه‌های گیاهی بسیار زیادی در آن مستقر شده‌اند. ۵ منطقه اکولوژیکی ایران به اختصار در ذیل معرفی شده‌است.

Related image

۱-   منطقه اکولوژیکی خلیج فارس- عمانی .در سال ۱۳۹۴گفتیم که در این سایت -با توجه به تجربه ۳۰ سال گذشته-که استان فارس از این اقلیم هم برخوردار است منطقه رویشگاهی خلیج فارس ودریای عمانی هم از نظر پوشش جنگلی خلاصه ای تعریف و پوهش خواهیم داد- برای علاقمندان ومتاسفانه در این منطقه مهم رویشگاهی فعالیتهای کتابی و انترنتی بصورت پراکننده عزیزان کارشناسان مرکز تحقبقات سازمان جنکلها ومحیط زیست اطلاعاتی در حد توان به قلم اورده اند که باید نهایت تشکر از این عزیزاننمود.اینجانب هم در حد تجربه و توان با تماس تلفنی به مسئولان گذشته که به عنوان کارشناس مسئول در اداره فنی جنگکاری وجنگلکاری اداره کل منابع طبیعی فارس  در سال ۱۳۹۴ مشغول خدمت بودم بسیاری از این مطالب گرداوری و اکنون موق شدم این رویشگاه بسیار مهم را برای عزیزان علاقمند توضیحات علمی و فنی و تجربی وصحرای معرفی نمایم. سید محمود گوید همین ریشگاه درایران باعث شده که ایران از نظر تنوع اب و هوای  بی نظیر باشد و استان فارس تنها استان نیست بلکه مملکتی است از نظر اب وهوای با اقلیم های گوناگون و بی نظیر .  مساحت جنگل‌های منطقه اکولوژیکی خلیج فارس- عمانی که بخشی از جنوب غرب و تمام سواحل جنوبی را در بر می‌گیرد، ۲۰۳۹۹۶۳ هکتار گفته می شود.

به دلیل تفاوت اکولوژیکی، رویش‌های اصلی این ناحیه به دو قلمر و خلیج فارس و دریای عمان تقسیم می‌شود.مهدس جعفری ۲۶ سال در اداره فنی جنگلکاری وجنگلداری مسئول طرحه های مشارت مردمی و نها لستان های استان سرپرست اداره فنی جنگلکاری مدیر اداره فنی جنگلکاری  جنگلداری کارسناس مسئول شهرستانها. ونهایتا بعد از ۳۰ سال در همین اداره فنی جنگل با نام خدا و به لحاظ بی مهری مسائل سیستمی که می توانستم ۵ سال دیگر خدمت کنم خود را باز نشسته دولتی کردم وخدا وانهای که با سیدمحمود این همه سال خدمت کردنند وسروکار داشتنند ناظر است وچپاول گران خزانه مردم تا ابد باید تاوان این بی سوادی ها وحرام خواری  ها را پس دهند.زیرا تاریخ این چنین گوید.

عکس جدیدخودم دراداره

۱-در قلمرو خلیج فارس که از قصر شیرین تا حوالی مرز استان‌های بوشهر و هرمزگان امتداد یافته، گونه‌های گیاهی کنار،کهور و کهورک و پده رویش‌های اصلی را تشکیل می‌دهند.

۲-در قلمرو دریای عمان نیز که بخشی از استان ‌هرمزگان تا سیستان و بلوچستان (مرز ایران و پاکستان) را در بر می‌گیرد، گونه‌های کهور ایرانی و انواع آکاسیا رویش‌های اصلی‌هستند. چش یا کرت که از چوب آن در صنعت لنج‌سازی استفاده می‌شود به صورت پراکنده در این قلمرو رویش دارد. جنگل‌های( ماندابی یا مانگروها نیز که متشکل از دو گونه حرا و چندل است) در این ناحیه گسترش دارند. رویشگاه جنگل‌های مانگرو در فاصله جزر و مد دریاها قرار دارد. ومی بایست کمی بیشتر توضیح دادکه. جنگلهای ناحیه رویشی خلیج فارس و دریای عمانی :   جنگلهای این ناحیه رویشی از مجاورت ساحل دریا تا ارتفاع ۷۵۰ متر از سطح دریا در دشتهای ساحلی استان با گونه های شاخص از جنس  آکاسیا (تورتلیس، مغیر ، تج، )، کهور (ایرانی و دره ای  ) چوچ، کلیر، توج، استبرق، کنار، لور و … با سطحی بیش از ۸۰۱ هزار هکتار پراکنده است که این مساحت بیشترین سطح این جنگلها را در کشور شامل می شود. جنگلهای این ناحیه با عنایت به توسعه آتی صنعت در غرب استان (گسترش تاسیسات پارس جنوبی تا بندر مقام) در  کاهش طوفانهای شن، کاهش آلودگی هوا، تلطیف هوا تاکنون نقش بسیار موثری ایفا نموده اند  که این مطلب می بایست توسط دولت مردان بازذیید وروند گزارش کنترل شود. 

؟؟؟؟؟؟؟؟؟
.همانطورکه قبلاً ذکر گردید وجود رطوبت نسبی هوا بصورت شبنم های شبانه نقش بارندگی پنهان راایفا می کنند و این عامل بسیار مهمی است که می توان از آن جهت توسعه جنگلهای این ناحیه بهره برد از نظر شرایط ادافیکی نیز می توان پتانسیل استان را در جای جای آن  مشاهده نمود بطور مثال در شرق استان در دل ماسه زارهای روان که جاده ها و روستا ها را مورد تهاجم قرار داده است آثاری از جنگلهای کهور ها ی ایرانی  باقی مانده است که این نشان از پتانسیل های استان در این ناحیه رویشی می باشد  وگزارش است که تاکنون در این ناحیه توسط اداره کل منابع طبیعی استان هرمزگان  نسبت به توسعه جنگل در سطح بیش از ۴۰۰۰۰ هکتار و با گونه های سمر، آکاسیا (مغیر ، تورتلیس) استبرق   اقدام شده است.—– جنگلهای آکاسیا تورتلیس شهرستان بندر لنگه واقعا بی نظیر بود که در سال ۱۹۹۳ اینجانب و اقای مهندس محسنی مدیر کل وقت از این مناطق بازدید به عمل اوردیم.

تور
استان هرمزگان:دارای تاریخی با قدمت چندین هزارساله بندرها وجزایر هرمزگان در دورهای گوناگون پیش از اسلام از جمعیت ویزه ای بر خوردار بوده است.
دریای پارس با دریای عمان وخلیج پارس امروزی که هرمزگان نیز درکنار ان قرار دارد از کهن ترین دریاهای جهان است.
در تاریخ هرمزگان امده است .

اکاسیا توتولیس

؟؟؟؟
از خصوصیات کورش کبیر.عدالت پرور ومردم دوست.

مورخین معتقدنند که شاهی با عزم وعاقل ورئوف ومهربان کاری که به برنامهریزی وهمفکری شروع می کرد تا پایان بایت برود در مورد مشکل به عقل بیش از قوه متوسل می شد. با مردم مغلوب رئوف ومهربان .به پادشاهان مغلوب به اندازهای مهربانیمیکرد که انها دوست صمیمی کورش شده ودر مواقع مشکل به یاری او می امدنند با مذاهب و معتقدان ملل دیگر کاری نداشت بلکه ادب  مذهبی انها را محروم می داشت..ودر اینجا خوب است که اشاره کنیم.

Untitled-9
در زمان هخامنشیان- داریوش بزرگ ایرانی ها کم کم در سواحل و اب های دریای سیاه وسرخ نفوذ کردنند وداریوش بزرگ دریا سالار یونانی خودبنام اسکولاخ یا اسکیلاس را مامور برسی کنارهای دریای پارس کرد که از نتایج بسیار ارزندهای دست یافت وباعث رونق بازرگانی میان هندوستان ودریای باختر شد.در اینجا ایجاب می نماید که ار منطقه چاه بهار بندر ازاد چاه بهار باغ گاه  شناسی معرف( تیس ) که مربوط به زمان رضا شاه می باشد ودر ان گونه های گرمسیری از جمله تمرهندی وانبه وموز ولوز ودیگر گونه ها پرورش می دادنند با همکاران جهادگر خوستان که مسئول وقت بود و اینجانب در در ابتدای راه اندازی منطقه جاه بهار برای تععیی گونه درختی وگسترش فضای سبز دعوت شدم  ملاحظه گردیید در این باغ چاهی به عمق حدود ۸۰ متر در ان زمان با همکاری ایتالیها یا پرتقالی ها حفر کردهان د که مقدار اب نسبتا شیرین داشت.انجیر معابد یکی از کهنسالترین درختان کشور است که در استان هرمزگان ودر( لیپار )چاه بهار ویگر استانها ازجمله بوشهر و منطقه عسلویه که شخصا با همکاران از  ان منطقه  بازدید داشتیم انجیر کهنسال دیده می شود که عکس اینجانب در زیر ان ملاحظه می فرمایید.
تهیه عکس…………

؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

نام بعضی از گونه ئهای بومی وغیر بومی که یا رویشگاه دارد یا برای تولید نهال وایجاد فضای سبز در مناقط خلیج فارس و عمانی  تولید می گردد.مورد استفاده یا حفاظت قرار می گیرد.واین بستگی به مدیرت سیستمهای دولتی ومردمی دارد. واین نهالستان لارستان است .که mahmoud and co-worker برای بازدید به شهرستان لار رفته ایم سمت راست اقای مهندس  حدادی رئیس ادره مرتع و بعد مسئول تولید کننده نهال که بخش خصوصی است و محمود  ,mahmoud و اقای مهندس رضای رئیس وقت شهرستان لار.

DSCN0424

ردیف اسم فارسی :تیره اسم علمی سرشت ۱ تورتلیس-آکاسیا چتری Mimosaceae Acacia tortlis جنگلی -بومی ۲ تج Mimosaceae Acacia ehrenbergiana جنگلی -بومی ۳ مغیر Mimosaceae Acacia oerfota جنگلی -بومی ۴ کرت Mimosaceae Acacia nilotica جنگلی -بومی ۵ سیانوفیلا Mimosaceae Acacia cyanaphylla فضای سبزی –غیربومی ۶ سالیسینا Mimosaceae Acacia salisina فضای سبزی –غیربومی ۷ ویکتوریا Mimosaceae Acacia Victoria فضای سبزی –غیربومی ۸ گل ابریشم Mimosaceae Albizzia lebbeck فضای سبزی –غیربومی ۹ حرا Avicenniaceae Avicennia marina جنگلی -بومی ۱۰ استبرق Asclepiadaceae Calotropis procera جنگلی -بومی ۱۱ کلیر Capparidaceae Capparis decidua جنگلی -بومی ۱۲ سه پستان Boraginaceae Cordia myxa فضای سبزی –غیربومی ۱۳ انبو Boraginaceae Cordia dichotoma فضای سبزی –غیربومی ۱۴ چسب – لیم Boraginaceae Cordia crenata فضای سبزی –غیربومی ۱۵ لور Moraceae Ficus bengalensis فضای سبزی –غیربومی ۱۶ انجیرمعابد Moraceae Ficus religiosa فضای سبزی –غیربومی ۱۷ جم Myrtaceae Eugenia jombos فضای سبزی –غیربومی ۱۸ اوجن Myrtaceae Eugenia jambolanda فضای سبزی –غیربومی ۱۹ اکالیپتوس Myrtaceae Eucalyptus camaldulensis فضای سبزی –غیربومی ۲۰ دهیر Solanaceae Lycium shawii جنگلی -بومی ۲۱ چریش Meliaceae Melia indica فضای سبزی –غیربومی ۲۲ درمان عقرب Caesalpinaceae Parkinsonia aculeata فضای سبزی –غیربومی ۲۳ چنال Mimosaceae ‍Pithocellobium dulce فضای سبزی –غیربومی ۲۴ پده Salicaceae Populus euphratica جنگلی -بومی ۲۵ کهور Mimosaceae Prosopis cineraria جنگلی -بومی ۲۶ کهوردره ای Mimosaceae Prosopis koelziana جنگلی -غیربومی ۲۷ سمر Mimosaceae Prosopis juliflora جنگلی – غیربومی ۲۸ چندل Rhizophorceae Rhizophor mucronata جنگلی -بومی ۲۹ چوچ Salvadoraceae Salvadora persica جنگلی -بومی ۳۰ توج Salvadoraceae Salvadora oleoides جنگلی -بومی ۳۱ تمرهندی Caesalpinaceae Tamarindus indica غیر جنگلی  –غیربومی ۳۲ گارم زنگی Combretaceae Terminalia catapa فضای سبزی –غیربومی ۳۳ کنار Rhamnaceae Ziziphus spina-christi جنگلی -بومی ۳۴ رمیلک Rhamnaceae Ziziphus nummularia جنگلی -بومی ۳۵ کنوکارپوس Comberataceae Conocarpus   erectus فضای سبزی –غیربومی ۳۶ دزدگیر-خارو Caesalpinaceae Caesalpina bunduc غیربومی ۳۷ گازرخ Moringaceae Moringa peregerin
گونه های که در بندر عباس تولید می شود. به نوشتار فوق کمی بیشار توجه کنیید.گونه های بومی وغیر بومی.
اکالپتوس ایا جایگاهی در ایران دارد برای پرورش سید محمود گوید با توجه به مشکلات اقلیمی ایران درامر ایجاد فضای سبز در بسیاری از نقاط  ایران تجربه نشان داده است که انواع اکالپتوس  که وارد ایران شده دراین تاریخ هیچ جایگاهی برای توسعه ندارد وکل نهالستانهای کشور در سازمان جنگلها تولید ان باید به حداقل برسانند جز در موارد خاص  وبا مطالعه زمین شناسی ونیاز ابی  وتوجه به ریشه عمیق در کنار منازل که خود مشکل بزرگی است ومشکلات زیر تیر برق جادها که بسیاری از گونه های که ارتفاع انها بلند می شود در کل کشور مشکل بزرگی گردیده برای وزرات راه وترابری وبخصوص هنگام بارش برف.این نکته باید در دستوراعمل سازمان جنگلها ووزرات را وشهرداری های کشور قرار گییرد.

اکالیپتوس Myrtaceae Eucalyptus camaldulensi و  عمدتا درایران در رزیم قبل وارد شده  ودر استاهای جنوبی کشور وشمال که رطوبت با لا است کشت گردیده است. در گربیگان فارس طرح  اقای دکتر کوثر  طرح ابگیر خطوط تراز غلام درگردشی یا پیج در پیچ با رعایت شیب تراز. برای دانشجویان واساتید تجربه خوبی است برای بازدیید ولی نباید فراموش کرد .که اقلیم عوض شده وبا یک گل بهار نمی شود.

Related imageRelated image

imosaceae Prosopis juliflora کهورپاکستانی یا سمر از قبل از انقلاب به ایران وارد شده در بسیاری از شهرستانهای استانهای خلیج فارس عمانی به صورت دست کاشت اداره کل منابه طبیعی استانها در امر فضای سبز وفعالیتهای بیابان کار کرده اند این گونه در بعضی شرایط می تواند گونه مهاجم باشد.

اکاسی پاکستانی
 با عنایت به لزوم ایجاد تنوع گونه ای در پژوزه های توسعه فضاهای سبز و جنگلکاری و همچنین از نظر تعداد ، تنوع و میزان  گونه های تولیدی  نهالستان باغو در هرمزگان در جنوب کشور در مقام اول قرار دارد . گونه های تولیدی این نهالستان که از نظر کاربرد نیز متنوعند از جمله گونه های  جنگلی ( مغیر ، تورتلیس، کهور ایرانی و…)، چوبده ( گز شاهی ،کرت، اکالیپتوس و …)، چند منظوره (کنار ، حنا ، تمر هندی و …) ، فضای سبزی ( کنو کارپوس ،  اکاسیا سالیسیناو…)، پرچینی ( ناترک و شمشاد اهوازی ) و …  به شرح ذیل می باشد:
استبرق ،اکالیپتوس ،انجیر معابد،پانسانیا، توج ،تورتلیس، تاکاما،تج،تمرهندی،جم،جک،چریش ، چندل ،چنال ، چوچ، حرا،حنا، خارو،خرزهره ،خرنوب،ختمی چینی،درمان عقرب ،دلونیکس،سمریا کهمور امریکای پاکستانی و اکاسیا سالیسینا،سپستان ،سزبانیا، سیانوفیلا،سوبابل،  شیشه شور، شمشاد اهوازی ،کاکتوس ، کرت، کرچک ،آکاسیا کوریاسه،آکاسیا آمپلی سپس، کنار ،کوریاسه ، کهور ایرانی،کهور درختچه ای ،  کنوکارپوس ،گل کاغذی ، گارم زنگی ، گل ابریشم ، گز شاهی،گزشور ، لور، مغیر ، نخل زینتی ، ناترک،پنبه درختچه ای .این درختجه یا گیاه استبرق است .دانش جویان می توانند در اینترنت مطالب برای این گیاه پیدا کنند ومرکز تحقیقات فارس وبعضی استانها قبلا روی ان کار کرد هاند لیکن جایگاهی برای گسترش ندارد.

استبرق
۲-منطقه اکولوژیکی هیرکانی یا خزری .این نواحی قبلا در این سایت اشاره های گردیده وما در اینجا فعلا بسنده می کنیم.  منطقه اکولوژیکی هیرکانی همچون نوار سبزی، حاشیه جنوبی دریای خزر و نیمرخ شمالی رشته کوه البرز را می‌پوشاند. مساحت جنگل‌های این منطقه که از آستارا در استان گیلان تا گلیداغی در استان گلستان را در بر می‌گیرد ۲۰۸۶۳۷۱ هکتار است. این منطقه اکولوژیکی به خاطر حاصلخیزی خاک، تغییرات دما و بارندگی‌های متعدد، گونه‌های گیاهی زیادی را در خود جای داده به نحویکه بیش از ۸۰ گونه درختی پهن برگ، ۴ گونه سوزنی برگ و ۵۰ گونه درختچه‌ای تاکنون در آن شناسائی شده که غالباً از تیپ‌های راش، ممرز، بلوط بلندمازو، افرا، توسکا و آمیخته تشکیل شده است. جنگل‌های این منطقه به صورت نسلی دست‌نخورده و سالم، کمربندی از درختان خزان‌کننده دوران سوم زمین‌شناسی را تشکیل می‌دهند. این جنگل‌ها که از آن به نام‌های جنگل‌های مرطوب و یا خزری یاد می‌شود دارای ارزش‌های زیست‌محیطی و اقتصادی بالایی می‌باشد که در زمره میراث طبیعی جهانی محسوب می گردد.
  ۳-منطقه اکولوژیکی ایران تورانی مساحت جنگل‌های منطقه اکولوژیکی ایران تورانی که در ارتفاعات  (خلیج فارس عمانی هم بعضی از گونه ها وجود دارد ؟)قبلا در این ساین ما مطالب داریم وعزیزان می توانند استفاده نمایند.شایان ذکراست این منطقه در ارتفاعات با منطقه خلیج فارس  با هم برخورذ دارد. وهمین نواحی است که اب وهوای منطقه خلیج فارس و عمانی را متغییر می سازد.این قسمت با ناحیه  که قسمت اعظم فلات مرکزی ایران را در برگرفته ۴۶۶۶۹۴۱ هکتار است. این منطقه بر اساس شرایط توپوگرافی و ارتفاع به دو منطقه کوهستانی با آب و هوای سرد و منطقه جلگه‌ای با آب و هوای بیابانی و گرم و خشک تقسیم می‌شود. هر چند که شرایط جوی منطقه موجب پراکندگی و فاصله زیاد درختان شده اما بدلیل وسعت زیاد دارای گونه‌های گیاهی متنوع می‌باشد به نحویکه ۶۹ درصد فلور ایران در این ناحیه قرار گرفته است.   گونه‌های اصلی منطقه کوهستانی بنه، بادام و ارس  یا سرو کوهی که عکس در ذیل مشاهده می فرمایید.و گونه‌های اصلی منطقه جلگه‌‌ای گز، تاغ، قیچ و اسکنبیل می‌باشد.عکس mahmoud  .در کوه انتن لارستان و درخت ارس و دیگر گونه های همراه.این همان شواهدی است مانند کوه گنو بندرعباس که جامعه ایرا ن و تورانی در ارتفاعات خلیج عمانی وجود دارد.

DSCN0357
۴-منطقه اکولوژیکی ارسباران .  جنگل‌های این منطقه که جزو جنگل‌های نیمه مرطوب کشور هستند، در استان آذربایجان‌شرقی و شمال غرب استان اردبیل واقع شده اند. مساحت جنگل‌های این منطقه اکولوژیکی ۱۷۴۸۳۸ هکتار است. جنگل‌های ارسباران به خاطر گونه‌های گیاهی نادر و منحصر به فرد و تنوع زیستی بالا از سال ۱۹۷۶ از سوی یونسکو به عنوان یکی از ذخیره‌گاه‌های زیست‌سپهر (بیوسفر) حمایت می‌شود. تنوع گونه‌های گیاهی از اختصاصات ویژه این ناحیه رویشی است؛ آنچنانکه بیش از ۷۷۵ گونه گیاهی فقط در منطقه حفاظت‌شده شناسایی شده که ۵۵ گونه آن برای اولین بار از ایران گزارش شده است. بسیاری از گونه‌های جنگلی ناحیه رویشی هیرکانی در این ناحیه وجود دارد. با این وجود گونه‌های اصلی آن ناحیه مانند راش و توسکا در ارسباران رشد نیافته است. این امر موجب شده تا در تقسیم‌بندی‌ها این ناحیه از ناحیه رویشی هیرکانی جدا شود. گونه های اصلی ناحیه ارسباران بلوط سیاه، بلوط سفید، ممرز، سرخدار و افرا می‌باشد.عکس ذیل منطقه سپیدان است که جزو منطقه اکولوزی زاکرس است وچرا زاکرس که بهترین موقعیت اب و هوای خارج از شمال داشته  پوشش گیاهی ان رو  به به زوال است؟ عکس .mahmoud and co-worker در حال برسی مشکلات وتنگناها.

عکس خودم در سپیدان


۵-منطقه اکولوژیکی زاگرس   برخی منابع قدمت جنگل‌های بلوط زاگرس را ۵۵۰۰ سال ذکر کرده‌اند. ایجاد و گسترش جنگل در این ناحیه به خاطر بارندگی‌های ناشی از استقرار سیستم مدیترانه‌ای و دریای سیاه بوده و از ناحیه سردشت آذربایجان‌غربی تا فیروزآباد فارس امتداد دارد. مساحت این منطقه اکولوژیکی  ۵۴۴۰۴۹۴  هکتار است. یکی از معیارهای تعیین مرز این ناحیه گونه گیاهی غالب آن، بلوط ایرانی است. اما سایر گونه‌های اصلی این ناحیه رویشی بنه، بادام، کیکم و گلابی وحشی است. دو کارکرد مهم جنگل‌های بلوط زاگرس حفاظت آب و خاک هستند که با توجه به غالب بودن آب و هوای خشک و نیمه‌خشک در کشور از اهمیتی انکارنشدنی برخوردارند؛ آنچنانکه هر نوع سرمایه­ گذاری حفاظتی و احیایی را توجیه­ پذیر نشان می‌دهد. جنگل‌های زاگرس با توجه به زادآوری محدود و پایین، جزو جنگل‌های حفاظتی و حمایتی قرار می‌گیرد.

 گفته می شود در حال حاضر و بر اساس اعلام سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری ۱۳۴ میلیون و ۳۰۷ هزار و ۸۳۹ هکتار منابع طبیعی در کشور داریم که معادل ۸۲٫۸ درصد از سطح کشور است که شامل جنگل، مرتع، پدیده‌های بیابانی، بیشه‌زارها و درختچه‌ها است. از ۱۳۴ میلون هکتار۸٫۸ درصد از این مقدار معادل ۱۴ میلیون و ۳۱۸ هزار و ۸۷۲ هکتار آن جنگل، ۵۲٫۳ درصد معادل ۸۴ میلیون و ۷۴۶ هزار و ۹۷۱ هکتار آن مرتع، ۳۲ میلیون و ۵۷۶ هزار و ۹۲۹ هکتار معادل ۲۰٫۱ درصد آن نیز پدیده‌های بیابانی و بقیه نیز بیشه‌زارها و درختچه‌ها است.  شایان ذکر است  با امار های ارائه شده  نسبتا  تقریبی و علمی ناحیه رویشی خلیج فارس ـ عمان به مساحت  دو  ۲ میلیون و ۱۱۹ هزار هکتار، ناحیه رویشی زاگرس با قدمت ۵٫۵ هزار سال به وسعت  شش ۶ میلیون هکتار، ناحیه رویشی ارسباران به مساحت دو ۲  میلیون هکتار، ناحیه رویشی تورانی در فلات مرکزی ایران به وسعت  چهار ۴ میلیون و ۳۰۳ هزار هکتار و ناحیه رویشی هیرکانی به مساحت یک‌  ۱ میلیون و ۹۶۸ هزار هکتار، پنج ناحیه رویشی ایران هستند.  وگزارش است که چهار ۴ هزار بازنشسته منابع طبیعی و جنگلبانی، جایگزین نشده اند این رویشگاه‌ها علاوه بر اینکه همواره مورد آماج سوءاستفاده‌کنندگان هستند، از کمبود نیرو رنج می‌برند، هنوز آمار دقیقی از میزان نیاز به محافظان و جنگلبانان در این پنج نقطه شریانی اعلام نشده اما بازنشستگی ۴ هزار جنگلبان حداقل در ۱۰ سال گذشته و جایگزین نشدن این نیروها، خود نشان از وضعیت نابسامان حفاظت از جنگل‌ها دارد. واین دوره  اموزشی در ذیل  با تلاش استنهای خارج از شمال باعث شد که اعتبارات جنگلهای خارج از شمال وشمال از هم جدا شود.

Untitled-10
اگر تخریب بخش‌های فوقانی اراضی جنگلی شمال با همین رونـد ادامـه یابد و شرایط کنونی بدون تغییر باقی بماند بعد از حدود ۲۵۰ سال، ۱۰۰ درصد اراضی جنگلی تغییر کاربری داده شـده و تخریب خواهد شـد. یکی ازاستادیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، با اشاره به تحقیقاتی در زمینه مرز جنگل‌های تخریب شده کوهستانی باﻻدست و مراتع که با استفاده از داده‌های (ماهواره‌ای) در دو مقطع زمانی متفاوت طـی یـک‌دوره  پانزده ساله ۱۵ ساله  که بررسی شد ه به نتایج قابل ملاحظه‌ای رسید. این استادیار محترم: تغییرات وسیع در مرز جنگل‌های شمال کشور به‌ ویژه در حاشیه ارتفاعات باﻻدست توسط دامداران و کشاورزان، تبدیل جنگل به مرتع و سپس اراضی دیم و تجاوزات مختلف باعث شده تا حد جنگل‌های کوهستانی شـمال در بسـیاری از مناطق باﻻدست نسبت به مرز اکولوژیک عقب‌نشینی کند. که اینجانب طی دوره اموزشی در  شمال کشور وارتفاعات درسالهای گذشته شخصا سخنان ایشان تایید می کنم . ایا طرح خروج دام در شمال کشور موفق بوده است. مهندس جعفری گوید خیر جز موارد خاص.برای اساتیید جوان ودانشجویان مطالب خوبی است برای جستجو. گاودرای ودامداری در ارتفاعات ۱۶۰۰ به بالا شمال کشور.ایا این مناطق را دیده ای؟


بدترین انسانها نزد خدا خدا کسانی هستند که از شنیدن حرف حق کر ولالند وبه طور کلی از سخنان حق تعقل نمی کنند(ایه۲۱ سوره انفال.)کتاب اسمانی
.چرا ایران از نظر پوشش گیاهی می میرد ؟این هم یک فاکتور مهم.در ذیل وی بیان داشت: نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که در استان مازندران بیش از ۶۰ هزار هکتار جنگل در بخش فوقانی اراضی جنگلی طی دوره زمانی ۱۳۶۹ تا ۱۳۸۳ تغییر کاربری داده و تخریب شدند.  بر اساس ایـن برآورد، تخریب ساﻻنه اراضی جنگلی در بخش فوقانی حدود  چهار ۴ هزار هکتار طی این دوره بوده و شدت تخریـب سـاﻻنه ۰٫۳۹ درصد محاسبه شده است. بر اساس آمار مرکز آمار و سازمان جنگل‌ها و مراتع ایران، در ۷ سال اخیر بالغ بر ۱۱ هزار مورد( حریق) در عرصه‌های جنگلی و مرتعی ایران به ثبت رسیده که در نتیجه بیش از ۱۲۵ هزار هکتار جنگل و مرتع از بین رفته است. ایا این امار درست است دولت مردان باسواد مهندس جعفری گوید خدا را گواه می گیرم که اکثر امارهای که گزارش می شود از استانها به مرکز جمع بندی به لحاظ مسایل گوناگون که مسئولین می بایست برای دولت مردان توضیح دهند نادرست است وبیش از ۲۰ هزار اتش سوزی هر سال اتفاق می افتد.

؟

فقدان تجهیزات اطفای حریق و  نبودن امداد‌رسانی هوایی در مواقع آتش سوزی نیز باعث شده تا میزان خسارات افزایش یابد به طوری‌که در سال ۹۲ تنها در یک مورد حریق در پارک ملی گلستان که تحت حفاظت سازمان محیط زیست اداره می‌شود ۲۰۰۰ هکتار جنگل و مرتع مشجر نابود شد. سال گذشته نیز بیش از ۱۴۰۰ هکتار از جنگل‌های این پارک ملی در آتش سوخت بی‌آنکه بالگردی برای اطفای حریق به هوا برخیزد تا میزان جنگل‌های سوخته یگانه پارک ملی ایران در ۴ سال گذشته به بیش از ۸۰۰۰ هکتار برسد.    بر اساس آمار مرکز آمار ایران، سال ۸۹را می توان سال سیاه جنگل‌ها نامگذاری کرد. سالی که رکورد آتش سوزی در چند سال گذشته شکسته شد و آمار افزایش آن نسبت به سال قبل به ۱۰۰درصد رسید و مساحت آتش‌سوزی‌ها  هفت ۷ برابر شده و به عدد ۴۰۷۷۲هکتار رسید. در سال ۱۳۹۰ وضعیت نسبت به سال ۸۹مقداری بهترگزارش  شده و مساحت آتش سوزی‌ها به ۳۶۹۷۲هکتار رسید.

ایران خشک تر می‌شود،‌تالاب‌ها یک به یک خشکیده،‌ سفره‌های آب زیرزمینی فروکش و دشتها بیابان می‌شود. آیا براستی کشوری که تنها ۸/۶ درصدش را جنگل در برگرفته و از این میزان نیز تنها چیزی کمتر از  دو ۲ درصد را جنگل‌های شمال تشکیل می‌دهد رواست که همین اندک ذخیره‌گاه‌های ژنی‌اش را که تأمین کننده بخش مهمی از آب کشور است یا در آتش بسوزانیم یا به چراگاه تبدیل کرده و شخم زده یا به صورت الوار راهی بازار کنیم ؟  حال توجه کنیم-بیش از نیمی از مساحت کشور ایران را مراتع تشکیل می دهد. مرتع به عنوان بستر تحولات اقتصادی و اجتماعی ایلات و عشایر ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است. زیرا منبع تولید گوشت، لبنیات، پشم و سایر فرآورده های دامی است. همچنین بخشی از گیاهان صنعتی و دارویی از این منبع خدادادی به دست می آید. اما متاسفانه بسیاری از مراتع کشور به علت تخریب بیش از حد با بحرانی عمیق مواجه شده اند و ادامه ی این روند کشور ما را با مشکلات بسیاری مانند: سیل های مخرب، کم آبی،  بی ابی  و طوفان، شنهای روان، آلودگی محیط زیست، گرد وغبار در بسییاری ازاستانها که ما درهمین سایت مطلب داریم خشکسالی و قطحی و مهاجرت به شهرها وکشورهای دیگر  رو به رو خواهد کرد. از این رو شناخت این بخش به طور قطع تأثیر تعیین کننده ای بر تنظیم و اجرای برنامه هایی که نتیجه ی آن ها تداوم حیات جانداران وابسته به مراتع در ترازهای متفاوت و تنوع زیستی است، خواهد داشت. خشک شدن تالابهای ایرا ن ازجمله فارس یکی دوتا نیست با توجه به تغییر اقلیم ومدیریت ضعیف بهره برداری از چاها واب رودخانها وغیره مسایل اجتمای در اطراف این تالابها که مردم زندگی می کنند.چرا تالابها دردنیا وایران می خشکد؟

؟؟؟؟؟؟؟؟؟

اشاره مهم سطح مراتع دنیا طبق آمار سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد، حدود ۱۳۳/۲ میلیارد هکتار مرتع در دنیا وجود دارد. بیشتر سطح خشکی های جهان را مراتع در برگرفته اند طبق آمار اعلام شده به وسیله ی کوک و همکارانش (۱۹۸۶) بیشترین سطح کره زمین به مراتع اختصاص یافته است، بطوریکه مراتع ۴۳% ، جنگلها ۱۸%، اراضی کشاورزی ۲۰%، مناطق مسکونی _ صنعتی۴% و اراضی بدون استفاده( یخچالها و قلل کوهها)۱۵%سطح زمین را پوشانیده است .طبق برآورد هدی(۱۹۷۵)مراتع ۴۷%، اراضی کشاورزی ۱۰%، جنگلهای تجاری ۲۸% و پوششهای دایمی یخی ۱۵%خشکیها را به خود اختصاص داده اند.     ایران و سطح مراتع ایران مساحت ایران بیش از ۱۶۴ میلیون هکتار است که از این میزان ۴/۱۲ میلیون هکتار اراضی جنگلی، ۹۰ میلیون هکتار مرتع، ۲/۴۳ میلیون هکتار بیابان و کویر و حدود ۴/۱۸ میلیون هکتار اراضی زراعی و باغها هستند. شایان توجه است که از کل مراتع ایران فقط ۹/۳ میلیون هکتار جزء مراتع خوب درجه بندی شده است. دفتر فنی مرتع، سطح مراتع ایران را ۸۰-۷۰ میلیون هکتار برآورد کرده است. در کتاب جغرافیای کشاورزی ایران(دکتر تقی بهرامی ۱۳۳۳) سطح مراتع ایران را ۱۵ میلیون هکتار، نیکنام در سال ۱۳۴۱ ، ۱۰۰ میلیونهکتار شیدایی و نعمتی در سال ۱۳۵۷ ، ۱۰۶ میلیون هکتار و شرکت اف ام سی آمریکا در سال ۱۹۷۵، با استفاده از تصاویر ماهواره ای مراتع ایران را ۹۰ میلیون هکتار تخمین زده اند، که تخمین فوق با بهره گیری از عکسهای هوایی دارای صحت بالاتری نسبت به سایر تخمین ها است. (حدود ۴۶ میلیون واحد دامی مازاد) در مراتع وجود دارد و این تعداد باعث نابودی پوشش گیاهی و افزایش فرسایش خاک در مراتع می گردند. جمعیت بهره بردار مرتع نیز ۷/۵ برابر توان مراتع برآورد شده است.  اشاره:فلور صحرای وموقعیت جغرافیای ایران صحاری مرکزی ایران ( به طور تقریب ۲۱% مساحت کشور ) را شامل می گردد. که دشت های پهناور کویری مانند لوت و کویر نمک از مهمترین بخش های این منطقه کاملاً خشک محسوب می گردد. حتما سرکارخانم دکتر ابتکار پاسخ برای مردم دارد . دارا وسارا می گوید ایا تخصص خانم محترمه ابتکار  در ایرا ن شخص دیگری ندارد؟؟؟؟؟؟
Related image

اقلیم نزولات سالیانه ی این مناطق کمتر از ۱۰۰ ملیمتر در سال بوده و تغییرات نسبی بارندگی بیش از چهل در ۴۰%است و همچنین تبخیر سالیانه برخلاف میزان بارندگی زیاد و غالباً ۴۰۰۰  چهار هزار میلیمتر در سال تجاوز می کند.  پوشش گیاهی -در این منطقه یک سلسله از رستنی های منقطع و پراکنده یافت می شود. ولی ناحیه ی مرکزی به علت مداخلات انسان و انباشته شدن و تمرکز مقادیر زیادی نمک در گودالهای خیلی مرطوب و یا پیشرفت تپه های شن روان فاقد هرگونه رستنی است. در کل کلیماس پوشش گیاهی در این مناطق در قسمت شمالی، بوته زار با زیر پوششی از گیاهان علفی یکساله و چند ساله و در قسمت های جنوبی، بیشتر درختچه ای است. در اثر تخریب پوشش گیاهی در قسمت شمال شوره زار وسیعی به نام کویر نمک و در قسمت جنوبی لوت، ماسه های روان پدیدار شده است. قسمت عمده گونه های موجود در این منطقه از اسفناجیان Chenopodiaceae مقاوم به شوری (Halophile) تشکیل شده اند از قبیل:Salicornia ,Halocnemum strobilaceum Seidlitzia ,rosmarinus, انواع Salsola. رستنی های درختی مهم این منطقه شامل چند گونه گز و اسکمبیل و Arthrophyton persicumاست. درختچه های گوناگون که کم و بیش خاردار هستند ممکن است بازهم بر روی سنگهای کوهستان ها(ارژن- Amygdalus, Pteropyrum) وجود داشته باشند. از گندمیان چند ساله نمی توان جزء Aristida plumose در نواحی شنی و یا سنگلاخ در نواحی که قدری شور هستند پیدا کرد و همچنین به طور نادر و کمیاب Stipa barbata ممکن است در کوهستانها یافت شود.  فلور اسپی وموقعیت جغرافیای این مناطق استپی تقریباً ۲۸% سطح کشور را دربر می گیرد و به صورت کمربندی مناطق کویری و بیابانی ایران را احاطه کرده است. چرا  وسعت ایرا ن به مناطق بیابانی گسترش می یابد هزار یک دلیل پیامد این پیدیده است.راه جاره؟؟؟؟؟؟؟؟؟اگر حرفی برای سخن داری این مدیر ای کارشناس در رادیو وتلوزیون بشتر مردم را اگاه کن.

؟

تعریف استپ به اکوسیستم هایی اطلاق می شود که دارای گیاهان بوته ای کوتاه و تنک بوده و الگوی پراکنش به صورتی است که بین گیاهان و خاک سخت و برهنه یافت می شود. چرا ایران خشک ونیمه خشک نباشد؟ اقلیم در این منطقه میزان نزولات بین ۱۰۰ تا ۲۳۰ میلیمتر تغییر می کند. این منطقه را برحسب درجه ی حرارت در زمستان و ارتفاع و عرض جغرافیایی می توان به منطقه های کوچکتری تقسیم کرد که شامل منطقه استپی گرم ( دشت خوزستان، جنوب شرقی فارس و مناطق کم ارتفاع واقع در بین بلوچستان و کویر مرکزی) ، منطقه استپی معتدل ( قم، کرمان، زاهدان و بیرجند) و منطقه استپی سرد(اصفهان، تهران و نقاط کوهستانی استان مرکزی ) هستند. منطقه ی استپی گرم دارای دوره ی خشکی زیاد با درجه حرارت متوسط ۱۰ درجه سانتی گراد در دی ماه و بارندگی کم در بعضی ماه ها و یا فاقد بارندگی، بی شباهت به اقلیم بیابانی نیست. حوزه ی استپی معتدل دارای درجه حرارت متوسط ۵ تا ۸ درجه سانتی گراد در دی ماه و بیشترین میزان بارندگی در ماه های دی و اسفند است. لازم به ذکر است دوره ی خشکی در این قسمت نسبتاً کوتاه و بارندگی تقریباً در تمام ماه ها وجود دارد. البته درجه حرارت این حوزه نسبت به درجه حرارت حوزه ی گرم پایین تر است ولی میزان بارندگی در هر دو حوزه معتدل و گرم تقریباً یکسان است. در نهایت حوزه استپی سرد با درجه حرارت متوسط کمتر از ۴ درجه سانتی گراد در دی ماه دارای دوره ی خشکی کوتاه و محدود به تابستان است.  پوشش گیاهی گروه رستنی های این منطقه نیز تابعی از شرایط درجه حرارت و ارتفاع از سطح دریا و عرض جغرافیایی است و به همین لحاظ فلور این منطقه بسیار متفاوت است. این فلور عموماً در نواحی جنوبی و شرقی به علت فراوانی گیاهان یک ساله غنی است. این فلور را درمنه زارهای استپی نیز می نامند و درمنه Artemisia herba- alba مشخصه ی این فلور است.Aristida plumosaمعمولاً از گندمیان چیره در منطقه استپی به شمار می رود ولی در اراضی سنگین یا شور دیده نمی شود. گونه های دائمی Stipa( مخصوصاً Stipa barbata) در گذشته فراوان تر بوده ولی امروزه در بخش های زیادی نابود شده است. انواع بقولات دائمی  این منطقه خیلی کم است. فقط چند گونه از Astragalus های علفی(از دسته ی Cereidothrix) گاهی به طور وفور یافت می شوند. درخت و درختچه ها در منطقه ی استپی کاملاً از بین نرفته اند و در بعضی نقاط سنگلاخ باز هم می توان Pistacia atlantica , Pistacia khinjuk (در جنوب) و انواع بادام Amygdalus و انجیرFicus carica  و غیره را پیدا کرد.       فلور نیمه استپی وموقعیت جغرافیای این مناطق نیمه استپی حدود ۵/۱۸% مساحت کشور را تشکیل می دهند.  اقلیم میزان بارندگی سالیانه ی این مناطق بین ۲۳۰ تا ۴۰۰ میلیمتر متغییر است. این مناطق به حوزه نیمه استپی گرم شامل شمال و شرق خوزستان و کازرون درفارس ، نیمه استپی معتدل شامل شیراز، قصرشیرین و رودبار و شمال شرق گرگان و حوزه ی نیمه استپی سرد شامل بخش وسیعی از استانهای آذربایجان غربی و شرقی، همدان، شهرکرد، مشهد و بجنورد است.  پوشش گیاهی در این منطقه به علت بارندگی زیاد فلور علفی خیلی غنی تر از منطقه ی استپی است. گونه های درختی و درختچهای این مناطق شامل: داغداغان(Celtis ssp)، گلابی وحشی(Pirus syriaca)، ولیک ( Crataegus ssp) انواع بادام( Amygdalus ssp) و در ارتفاعات ارس (Juniperus excelsa). گندمیان مهم مراتع نیمه استپی عبارتند از: Agropyron cristatum ,A.intermedium, A.trichophornm, A.tauri, Hordeum bulbosum, Bromus tomentellus. در قسمت های کوهستانی و مرتفع این تیپ (از ۲۰۰ متر به بالا )بعضی از انواع درمنه با گندمیان فوق همراه می شوند. در مناطق مرتفع بهره برداری بی رویه از این تیپ به زیاد شدن گیاهان خاردار و بالشتی و غیره منجر می گردد. استان هرمزگان علی رغم اینکه از آب و هوای فوق استوایی برخوردار است اما در ارتفاعات از جنگلهای ناحیه ایران و تورانی که  در نوع خود جالب و قابل توجه می باشد برخوردار است . سطح این جنگلها در استان ۲۰۳ هزار هکتار است .وجود درختانی  از گونه های بنه، بادام کوهی ،زیتون وحشی ،کیکم و حتی ارس در فاصله کمی از جنگلهای آکاسیا در کشور بی نظیر می باشد و ضمن اینکه از دمای محیطی مناسبتری نسبت به سایر نقاط استان برخوردارند و سالانه جمع کثیری از هم استانیها از این جنگلها در ارتفاعات گنو و هماگ دیدن می نمایند . جنگلهای کوهستانی نقش بسزایی در ذخیره نزولات آسمانی ارتفاعات استان و تغذیه سفره های آب دشتهای مشرف به آن دارد از طرفی گونه های بنه و بادام  از گونه های چند منظوره بشمار می روند و درآمد خیلی خوبی برای ساکنین  مناطق بوجود می اورند.
 پراکنش رویشگاه خلیج فارس و دریای عمانی
این منطقه عسلویه است که سواحل زیبای دارد.mahmoud and co worker

DSCN1627
۱-کهور ایرانی (Prosopis cineraria) گونه درختی بومی و شاخص ناحیه صحارا- سندی است که از نوار ساحلی استانهای بوشهر، هرمزگان، سیستان و بلوچستان تا جنوب استان کرمان پراکنش دارد. حاصلخیزی خاک رویشگاه کهور ایرانی، باعث قطع بی رویه درختان در این عرصه ها می شود و  متاسفانه مردم محلی به سرعت آنها را به زمین های کشاورزی تبدیل می کنند. همچنین حفر چاه های عمیق و نیمه عمیق در اطراف کهورستان ها برای آبیاری زمینهای کشاورزی سبب افت سطح آبهای زیر زمینی شده و آنها را با خطر نابودی مواجه کرده است. همچنین تاج بری یا سرشاخه زنی مستمر برای تامین علوفه دام ها سیر قهقرایی کهورستان ها را تشدید کرده است. مرغوبیت زغال و قطع بی رویه درختان کهور ایرانی توسط روستاییان و تغذیه دام ها و وحوش از میوه های آن، همچنین سخت تر شدن خاک سطحی رویشگاهها، زادآوری و تجدید حیات کهورستان ها را سخت و گاهی پا گرفتن نهال های خودرو را غیر ممکن می کند. به طور کلی، در این شرایط احیا و تجدید حیات کهورستان ها بسیار  سخت است. از طرفی، به علت پاکتراشی توده های جنگلی کهور ایرانی و تبدیل آنها به اراضی کشاورزی، سرشاخه زنی شدید به منظور تغذیه دام، قطع بی رویه به منظور تهیه زغال و نرخ زاد آوری پایین، کهور زارها یا کهورستان ها در بسیاری از مناطق دچار انقراض محلی  شده اند

عکس کهور
برگ کهور ایرانی ارزش درمانی، صنعتی و علوفه ای دارد.
قسمت گوشتی بین دانه ها در غلاف میوه کهور ایرانی مصرف خوراکی و دارویی دارد و برای بیماری های برونشیت، آسم، لکه های پوستی، رماتیسم و عقرب گزیدگی استفاده می شود. گلها به عنوان ماده پاک کننده و مقوی در معالجه نارسایی های پوستی و جلوگیری از سقط جنین استفاده می شود. در لاس بلا هندوستان خاکستر چوب آن را برای از بین بردن موهای زائد به پوست می‌مالند. میزان نمک های پتاسیم در کهور ایرانی به ۳۱ درصد می رسد و خاکستر چوب آن می تواند منبع مهمی از پتاس باشد.  چوب کهور ایرانی در نجاری کاربرد دارد، همچنین به شکل خمیر چوب در صنایع کاغذ سازی استفاده می شود. برگ و میوه کهور ایرانی دارای ۶۸/۱۱ درصد پروتئین است. برگ و میوه کهور ایرانی در مقایسه با یونجه از ارزش غذایی مطلوبی برخوردار است و برای تغذیه شتر، گاو، گوسفند، بز و وحوش علف خوار و سرشاخه خوار بسیار خوشخوراک است

.  در استان فارس مرکز گرداوری سرشاخه یا برگ کنار است.کنار دربسیاری از شهرستانهای استان فارس بصورت پراکننده ملاحضه می گردد از جمله لامرد و کازرون  داراب منطقه دارالمیزان مهر و لار  و فسا وجهرم  وفیروزاباد به طرف کازرون و ممسنی و غیره.بحث سرشاخه زنی کنار بحث فنی می طلبد اما با توجه به فرهنگ بهربرداری در ایران بنظر اینجانب این نوع مجوز از طریق منابع طبیعی فقط نابود کردن جنگلهای کنار می باشد.زیرا برنامه ریزی مدیریتی ندارد.
 

پودر
 
بررسی انتشار گونه های درختی و ارتباط پراکنش آنها در کهنوج با عوامل محیطی از نظر بوم شناختی اهمیت زیادی دارد و می تواند در حفظ و توسعه گونه های گیاهی مفید باشد. انتشار گونه های گیاهی به نوع رویشگاه آنها بستگی زیادی دارد و از اهم این شرایط اقلیم و وضعیت خاک منطقه است. اقلیم هر منطقه به عرض جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا بستگی زیادی دارد. خصوصیات خاک هر منطقه علاوه بر سنگ مادر به عوامل اقلیمی وابسته است و فعالیت های  انسان نیز در انتشار گونه موثر است. رویشگاههای کهور ایرانی عموما در اقلیم های فرا خشک و خشک گرم تا فرا خشک معتدل گسترش دارد. حداکثر ارتفاع مشاهده شده این گونه تا ۲۰ متر و قطر تاج پوشش تا ۱۸ متر می رسد. تراکم این گونه از ۱۲ تا ۳۰۰ اصله در هکتار تغییر می کند.
میانگین بارندگی سالانه رویشگاه های کهور ۴۵ تا ۲۰۰ میلیمتر است. این رویشگاه ها از نظر تنوع پوشش گیاهی غنی و از نظر اقلیم، نوع خاک و تراکم پوشش گیاهی نیز گوناگونی زیادی دارند. از نظر زمین شناسی و ژئومورفولوژی اکثر رویشگاه کهور ایرانی در دشت های سیلابی با بافت ریز دانه و سفره آب به نسبت سطحی یا ریز قشری انتشار دارند. 
 

 
سازگاری کهور ایرانی  کهور ایرانی دارای ریشه های عمیق و وابسته به آبهای  زیرزمینی است. در واقع، گیاه از طریق ریشه های عمیق آب مورد نیاز خود را از سفره های آب زیر زمینی بدست می آورد  و در اصطلاح «فراتوفیت» (Phreatophyte) نامیده می شود. ریشه های کهور ایرانی معمولا به عمق بیش از ۳۰ متر هم می رسد. همچنین برای سیستم کشت تلفیقی درخت مناسب است. ریشه های کهور ایرانی دارای گرهک های تثبیت کننده ازت جوی در خاک است. برگ، میوه و سرشاخه های کهور ایرانی از منابع مهم تامین علوفه دامهای اهلی و علفخواران وحشی به ویژه در طول فصول گرم و دوران خشکسالی محسوب می شوند   

. استقامت  کهور ایرانی در اراضی بیابانی  و ماسه زارها قابل توجه است. به طوری که وسیع ترین کهورستان  در محدوده ماسه های روان  با مساحت ۳۵ هزار کیلومتر مربع  در منطقه شرقیا (Sharqiya) در کشور عمان واقع شده است. در ایران نیز با توجه به استقامت بالا و با دارا بودن انعطاف بوم شناختی به نسبت زیاد تا حواشی کویر لوت رویش دارد. این گونه درختی به شدت نورپسند است و رویشگاه های آن در دشت های حاصلخیز مثل رحمت آباد ریگان بم، جهان آباد فهرج، سنگ سفید و پاتلی جیرفت، مهروییه کهنوج، بمپور، دشت عورکی چابهار، زرآباد چابهار، جگین جاسک، دهنو مراغ در اطراف گاوبندی استان هرمزگان با تراکم به نسبت مناسب وجود دارد. رویشگاه های کهور ایرانی از کرانه های سواحل خلیج فارس و دریای عمان تا ارتفاع ۶۸۰ متری از سطح دریا امتداد دارند.  

و تک پایه های آن تا ارتفاعات ۱۶۰۰ متری از سطح دریا در منطقه کوهستانی بشاگرد و مناطق دیگر پراکنده هستند.  با توجه به خصوصیات ویژه ای که کهور ایرانی دارد می تواند از رطوبت نسبی هوا در مواقع شرجی استفاده کرده و کمبود بارندگی را جبران کند. در سال های اخیر با توجه به افت سفره های زیر زمینی اغلب توده های باقی مانده از منابع آبی ناشی از آبیاری اراضی کشاورزی استفاده می کنند. به همین دلیل توده های کهور در اطراف مزارع انبوه تر گزارش گردیده است.   نکته قابل توجه جوامع همراه کهور ایرانی

ایا مساحت جنگلهای کهور ایرانی کسی یا سازمانی میداند وهمچنیین پراکنش ان در این تاریخ در ایران—-۱۳۹۵ جواب ؟؟؟؟؟؟؟
 رویشگاه های کهور ایرانی فقط مختص این گونه نیست و گونه های گیاهی زیادی به عنوان «جوامع همراه» در کنار این گونه می رویند. از گونه های بسیار مهم دیگر همراه کهور ایرانی، درخت کرت (Acacia nilotica) است که در بقای پرندگان بومی جنوب ایران نظیر شهدخور و بلبل خرما نقش کلیدی دارد. گونه مهم دیگر آکاسیای چتری یا گبر (Acacia tortilis) است که زیبایی خاصی دارد.   
  
سازگاری کهور ایرانی  کهور ایرانی دارای ریشه های عمیق و وابسته به آبهای  زیرزمینی است. در واقع، گیاه از طریق ریشه های عمیق آب مورد نیاز خود را از سفره های آب زیر زمینی بدست می آورد  و در اصطلاح «فراتوفیت» (Phreatophyte) نامیده می شود. ریشه های کهور ایرانی معمولا به عمق بیش از ۳۰ متر هم می رسد. همچنین برای سیستم کشت تلفیقی درخت مناسب است. ریشه های کهور ایرانی دارای گرهک های تثبیت کننده ازت جوی در خاک است. برگ، میوه و سرشاخه های کهور ایرانی از منابع مهم تامین علوفه دامهای اهلی و علفخواران وحشی به ویژه در طول فصول گرم و دوران خشکسالی محسوب می شوند   

خاک شناسی رویشگاه های کهور.رویشگاه های کهور ایرانی به دلیل محدودیت بارش دارای خاکهای جوان و فاقد تکامل نیمرخ خاک است. بررسی ها نشان می دهد که جنگلهای  کهور ایرانی به طور عمده در خاک‌هایی با شوری کم توسعه یافته اند، اما تحمل این گیاه به خاکهای شور و سدیمی در تعداد معدودی از رویشگاه‌ها نیز قابل توجه و تامل است. کربن آلی خاک از میزان ناچیز تا بیشتر از یک  درصد تغییر می کند. در واقع، خاک رویشگاه‌های آن از نظر کربن آلی فقیر محسوب می شوند.  درصد آهک خاک رویشگاهها از متوسط تا خیلی زیاد متغییر است و دارای دامنه ۱۷ تا ۷۲ درصد است. در برخی رویشگاه ها درصد آهک خاک در لایه سطحی بیشتر از لایه عمقی است و در برخی با افزایش عمق مقدار آهک افزایش می یابد. خاک تعداد معدودی از رویشگاه ها نیز دارای گچ است. اسیدیته خاک خنثی تا کمی قلیایی است و در دامنه ای از شوری کم تا شور سدیمی قرار دارد. اسیدیته خاک رویشگاه های این گونه نیز در محدوده ۲/۷ تا ۳/۸ تغییر می کند و با افزایش عمق تغییر چشمگیری در آن رخ نمی دهد. هدایت الکتریکی لایه عمقی افزایش محسوسی را نسبت به سطح نشان نمی دهد. از لحاظ کربن آلی، خاک فقیر و دارای مقادیر چشمگیری آهک در لایه های سطحی و عمقی است. همچنین خاک تعداد کمی از رویشگاه ها حاوی گچ است. بافت خاک در اکثر رویشگاه ها لوم- سیلتی و لوم- شنی است.    
 حاصلخیزی خاک رویشگاه کهور ایرانی، باعث قطع بی‌رویه درختان در این عرصه‌ها می‌شود و متأسفانه مردم محلی به سرعت آنها را به زمین‌های کشاورزی تبدیل می‌کنند. همچنین حفر چاه‌های عمیق و نیمه عمیق در اطراف کهورستان‌ها برای آبیاری زمین‌های کشاورزی سبب افت سطح آبهای زیر زمینی شده و آنها را با خطر نابودی مواجه کرده است. ‌ تاج بری یا سرشاخه زنی مستمر برای تامین علوفه دام‌ها سیر قهقرایی کهورستان‌ها را نیز طی میکند.
حفاظت کهور ایرانی به لحاظ گستردگی منطقه رویشی، اهمیت برگ ها، سرشاخه ها و میوه های مغذی، مرغوبیت چوب، افزایش دادن حاصلخیزی خاک، استقامت نسبت به شرایط خشک و نقش تثبیت کننده ماسه های روان و ایجاد بادشکن باید در اولویت باشد. سرشاخه زنی های بی رویه، تخریب بیش از حد کهورستان‌ها و ایجاد کانون‌های بیابان زایی، بر ضرورت حفاظت و مطالعه کهورستان‌ها می‌افزاید. در ایران سه گونه بومی از جنس کهور (Prosopis) به نام‌های کهور ایرانی، کهور درختچه‌ای (P. koelziana) و کهورک یا جغجغه (P. farcta) وجود دارد.کهور ایرانی در هندوستان، پاکستان، افغانستان، ایران، عربستان و عمان بومی است و در هندوستان در ایالت های راجستان، هاریانا، دهلی، گوجارات، کارناتاکا، ماهاراشترا، مادهیا و پرادش وجود دارد. بررسی ها نشان می دهد که کهور ایرانی تغییرات درجه حرارت را از ۶- درجه در زمستان تا ۵۰ درجه سلسیوس در تابستان را تحمل می کند، اما نهال های آن به شرایط یخبندان حساس هستند. امید به زندگی درختان کهور ایرانی به حدود ۲۰۰ سال و حتی بیشتر می رسد.
 
استان بوشهر:به اعتقاد بعضی از محققان ار انجا که ئبنای نخستین ای سرزمین به دست اردشیر پادشاه   ساسانی    بوده است.
در بوشهر ۱۲ چشمه اب گرم وجود دارد.درختجه های مانند خرک وهلیه به طور طبیعی به شکل محدودی دیده می شود واز برگ درختنان برای مصارف طبی واز چوب انها برای ساختن سقف اتاق ولنج وسوخت استفاده می گردد.استان بوشهر شمال ترین درختان حرا یا جنگلهای مانگرو به نام دانشمند بزرگ ایرانی ابوعلی سینال مارینا شناخته می که در اینده در مطلب منانگرهای ایران توضیحات مفصل از پراکنش و غیره بیان خواهیم کرد.
پارک جنگلی بوشهر چه کوتاه دیدنی ومحل تفرجگاه زیبای است که گونهای درختی ان اکاسیا وکنار واکاسیای امپلی سپس وغیره ان را پوشش داده و ودر سال ۱۳۹۶ اینجانب با بعضی از همکاران از ان بازدید به عمل اوردیم.واین درخت )انجیر معابد است .Moraceae Ficus religiosa (در عسلویه که محمود وهمکاران درکنار ان ایستاده اند.انجیر معابد یکی از کهنسالترین گونه درختی منطقه خلیج فارس وعمانی است
DSCN1653

استان بوشهر:ضمن اینکه این استان ۴۲۰ هکتار پوشش جنگلی دارد که از این مقدار ۳۳ درصد جنگلهای طبیعی عمدتاً شامل بنه٬ بادامکوهی و کناراست٬ این جنگلها شامل گونه های کنار٬ آکاسیا آمپلی سپس٬ آکاسیا٬ سالیسینا٬ آکاسیا ویکتوریا٬ درمان عقرب و کهور و جنگلهای حرا است٬ پارکهای جنگلی چاه کوتاه بوشهر٬ چاه چاهو دشتی٬ عامری دیلم٬ علی آباد دلوار٬ پارک ملی دریایی نایبند کنگان٬ سد شهید رئیسعلی دلواری شبانکاره٬ جنگل بنک کنگان٬ آبشارهای رودفاریاب و رود شور و زیراه دشتستان٬ منطقه خائیز تنگستان٬ باغان دشتی٬ انارستان جم٬ دشتهای سرسبز و مناطق پشت کوه دشتستان و دشت پلنگ دشتی مهمترین این مراتع و جنگلها است. وی بیان کرد: مساحت پوشش گیاهی اراضی استان بوشهر ۴۲۰ هزار هکتار هست که ۲۰ هزار هکتار از این اراضی جنگلهای دست کاشت  ۲۶۰ ٬ هزار هکتار جنگل طبیعی و ۲۰هزار هکتار نیزارها است که با توجه به بارندگیهای مناسب فصل زمستان و سرسبزی طبیعت استان پیشبینی میشود.: استان بوشهر شمالیترین رویشگاه درختانَ حرا در خلیج فارس است تجمع این درختان سبب به وجود آمدن جنگلهای حرا و مانگرو در این استان شده است که از با ارزشترین زیستگاههای ساحلی این استان به شمار میرون .گزارش است.


جنس کنار از خانواده عناب ( Rhamnaceae ) در ایران سه گونه درخت و درختچه ای دارد که دو گونه آن خاص مناطق گرمسیری است. این تحقیق از سال ۱۳۸۰ با هدف شناسایی جایگاه تحقیق و رده بندی گونه های جنس کنار ( Ziziphus)ایران در قالب طرح ملی انجام شده و در این راستا گونه های مختلف این جنس در ناحیه گرمسیری از استان ایلام تا سیستان و بلوچستان مورد بررسی قرار گرفته وتا کنون سه گونه و یک هیبرید در این نواحی از نظر خصوصیات ظاهری و پراکنش بررسی شده است. این گونه ها عبارتند از: کنار سدر Ziziphusspina-christi.، رملیک Z.nummularia و Z.jujuba واژه های کلیدی : کنار ، سیستماتیک ، پراکنش و مناطق گرمسیری .
در سال ۱۹۷۷ پرفسور رشینگر تعداد شش گونه و یک هیبرید از جنس کنار را برای فلات ایران معرفی نمود، که از این میان چهار گونه آن متعلق به کشور ایران ذکر شده. (۶) منابع علمی اخیراً پنج گونه از جنس کنار برای ایران معرفی کرده اند که علت آن ارتقاع زیر گونه Aucheri به گونه است.(۲) تمام گونه های این جنس دارای خواص دارویی می باشند به خصوص گونه سدر (Z.spina _ christi)که از قدیم الایام سدر که از یرگ کنار تهیه می شده جهت شستشوی سر و بدن به کار می رفته است. (۴و۵) و امروزه نیز همچنان در صنایع بهداشتی جهت تهیه شامپو های گیاهی ضد شوره و تقویت کننده موی سر استفاده می شود.(۵و۴)
ضمن مطالعه منابع علمی معتبر به ویژه فلورایرانیکا ، عراق، فلسطین ، کویت ، پاکستان و فلور شرق گونه های موجود در کشور و کشور های هم جوار مقایسه گردید پس از آن نمونه های گیاهی جنس کنار در هرباریوم های معتبر از جمله موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع شناسایی شد سپس از مناطق مختلف کشور بویژه استانهای جنوبی نمونه های گیاهی مربوط به این جنس ازجمعیت های مختلف جمع آوری شد و از نظر خصوصیات ظاهری و پراکنش جغرافیایی مقایسه ای بین گونه ها صورت گرفت.  نتایج و بحث .

با توجه به اقلیم خاص حاکم بر سواحل خلیج فارس و منطقه خلیج عمانی که از مرز بلوچستان درشرق تا قصر شیرین درغرب کشور امتداد دارد عناصر گیاهی مشترکی از فلور مناطق گرمسیری بویژه گونه های چند ساله ، درختی و درختچه ای همچون گو نه های مختلف کنار مشاهده می شود.جنس کنار در ایران سه گونه درختی و درختچه ای دارد.گونه عناب Zizphus jujuba در مناطق معتدل و معتدل سرد ، رملیک Z.nummularia و سدر spina.christi Z. با دو واریته خاص مناطق گرم و مرطوب جنوب ایران هستند. همچنین یک گونه درختی بنام کنار موریتانی Z. mauritiana در مناطق جنوبی ایران بویژه استانهای بوشهر و بلوچستان کاشته شده است و میوه اش به مراتب درشت تر از کنار ایرانی است.جنس کنار ( Zizphus) از خانواده Rhamnaceae ، راستهRhamnales و رده دولپه ای هاستجنس کنار Ziziphusدرخت یا درختچه ای همیشه سبز یا خزان کننده به ارتفاع۵-۸ متر حدود صد گونه از آن در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری می رویند. برگها متناوب باحاشیه صاف یا دندانه دار و دارای سه رگبرگ اصلی برجسته گلها دو جنس بصورت خوشه ای یا منفرد با اجزاء پنج بخشی، میوه شفت، گاهی گوشتی ، گرد یا تخم مرغی شکلی.  کلید شناسایی گونه های گرمسیری.

– درختچه خزان کننده با کرکهای متراکم در هر دو سطح برگ بویژه سطح زیرین…….. Z.nummularia (Burn.f.)Wighth & Arn.- درخت یا درختچه همیشه سبز برگها بدون کرک یا با کرکهای پراکنده.Z.spina-christi (L.)Willd رویشگاه گونه رملیک در مناطق بیابانی و نیمه بیابانی و دشت های گرم روی خاکهای شنی و سیلیسی است. این گونه به طور متراکم در جنوب استان ایلام و بصورت پراکنده در سایر استانهای جنوبی می روید گونه کناز در آبرفت های سنگ ریزه دار ،رودخانه های فصلی و حاشیه مزارع بصورت خودرومشاهده شده این گونه در تمام استانهای جنوبی بصورت خودرو یا کاشته شده وجود دارد.یک گونه هیبرید بین دو پایه Z.nummularia و Z.spina-chirsti توسط پرفسور شینگر در فلورایرانیکا معرفی شده که نگارنده نیز آن را از منطقه حاجی آباد استان هرمزگان جمع آوری کرد.پیوند کنار وارداتی (کنار موریتانیZ.mauritiana ) برروی کنار سدر (Z.spina-christi) در بوشهر و خوزستان مشاهده شده که موفق بوده است.ودر این تاریخ میوه ان به بازار عرضه می گردد.

کنارپیوندی
 
استان سیستان وبلوجستان :این چنین است در کتاب اوستا امده است این سرززمین یازدهمین سرزمین است  که اهورا مزدا افرید.زادگاه رستم دستان قهرکان نامی حماسی شاهنامه فردوسی که زبان فارس را زده کرد.

زابل تو یادگار رستم ویعقوب و فرحی ——زابل واسمون ملک کیو ونور و چرحی
شرایط آب و هوایی استان: استان سیستان و بلوچستان  با توجه به موقعیت جغرافیایی خود، از یک طرف تحت تأثیر جریان های جوی متعدد مانند “جریان بادی شبه قاره هند” و به تبع آن باران های موسمی اقیانوس هند است و از طرف دیگر تحت تأثیر فشار زیاد عرض های متوسط قرار دارد .در این استان با توجه به نزدیکی به مدار راس السرطان آب و هوای بسیار خشک وگرمای شدید مهم ترین پدیده مشهود اقلیمی آن است..در گستره ی این استان عوارض گوناگونی مانند کوهستان،دشت،جلگه ومناطق  نسبتا پست وهموار مشاهده میشود.دشت سیستان که در گروه اقلیم بیابانی میانه قرار دارد، بارشی کمتر از ۶۵ میلی متر را در سال دریافت می کند و میزان تبخیر در آن به بیش از ۵۰۰۰ میلی متر می رسد. این شرایط در مجموع باعث خشکی فیزیکی شدید محیط بوده و در سالهایی که میزان ورودی آب رودخانه هیرمند کاهش می یابد، خشکسالی های مخرب توسعه پیدا می کند. شریان حیاتی منطقه یعنی هیرمند نوسانات سالیانه قابل ملاحظه ای را نشان می دهد. وزش بادهای ۱۲۰ روزه که از اواخر بهار تا پایان تابستان می وزد در تشدید نیاز و خشکی محیط موثر است. ب)ناحیه بلوچستان :که قسمت جنوبی استان را در برمی گیرد، وبا ۱۷۹۳۸۵ کیلومتر مربع بیشترین مساحت استان را به خود اختصاص داده است.این ناحیه،منطقه وسیع کوهستانی است که   بین ۲۴ تا ۳۰ درجه عرض شمالی و ۵۸ تا ۷۰ درجه طول شرقی نصف النهار گرینویچ  قرار داشته ،از شمال به سیستان و لوت ، از مشرق به پاکستان . از جنوب به دریای عمان و از مغرب به کرمان محدود است . مناطق جنوبی استان با توجه به مجاورت با دریای عمان و بهره گیری از بادهای موسمی اقلیم متفاوتی دارند. بالا بودن میانگین دما و پایین بودن نوسانات آن از مشخصه های اساسی اقلیم منطقه است. با توجه به پایین بودن نزولات جوی و عدم وجود منابع برفی کوهستانی اکثر جریانات رودخانه ای، موقتی و فصلی بوده و در بخش وسیعی از استان منابع محدود آب های زیر زمینی تنها امکانات تامین آب محسوب می شوند. وجود مخروط آتشفشانی تفتان با ۳۹۴۱ متر ارتفاع در شمال بلوچستان مرکزی، شرایط اقلیمی متنوع و جالبی را فراهم آورده است . -در تمام شهرهای استان حداکثر دمای سالانه، بالای چهل درجه سانتیگراد گزارش شده است.پوشش گیاهی این استان به علت کمی بارندگی، فرسایش خاک، سیلاب و مصرف بیرویه اغلب پراکنده اند . تنوع اقلیمی حاکم بر استان ، ترکیب گونه های جنگلی نیز در استان متفاوت است. این تفاوت در دو منطقه جدا از هم قابل مشاهده است: الف: منطقه ایران _ تورانی: شامل شهرستانهای زابل ، زاهدان ، خاش و بخشی از سراوان است و مهمترین گونه های گیاهی آن عبارتند از بادام کوهی ، بنه ، تاغ و گز. ب: منطقه خلیج _ عمانی: شامل شهرستانهای چابهار ، ایرانشهر ، سرباز و نیکشهر است. از مهمترین گونه های جنگلی این بخش می توان کهور ایرانی ، کلیر ، چگرد ، چش و کنار را نام برد. حدود ۵۵ درصد از کل مساحت استان معادل ۱۰۲۵۰۰۰۰ هکتار را مراتع در برگرفته‌است که ۳۰۰ هزار هکتار مراتع خوب، ۷۵۰ هزار هکتار مراتع متوسط و ۲/۹ میلیون هکتار مراتع فقیر و خیلی فقیر می‌باشد. وجود تالاب هامون و امکان تولید علوفه نی و بونی در سطح۱۵۰۰۰۰ هکتار با تولید متوسط حداقل ۶ تن در هکتار علوفه خشک (در مواقع غیر خشکسالی) از سرمایه‌های مهم منطقه به شمار می‌رود. در استان بیش از ۱۲۰۰ گونه گیاهی که حدود ۷۰ گونه آن دارای ارزش دارویی و صنعتی می‌باشد شناخته شده‌است. از جمله می‌توان گونه‌های کهور، کنار، بنه، بادام کوهی، جش و گز روغن…. را نام برد.

مساحت جنگل‌های استان که عمدتاً نیمه متراکم و کم تراکم هستند قریب به یک میلیون هکتار می‌باشد. همچنین حدود ۳/۶ میلیون هکتار را بیابان و شنزار در بر گرفته‌است.   معرفی جنگلهای سیستان وبلوچستان: جنگلهای طبیعی این استان مانند جنگلهای ناحیه شمالی و یا غرب ایران به صورت انبوه و متراکم نیست و اغلب به طور پراکنده و به اصطلاح لکه‌ای است.در ناحیه معروف سر حد که سلسله کوه های تفتان و پنج انگشت و مورپیچ کشیده شده، شرایط طبیعی برای رشد و نمو درختان جنگلی بسیار مساعد است و درختانی به وجود آمده که اگر چه به انبوهی و شکوه جنگل مازندران نیستند ولی در عوض دارای گونه های بسیار نادر و کم یاب است. حدود ۲/۳ جنگل های این ناحیه را پوشش های جنگلی بیابانی با گونه های تاغ و گز تشکیل می دهند و بخشی از آن را پوشش های جنگلی گرمسیری با گونه های کهور، کنار، چش، توج، چگرد، کلیر و حرا (در منطقه گواتر) و جنگل های خشک با گونه های بادام- بنه تشکیل می دهند. این پوشش های جنگلی بسیار پراکنده بوده و اغلب به صورت لکه های کم و بیش بزرگ در ناحیه ی بلوچستان جنوبی، ارتفاعات تفتان و کوه خفرزند بزمان و مناطق ارتفاعی سراوان، استقرار یافته اند و در قطعات بسیار کوچک، تیپ جنگلی به خود می گیرند.  متوسط تراکم درخت در این عرصه ها به ۵۰ اصله در هکتار می رسد و در مجموع، درختان محدوده جنگلی استان به حدود ۶۹ میلیون اصله بالغ می شود. از نظر گونه، جنگل های کهور در ناحیه چاه هاشم، جنگل های گز در جنوب چاه هاشم و تهلاب، جنگل های تاغ در ریگ چاه، دشت سمسور، تگر و دامنه ی خاوری تفتان، جنگل های کهور، گز و اکاسیا در چاهان، جنگل های کهور و کلیر در زر آباد و بالاخره جنگل های تنگ گازرخ در سازند های فلیش واقع در حدفاصل چاله جازموریان و دریای عمان حضور دارند. در حال حاضر به جز گونه چش که در صنعت لنج سازی کاربرد دارد و درختچه گازرخ که از بذر آن روغن خوراکی تهیه می شود، سایر گونه ها مصرف تجارتی و یا صنعتی ندارند. – چش و کرت  از  تیره : کهور مرفولوژی : درختی است تنومند به ارتفاع ۶ تا ۸ متر، برگها مرکب ، برگچه ها ریز و کوچک ، گل ها زرد کروی و خوشبو ، خارهای بلند و نوک تیز، تاج آن توپی شکل ، تنه به شکل ‎ میوه غلاف دار فصل گلدهی: بهار و پاییز مناطق انتشار:این گونه درمناطق نیمه خشک ، گرم و مرطوب از قبیل سواحل خلیج فارس و دریای عمان و در استانهای بوشهر ، هرمزگان و سیستان و بلوچستان ( چابهار ،ایرانشهر، و نیکشهر ) و همچنین در خاک های عمیق رسی و شنی نیز می روید . نام محلی : در بندرعباس کرت ، در چابهارچش، در بین لار و بندرعباس به سلم معروف است . موارد استفاده : چوب درختان این گونه در کشتی سازی ( لنج سازی ) ارزش بسیار زیادی دارد . برگها و میوه ارزش علوفه ای برای دام دارد . این درختان دراحیاء اراضی بیابانی و تثبیت شن های روان بسیار باارزشند. درگذشته درختان چش بطور غیرقانونی قطع و به کشورهای همجوار حمل شده و در ساخت کشتیهای چوبی بسیاربزرگ تجاری مصرف می شده است که توسط ادارات منابع طبیعی استانهای ساحلی از این عمل بشدت جلوگیری شده است و در توسعه این گنجینه گرانبهای منابع طبیعی کشور اقدامات اصلاحی واحیائی زیادی انجام پذیرفته است .  – داز نخل ایرانی از تیره :خرما مرفولوژی : نام علمی داز به معنای درختچه کوتاه قد می باشد . درختچه ای است دو پایه با برگهای پنجه ای سبز و چرمی میوه سته گل در انتهای شاخه در گل آذین خوشه ظاهر می شود . عمر متوسط درختچه حدود ۴ الی ۵ متر است که پس ازگلدهی از بین می رود ومجددا از کنار درختچه قبلی ریشه جوش جدیدی تولید می شود . فصل گلدهی : بهار مناطق انتشار: درجنوب ایران در مکران در شهرستانهای سراوان ، نیکشهر، ایرانشهر، خاش و سرباز از ارتفاع ۴۸۰ متر تا ۱۲۸۰ متر در آبراهه ها میروید . نام محلی : نام محلی آن در جنوب پورک و داز می باشد . تصور می رود که یکی  بنام درخت نر و دیگری نام درخت ماده می باشد . در بعضی مناطق بلوچستان به آن پیش می گویند. موارد استفاده : از برگ آن حصیر ، سبد، کلاه و سیواس که یک نوع کفش محلی است می بافند . در افغانستان از دانه های آن تسبیح می سازند .  – بادام کوهی  از تیره : گل رز مرفولوژی : درختچه ای است تا ارتفاع ۴ متربدون خار ، دارای شاخه های جوان سبز بدون کرک ، استوانه ای صاف و براق ، برگهای آنها دراز خطی یا ماله ای است که در حاشیه برگها چینهای کنگره ای نوکدار و منتهی به دمبرگ کوتاه می باشد . گل آن سفید نسبتا بزرگ با گلبرگهای تخم مرغی گسترده ، میوه شفت بدون کرک و تخم مرغی است و در انتها کمی تیز و تقریبا فشرده و نازک در دو طرف فصل گلدهی: اواخر اسفند مناطق انتشار: دامنه انتشار این گونه وسیع است و در نواحی استپی و ارتفاعات نیمه خشک کشور دیده می شود . در کرمانشاه ، لرستان ، بختیاری تا دزفول، ارتفاعات فارس ،‌کرمان و خراسان دیده می شود . در استان در ارتفاعات تفتان ، بیرک ، کوه سفید و درناهوک همراه درختان زیتون از ارتفاع ۶۰۰ تا ۲۷۰۰ متر از سطح دریا دیده می شود . موارد استفاده : میوه بادام مصارف دارویی و آرایشی دارد و همچنین از میوه آن برای تنقلات و خشکبار استفاده می شود .  حرا از تیره : شاپسند مرفولوژی‌ : درختچه ای است با برگهای بیضی شکل وکشیده و با قاعده ای باریک . نام علمی این جنس به افتخار دانشمند بزرگ ایرانی شیخ الرئیس ابوعلی سینا نام گذاری شده است . از اختصاصات این درختچه آن است که دانه آن روی درخت مادر به نهال تبدیل میشود یعنی نیمه زنده زا میباشد . بذر پس از تبدیل به نونهال از درخت جدا شده و به مرداب افتاده و بلافاصله ریشه دوانی میکند . میوه آن به اندازه یک فندق کرکدار است و طعم آن کمی شیرین وگس است فصل گلدهی : شهریور ماه مناطق انتشار: این درختچه در سواحل و مردابهای ساحلی و دلتای رودخانه ها و در ایران و مصر و عربستان انتشار دارد. در ایران در بوشهر ، بندرعباس ، قشم ، و گواتر چابهار انتشار دارد. نام محلی: در کتب تب سنتی نام این درختچه اسرار آمده است که ریشه مراکشی دارد . در جنوب ایران به نامهای حرا در بندرعباس ، تمردرچابهارو در برخی مناطق جنوب تول گفته می شود . به عربی به آن شوره و شورا می گویند. موارد استفاده : پوست این درختچه دارای تانل فراوان است در دباغی  استفاده می شود . درهند از دانه های نارس آن به صورت ضماد برای تسریع رسانیدن و چرک زایی جوش و آبسه ها مصرف می شود . در هند ریشه آن برای افزایش نیروی جنسی ، از برگ برای تعلیف دامها در جنوب کشور استفاده می شود  – چاتلانقوش (بنه ) از تیره : پسته مرفولوژی : درختی است به ارتفاع بیش از ۱۵ متر با تاجی گرد و بزرگ و تنه ای قطور بقطرنیم متر ، ناصاف و تیره رنگ ، برگها شانه ای فرد با ۲ تا ۵ جفت برگچه گرد ، تخم مرغی تا کشیده و با حاشیه ای کم و بیش مژه دار . هریک از برگچه ها دارای ۸-۵/۲ سانتی متر طول و ۲-۷/۰ سانتیمتر یا بیشتر پهنا  می باشد . گل آذین آن خوشه ای باز و میوه آن شفت به ابعاد ۶-۵*۸-۵  میلیمتر میباشد . فصل گلدهی : اوایل بهار مناطق انتشار: این درخت از جزایرقناری و کشورهای ساحل مدیترانه آغاز و تا آسیای صغیرو سوریه ، قفقاز ، ایران ،افغانستان ، و پاکستان انتشار دارد . در ایران در جنگلهای آن معطر و دانه آن روغنی است. دو زیر گونه دیگر از بنه در منطقه بلوچستان  در ارتفاع ۶۰۰  تا ۱۰۰۰ متر از سطح دریا میروید . در استان در ارتفاعات غرب زاهدان ، نصرت آباد ، ارتفاعات تفتان ، ارتفاعات ناهوک و بیرک سراوان و ارتفاعات سرباز و لاشار پراکنش دارد . نام محلی : در اطراف تهران چاتلانقوش ، در همدان شاقلانقوش ، در ارسباران چاتلانقو، در کردستان سقز ، در فارس و بلوچستان بنه وبه لهجه بلوچی به آن گون ، ون ، ونه ،گونه گویند. موارد استفاده : از ساقه آن صمغی استخراج می شود که در نقاشی و رنگ و روغن و آدامس سازی استفاده می شود . میوه بنه در حالت تازه کمی گرم و خشک است . مدر و قاعده آور است . روغن مغز بنه گرم و خشک وبرای تقویت اعصاب نافع است . برای صاف کردن صدا و باز کردن انسداد و گرفتگیهای عروق و یرقان موثراست . برای تقویت نیروی جنسی مفید است ، معده و کلیه را گرم میکند و برای نفخ و گاز مفید است .میوه آن بدلیل چربی بالای آن مصرف خوراکی دارد و از آن نوعی اشکنه تهیه می کنند .  – گاز رخ – گز روغن  مورفو لوژی: در ایران یک گونه از این جنس   بنام پرگرینا بصورت درخچه ای وجود دارد .ساقه و شاخه های ان سزوئی  و اغلب بدون برگ به ار تفاع ۶ تا ۷ متر ، تاج آن متمایل به مخرو طی وارونه تا کروی ، پوست در خت در قسمت پایین در درختانی که قطر آن حدود ۳۰ سانتی متر است خاکستر ی  روشن و شیار دار و برجسته ولی بالا تنه حاکستری تیره است. برگها مرکب دو شانه ای فر د، گل در گل آذین خوشه ای کوتاه تا بلند ،گل آذین نزدیک به شاخه های قطور ، کوتاه به طول ۸ تا ۱۰ سانتی متر میباشد .یکی از ویژگیهای اعجاب بر انگیز این گونه دارای برگهایی بدون برگچه است که این درخت از نظر ویژگیهای اکولوژیک و بتانیک درخت بی نظیری است و گاهی در چنان شرایط سختی رشد میکند که میتوان آنرا یک معجزه در عالم گیاهی دانست. فص گلدهی : بهار مناطق انتشار:انتشار آن بر روی ماسه سنگهای دامنه کوهستان تا راس قله ها ادامه دارد.جایی که کوچکترین اثری از خاک نیست این گیاه مستقر شده است. نام محلی : درنیکشهر به آن گز روغن میگویند. موارد استفاده : مهمتر ین موارد استفاده این درخت از نظر اقتصادی روغن دانه های آن است. دانه های این گونه دارای ۳۸-۴۰ درذصد روغن ویک نوع ساپونن است . روغن این گونه به بن مشهور بوده و بسیار مناسب برا ی تغذیه است و در صنعت نیز برای جلا کاری و روغن کاری ساعتهای دیواری ومچی و چرخهای خیاطی وسایر ماشینهای ظریف مورد استفاده دارد . در صنایع دارویی تهیه نوعی آنت بیوتیک  آز آن در دست بررسی است. مصارف درمانی : ریشه در مان سوزاک و تب زرد – پوست درمان جرب و خارش – میوه برای درمان ناراحتی های کبد طحال و دردهای آرتروز وفلج استفاده میشود. تکثیر : بذر و قلمه  – شیشم ،جک  مرفولوژی : شیشم درختی است با تاج پوشش بسیار ضعیف و همیشه سبز که ارتفاعش به ۲۵ متر بالغ میشود . از طریق جستزایی ریشه و ساقه علی رغم فقیر بودن خاک و تخریب توانسته است تاکنون مقاوکت کند. برگهایش متناوب و شانه ای است و دارای پنج برگچه واپه تخم مرغی با نوک کشیده تیز و پشت خزی است . گلهایش پروانه ای شکل کوچک و سفید است و در گل آذین خوشه ای قرار گرفته است . میوه آن نیام میباشد. درخت شیشم در برابر خشکی خاک و هم در برابر آب و رطوبت بردبار است و در کنار آب هم بخوبی میروید .سرعت رشد آن زیاد و پوست خارجی ساقه به رنگ سفید و چوب داخلی قهوای است. فصل گلدهی: گلها در خرداد میرسندو در آذر بذر میدهند. مناطق انتشار:اصل آن از مشرق زمین در هند و افغانستان است . درا یران در تنگ سرحه پاکستان –بشاگرد در ارتفاع ۹۰۰-۱۲۰۰ متر از سطح دریا – ته درها و کنار چشمه ها و مسیر جریان آب میروید. در آبادان از قدیم در باغها کشت شده است . در شمال کشور هم بخوبی میروید.  نام محلی: نام این درخت در فارسی شیشم است و در تنگ سرحه آنرا رقاء و در جیرفت آنر جک  و در آبادان سیسو نام دارد وبعربی انر سیسو ساسم میگویند. موارد استفاده : چوب این درخت در اثر بخار دادن به صورتهای مختلف خمیده میشود ، چوبش قابل ارتجاع وقابل صیقل است و در نجاری مورد توجه میباشد. در مبل سازی و پایه های تختخواب چوبی به علت دوام و ظاهر زیبایی که دارد استفاده دادرد. مصارف درمانی : درهند از جوشانده پوست آن برای درمان سوزاک استفاده دارد. جوشانده پوست و چوب ان خلط آور و اشتها آور است به طور کلی از نظر تفاوت های بارز اقلیمی، به ویژه از منظر رویش های درختی و درختچه ای ، ۶ منطقه در استان قابل تفکیک هستند: ۱- منطقه پست حاشیه دریای عمان در جنوب استان. ۲- منطقه کوهستانی حد فاصل ایرانشهر – چابهار. ۳- منطقه گرم و خشک ایرانشهر و سراوان. ۴- منطقه کوهستانی تفتان. ۵- منطقه دشتی شهرستآن های خاش و زاهدان. ۶- منطقه بسیار خشک و بیابانی شمال استان (دشت سیستان)   از گونه های شاخص منطقه می توان؛ پسته کوهی و بادام کوهی هم چنین درختان کهور، کنارچش، گلیر، پیش یا نخل خزنده، گز، تاگز، خرزهره، پیر، چگرد، انواع نی ها، زهر عقرب که اغلب جنگل های تنگ دامنه ها و دره ها و اراضی ساحلی را فرا گرفته اند. علاوه بر درختان مزبور درخت انجیر هندی تمبر(از نوع تمبر کجرات) نیز به شکل جنگل های کم پشت یافت می شود. در دره ها و دامنه های رود سرباز درختانی موسوم به چش و نخل شیطان فراوان است. درخت دیگری در جنگل بلوچستان وجود دارد که شاخه های آن مانند درخت یاس است و در حدود ۵ الی ۸ متر ارتفاع دارد. چوب آن از نوع خیلی سخت هم چنین شکننده است و میوه ای به شکل گیلاس و آلبالو دارد که اهالی بومی از میوه آن در رنگرزی استفاده می کنند. وسعت کل جنگل های استان حدود ۵/۱ میلیون هکتار برآورد شده است در مناطقی از چابهار به طرف کنارک در مسیر جاده و در مسیر روستاهای حوتک و کهیری به طرف ناحیه زر‌آباد نشانه‌هایی از جنگلهای کهور و گز دیده می‌شود.از مجموع ۱۸ میلیون هکتار وسعت کل استان حدود ۸/۱۱ میلیون هکتار آنرا مراتع و جنگلهای پراکنده تشکیل داده است از این مراتع حدود ۴ میلیون واحد دامی است حدود ۵/۱ میلیون هکتار از مراتع استان از نظر کیفی و کمی در وضعیت نسبتاً مناسبی قرار دارند.تنوع گونه‌های مرتعی نسبتاً زیاد بوده و تاکنون ۲۵۰ گونه مهم مرتعی مورد شناسایی قرار گرفته که نشان دهنده غنی بودن مراتع از نظر گونه می‌باشد. گونه‌های مهم عبارتند از: گون،درمنه ، گراسها،جگن،نی،قیچ،شور، اسفناج، وحش، یونجه .

جنس کنار از خانواده عناب ( Rhamnaceae ) در ایران سه گونه درخت و درختچه ای دارد که دو گونه آن خاص مناطق گرمسیری است. این تحقیق از سال ۱۳۸۰ با هدف شناسایی جایگاه تحقیق و رده بندی گونه های جنس کنار ( Ziziphus)ایران در قالب طرح ملی انجام شده و در این راستا گونه های مختلف این جنس در ناحیه گرمسیری از استان ایلام تا سیستان و بلوچستان مورد بررسی قرار گرفته وتا کنون سه گونه و یک هیبرید در این نواحی از نظر خصوصیات ظاهری و پراکنش بررسی شده است. این گونه ها عبارتند از: کنار سدر Ziziphusspina-christi.، رملیک Z.nummularia و Z.jujuba 
.   
در سال ۱۹۷۷ پرفسور رشینگر تعداد شش گونه و یک هیبرید از جنس کنار را برای فلات ایران معرفی نمود، که از این میان چهار گونه آن متعلق به کشور ایران ذکر شده. (۶) منابع علمی اخیراً پنج گونه از جنس کنار برای ایران معرفی کرده اند که علت آن ارتقاع زیر گونه Aucheri به گونه است.(۲) تمام گونه های این جنس دارای خواص دارویی می باشند به خصوص گونه سدر (Z.spina _ christi)که از قدیم الایام سدر که از یرگ کنار تهیه می شده جهت شستشوی سر و بدن به کار می رفته است. (۴و۵) و امروزه نیز همچنان در صنایع بهداشتی جهت تهیه شامپو های گیاهی ضد شوره و تقویت کننده موی سر استفاده می شود.(۵و۴)    
ضمن مطالعه منابع علمی معتبر به ویژه فلورایرانیکا ، عراق، فلسطین ، کویت ، پاکستان و فلور شرق گونه های موجود در کشور و کشور های هم جوار مقایسه گردید پس از آن نمونه های گیاهی جنس کنار در هرباریوم های معتبر از جمله موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع شناسایی شد سپس از مناطق مختلف کشور بویژه استانهای جنوبی نمونه های گیاهی مربوط به این جنس ازجمعیت های مختلف جمع آوری شد و از نظر خصوصیات ظاهری و پراکنش جغرافیایی مقایسه ای بین گونه ها صورت گرفت.
با توجه به اقلیم خاص حاکم بر سواحل خلیج فارس و منطقه خلیج عمانی که از مرز بلوچستان درشرق تا قصر شیرین درغرب کشور امتداد دارد عناصر گیاهی مشترکی از فلور مناطق گرمسیری بویژه گونه های چند ساله ، درختی و درختچه ای همچون گو نه های مختلف کنار مشاهده می شود.جنس کنار در ایران سه گونه درختی و درختچه ای دارد.گونه عناب Zizphus jujuba در مناطق معتدل و معتدل سرد ، رملیک Z.nummularia و سدر spina.christi Z. با دو واریته خاص مناطق گرم و مرطوب جنوب ایران هستند. همچنین یک گونه درختی بنام کنار موریتانی Z. mauritiana در مناطق جنوبی ایران بویژه استانهای بوشهر و بلوچستان کاشته شده است و میوه اش به مراتب درشت تر از کنار ایرانی است.جنس کنار ( Zizphus) از خانواده Rhamnaceae ، راستهRhamnales و رده دولپه ای هاستجنس کنار Ziziphusدرخت یا درختچه ای همیشه سبز یا خزان کننده به ارتفاع  ۵-۸ متر حدود صد گونه از آن در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری می رویند. برگها متناوب باحاشیه صاف یا دندانه دار و دارای سه رگبرگ اصلی برجسته گلها دو جنس بصورت خوشه ای یا منفرد با اجزاء پنج بخشی، میوه شفت، گاهی گوشتی ، گرد یا تخم مرغی شکل.  کلید شناسایی گونه های گرمسیری
کنار

– درختچه خزان کننده با کرکهای متراکم در هر دو سطح برگ بویژه سطح زیرین…….. Z.nummularia (Burn.f.)Wighth & Arn.- درخت یا درختچه همیشه سبز برگها بدون کرک یا با کرکهای پراکنده.Z.spina-christi (L.)Willd رویشگاه گونه رملیک در مناطق بیابانی و نیمه بیابانی و دشت های گرم روی خاکهای شنی و سیلیسی است. این گونه به طور متراکم در جنوب استان ایلام و بصورت پراکنده در سایر استانهای جنوبی می روید گونه کناز در آبرفت های سنگ ریزه دار ،رودخانه های فصلی و حاشیه مزارع بصورت خودرومشاهده شده این گونه در تمام استانهای جنوبی بصورت خودرو یا کاشته شده وجود دارد.یک گونه هیبرید بین دو پایه Z.nummularia و Z.spina-chirsti توسط پرفسور شینگر در فلورایرانیکا معرفی شده که نگارنده نیز آن را از منطقه حاجی آباد استان هرمزگان جمع آوری کرد.پیوند کنار وارداتی (کنار موریتانیZ.mauritiana ) برروی کنار سدر (Z.spina-christi) در بوشهر و خوزستان انجام گردیده ومحصولات ان چند سال است که به بازار عرضه می گردد. عکس در همین مطلب وجود دارد.
 
کُنار یا سِدر (نام علمی: Ziziphus) سرده‌ای از درختان و درختچه‌های تیغ‌دار از تیره عنابیاناست. حدود ۴۰ گونه کنار وجود دارد که در مناطق گرمسیری و زیرگرمسیری پراکندگی دارند. نام این درخت به عربی سدر است و در ایران معمولا برگ‌های کوبیده آن را «سدر» می‌نامند. میوه این درخت نیز کُنار نامیده می‌شود و خوردنی است.

درخت کنار

کنار درختی است به ارتفاع نزدیک به ۱۰ متر با برگ‌های کوچک و قلبی شکل و کشیده با سه رگبرگ برجسته که گوشوارک آن به خار تبدیل شده‌است.
میوه کنار خوراکی است. کنار میوه مغذی و سرشار از ویتامین C و مقادیر نسبتا خوبی از ویتامین B ،E و محتوی کلسیم، فسفر و آهن است. ارزش غذایی‌میوه کنار از لحاظ پروتیین، مواد معدنی، کلسیم، فسفر، کاروتن و ویتامین از سیب غنیتر و میزان کالری و ویتامین سی آن نسبت به پرتقال بیشتر است. میوه آن براحتی هضم و اثر ملین‌آور دارد و گوشت میوه آن شیرین و خوشمزه است. کنار در ماههای دی و بهمن به بازار می‌آید و تا اواخر فروردین عرضه می‌شود. کنار با قیمتی ارزانتر نسبت به سایر میوه‌ها در دسترس است.

میوه کنار

درخت کنار مقاومترین درخت میوه به صورت درختچه‌ای کوچک، خاردار با تاج پهن است میوه این درخت تخم مرغی شکل و به اندازه میوه زیتون یا کمی کوچک‌تر است. طعم‌ این میوه ترش مطبوع و شیرین است. این درخت و میوه آن در جنوب ایران کنار نامیده می‌شود و در کتابها به نامهای کنار، سدر، سدره، منبل داوود، سنجد گرجی، نیم، ضال، ببر و شجره النبق نیز خوانده شده‌است. از قدیم از برگ سائیده درخت کنار به‌عنوان ماده پاک کننده موی سر و بدن استفاده شده و هنوز هم در برخی نقاط استفاده از آن متداول است. برگ سائیده کنار «سدر» نام دارد. این درخت در استان‌های جنوبی ایران مانندفارس، هرمزگان، بوشهر، خوزستان، کرمان و جنوب سیستان و بلوچستان به خوبی می‌روید.گونه های کنار در جهان در بعضی از استانهای گرمسیری همانند خوزستان فارس نرگس زارهای بومی وجود دارد که همه ساله به بازار عرضه می گردد. وبعضی از ادارت کل منابع طبیعی در حال توسعه ان می باشند.لیکن مشکلات اجتمای  حفاظتی و بارندگی هم وجود دارد.

عکس کنار ونرگیزار 

نام های عمومی:سدر در جهان دارای ۲۰ گونه اسیت.
فارسی: کنار، سنجد گرجی، زال

عربی: سدر
هندی: بیرو Ber
فرانسوی:Jujubier
(انگلیسی: Nabk tree, Lote tree, Christ thorn )

 است، در بعضی از مناطق نیز به جای میوه استفاده می‌کنند. میوه این گیاه تخم مرغی شکل و زرد رنگ و خوراکی است. این درخت دارای جثه‌ای (تنه‌ای) بزرگ ومیوه اش کوچک وقرمز رنگ وخوراکی باطم‌های ترش مطبوع وشیرین می‌باشد.در مناطق مختلف جنوب ایران به کنار مرسوم است و در کتابها به نامهای کنار، سدر، سدره، منبل داوود، سنجد گرجی، نیم، ضال، ببر و شجره النبق خوانده شده‌است. از قدیم از برگ سائیده درخت کنار به‌عنوان ماده پاک کننده موی سر و بدن استفاده شده و هنوز هم استفاده از آن متداول است . برگ سائیده کنار «سدر» یا «کنار» نام دارد . این درخت در استان‌های جنوبی کشور مانند استان فارس و استان هرمزگان و استان بوشهر و استان خوزستان و استان کرمان به خوبی رشد می‌کند.

سدر در جهان دارای ۴۰ گونه است: Ziziphus angolito Ziziphus apetala Ziziphus attopensis Ziziphus celata Ziziphus cinnamomum Ziziphus fungi Ziziphus funiculosa Ziziphus glabarrima Ziziphus guaranitica Ziziphus horrida Ziziphus hutchinsonii Ziziphus incurva Ziziphus joazeiro Ziziphus laui Ziziphus lotus Ziziphus mairei سدر هندی Ziziphus melastomoides Ziziphus mexicana Ziziphus mistol Ziziphus montana خار گاومیش رمیلک Ziziphus obtusifolia Ziziphus oenoplia Ziziphus oxyphylla Ziziphus parryi Ziziphus pubinervis Ziziphus reticulata Ziziphus rignonii Ziziphus robertsoniana Ziziphus rugosa Ziziphus saeri Ziziphus spina-christi Ziziphus spinosa Ziziphus talanai Ziziphus taylorii Ziziphus trinervia Ziziphus xiangchengensis Ziziphus xylopyrus عناب (syn. Z. jujuba)

اکاسیا :Acacia ehrenbergiana  از حاشیه ساحل تا ارتفاعات بالای ۱۲۰۰ متر از سطح دریا گسترش داردذ. اکاسیا با سیستم ریشه ای خاص خود وبه لحاظ سرشت گونه که از کونه های کند رشد وطاقت فرسا است در برابر باد وگرما قادرند از اعماق زمین اب مورد نیاز خود را تا حدی تامین نمایند. نوار ساحلی خلیج فارس ودریای عمان به علت وضعیت خاص توپوگرافی وپست بودن این نواحی ودر واقع شدن در عرض جغرافیای که دارای رطوبت نسبتا بالا وبارندگی کم می باشد متاسفانه متوسط بارندگی سالیانه حدود ۲۵۰ میلیمتر درغرب ودر شرق حدود نواحی نزدیک چاه بهار به ۱۰۰ یکصد میلیمتر وحتی کمتر می رسد.نکته بسیارمهم وقابل ملاحظه این است که در خلیج فارس ودریای عمان عنایت خداوند وراز افرینش بین گیاهان وجانوران وانسانها وان (شبنم) استگه بادهای موسمی از اقیانوس هند می وزرد و  ( مه ) زیادی تمام فضا را در بر گرفته وصبح هنگام مانند اتینکه باران زیلدی باریده باشد به نمو گیاهان در این منطقه خشک کمکک می کند وبا توجه به اینکه منابع ابی در سواحل جنوب کشور بسیرر محدوداست.این نعمت خدادی باید دران توجه خاص ومطالعات بیشتری بر روی ان انجام داد.

با توجه به گزارشات مدون در منطقه دشتیاری چابهار و محور بین میناب تا جاسک با دخالتهای انسانی واحداث پخش سیلاب وجمع اوری نزولاتن اسمانی با روش اگروفارستری به تعداد قابل ملاحظهای گونه چش Acacia nilotitica   که از نظر سرشت زندگی گونه مقاوم می باشند کاشت گردیده البته دراین تاریخ باید کارشناسی شود ؟
خانواده اکاسیا در داروسازی وخراطی وتهیه ابزارهای روستای وماهیگیری وسوخت ودر لنج سازی کابرد دارد.گزارشهای از صاحب نظران خارجی وداخلی که اکاسیاهای ۱- senegal , arabica , nubica بومی ایران است.
در منطقه هرمزگان  بندر لنگه با اقای مهندس محسنی در سال ۱۳۷۶ گونه اکاسیا  AcaciaTortilis  که اینجانب در ماموریتی شخصا مشاهده داشتم بسیار جالب وتوده ای جلب توجه می کرد.

تور
در محل رزم اباد دشتی خورموج استان بوشهر اکاسیا بنام  Acacia albida به وسعت تقریبی ۳۰ هکتار وجود دارد که به عنوان ذخیرگاه زنتیکی از ان مواظبت می گردد.زیستگاه البیدا از افریقا وغرب مصر وسودان وسومالی ادامه دارد. واز این گونه برای دام استفاده قرار می گیرد.
گونه های گرمسیری ونیمه گرمسیری از ارتفاعات ۲۰۰ دویست تا ۱۴۰ در استانهای سیستان وبلوجستان وبخش از کرمان وفارس وکهکیلویه وبویراحمد وخوستان وایلام گزارش گردیدهو
گونه های گرمسیری کمتر از ۲۰۰  دویست متر از سطح دریا در چاهبهار بندر عباس وابادان وبندربوشهر واهواز وخرمشهر ومیناب ودر شوشتر و در دزفول گزارش گردیده است.

در خوزستان گونه های بومی اکاسیا حوالی بندر گناوه ودیلم عمدتا گونه کنار ziziphas  دیده می شود. که می توان گفت از گناوه تا بوشهر کنارستان است.در بندر عباس تا ارتفاع ۷۰۰ متر کوه گنو    Acacia ehrenbergian وبالاتر از ان گونه های ایران وتورانی به جشم می خورد.
شایان ذکر است که در بسیاری از استانهای خلیج فارس عمانی  که اب وهوی گرم دارد وبه زیر صفر نمی رورد گونه سمر یا کهمر پاکستانی     prosopis Juilifloraبه صورت دست کاشت از سالهای قبل از انقلاب تا کنون کاشت گردیده در بسیاری از اشتاها وشهرستانها وروستاها مورد استقبال قرار گرفته است ودر اینجا بایستی توضیح داد که این گونه اگر شرایط برای رشد وحفاظت ان بوجود اید گونه مهاجم می تواند باشد وگزارشاتی در این باره در دنیا وجود دارد. در بسیاری از استنهای گرمسیری همانند فارس مناطق لا ولامرد درختجه گشتر که شکل ظاهری ان همانند گل طاوسی یا  یا بخورک است در تپه ها ودر اب راهه ها دیده می شود.

ودر اینجا جالب است که رویشکاه ( جک   Dalbergia sissoo  در دامنه جبال بارز نرگسان جیرفت با اهمیت است.
همجنین رویشگاه  درخت انارشیطان بصورت پراکننده Tecomella undulata   در فارس ودر بوشهر ودر هرمزگان بصورت پراکننده وجود دارد که عمدتا رو به انقراض می باشند.

انارشیطان
پرفسور تئونارد از وجود گونه Acacia enrenbergiana در بندر عباس وجزیره هرمز گزارش کردهاست.این گونه درختجهای افریقای که تا کرانه جنوبی ایران وبلوجستان ادامه دارد. رویشگاه ان در هرمزگان میناب وبشاگرد می باشد.سرشاخه ها بخصوص حیوان بز وشتر وسایر حیوانات وحشی از اناستفاده می کنند.

چش با نام  :Acacia nilotica ونام محلی کرت یا بابل در ایران وپاکستان وافریقا وهندوستان گزارش گردیده ودر هرمزگان در جزیره سیری ابتدای جاده لار وبندر عباس وتنب بزرگ وعسلویه واغاجاری وکهنوج وچاه بهار وسیاهو در ارتفاع سطح دریا از صفر تا ۹۰۰ در مناطق سیاهو گزارش گردیده است.
دکتر مظفریان اکاسیا فوق را یکی از چهار جنس اکاسیا دانسته است که در ایران بصورت خودرو وجود دارد.
بعضی دیگر گفته اند که این همان اکاسیا عربیکا است   Acacia arabica که به نام محلی کرت است .عرصه های جنگلکاری شده با گونه های چش  در خوزه گناوه ودشتستان وبوشهر وتنگستان وخورموج وکنگان وبندر عباس انجام گردیده. چوبچش جهت لنج سازی وپوست ان در هنوستان برای دباغی استفاده می شود و از ان زغالب  و الوار وصمغ ان داروی است.

Acacia oerfota- nubica. نام محلی (مغییر) بین بندرعباس وسواحل وجزایر جنوبی میناب وقشم وهنگام وسیرک گزارش گردیده است.همین گونه در عربستان وهند وجود دارد.رویشگاه مغییر در اقلیم فراخشک گرم تا خشک بیابانی واقع گردیده است.و به سرمای زیر صفر هم چنان کهور پاکستانی حساس است.در خاکهای شور تا غیر شور رشد می نماید وسر شاخه های ان شتر وگاو استفاده می کنند.گزارش است که مغییر تا ارتفاع ۶۰۰ ششصد متری مشاهده می گردد. این گونه در جاهای که رطوبت نسبی هوا زیاد است بسیاررشد قابل توجه ای دارد.
گبر در بندر لنگه مقدار محدودی جنگلکاری شده است. سرشاخهای گبر گفتیم برای حیوانات از ان استفاده می گردد.برای کنترل ماسه های روان به عنوان باد شکنم حفاظتی در اطراف جادها و زمینهای کشاورزی به صورت کشت نواری باد گیر گونه ها استفاده می گردد. تهیه ذغال از عوامل مهم تخریب رویشگاه منحصر به فرد در هرمزگان می باشد.

ﮔﻮﻧﻪ ﮔﺒﺮ Acacia tortilis (Forssk.) Hayne Mimosaceae ﻭ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ Acacia ﮔﻮﻧــﻪ ﮔﺒﺮ ﺍﺯ ﺟﻨــﺲ )ﺑﻪ ﻣﻔﻬﻮﻡ ﺧﺎﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭAkakiaﺁﻛﺎﺳﻴﺎ ﺍﺯ ﻭﺍﮊﻩ ﻳﻮﻧﺎﻧﻲ ﺁﻛﺎﻛﻴﺎ ( ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﺟﻨﺲ ﭼﻮﺑﻲ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸــﻚ ﻭ ﻧﻴﻤﻪ ﺧﺸﻚ ﺍﻓﺮﻳﻘﺎ, ﺍﺳﺘﺮﺍﻟﻴﺎ ﻭ ﺁﻣﺮﻳﻜﺎﻱ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﺍﺳــﺖ. ﺗﺎ ﻛﻨﻮﻥ ۱۳۰۰ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺲ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺷﺪﻩ ﺍﺳــﺖ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺲ ﺑﻪ ﺷــﻜﻞ ﺩﺭﺧﺘﭽﻪ ﻭ ﻳﺎ ﺩﺭﺧﺖ ﺧﺎﺭﺩﺍﺭ ﻭ ﮔﺎﻫﻲ ﻓﺎﻗﺪ ﺧﺎﺭ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﺮﮔﻬﺎ, ﺯﻭﺝ ﺷﺎﻧﻪﺍﻱ ﻭ ﻳﺎ ﺳﺎﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺲ ۵ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﻮﻣﻲ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﻛﺸــﻮﺭ ﺩﺭ ﺳﻮﺍﺣﻞ ﺧﻠﻴﺞ ﻓﺎﺭﺱ ﻭ ﺩﺭﻳﺎﻱ ﻋﻤﺎﻥ ﻭ ﺟﺰﺍﻳﺮ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭ ﺩﺍﺭﺩ A. ehrenbergiana ﺗﺞ ، Acacia oerfotaﻛﻪ ﺷــﺎﻣﻞ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎﻱ ﻣﻐﻴﺮ , Aﻭ ﮔﺒﺮ . A. albida , ﺁﻛﺎﺳــﻴﺎﻱ ﺳــﻔﻴﺪ A. nilotica ,ﻛــﺮﺕ ﻳﺎ ﭼﺶ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ (۳ ، ۱ ). tortilis ﮔﺒﺮ ﺑﺎ ﺩﺍﺷــﺘﻦ ﺩﻭ ﻧﻮﻉ ﺧﺎﺭﮔﻮﺷــﻮﺍﺭﻩﺍﻱ ﺑﻠﻨﺪ ﻭ ﺻﺎﻑ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻛﻮﺗﺎﻩ ﻭ ﺧﻤﻴــﺪﻩ (ﻗﻼﺏ ﻣﺎﻧﻨﺪ), ﻧﻴﺎﻡ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﻛﺎﻣﻞ ﭘﻴــﭻ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﻭ ﺗﺎﺏ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺍﺯ ﺁﻥ ۱ﭼﻬﺎﺭ ﮔﻮﻧﻪ ﻓﻮﻕ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﺍﺳــﺖ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﺎﺝ ﺳــﺮ ﺗﺨﺖ ﻭ ﭼﺘﺮﻱ ﻛﻪ ﺳــﺒﺐ ﺍﻃﻼﻕ ﺧﺎﺭﭼﺘﺮﻱ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺷــﺪﻩ, ﻫﻤﮕﻲ ﺳﺒﺐ ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ. ﺗﻨﻬﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺷﺒﻴﻪ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺍﻣﺎ ﻧﻪ ﺷﺒﺎﻫﺘﻲ ﻛﻪ ﺳﺒﺐ ﮔﻴﺠﻲ ﻭ ﺍﺯ ﺟﻤﻬﻮﺭﻱ ﻳﻤﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ Acacia campoptila ﺍﺑﻬﺎﻡ ﺷﻮﺩ ﺗﻤﺎﻡ ﺧﺎﺭﻫﺎ ﺭﺍﺳﺖ ﻭ ﻳﺎ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ” ﺭﺍﺳﺖ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﻗﻼﺑﻲ ﺷﻜﻞ ﻧﻴﺴﺖ ﮔﺮ ﭼﻪ ﻧﻴﺎﻡ ﺁﻥ ﻣﺎﺭﭘﻴﭽﻲ ﻭ ﺣﻠﺰﻭﻧﻲ ﺷﻜﻞ ﺍﺳﺖ ﻭﻟﻲ ﺍﻳﻦ ﻧﻴﺎﻣﻬﺎ ﺑﺎﺭﻳﻚ ﻭ ﺑﻪ ﻋﺮﺽ ۳-۴ ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﻭ ﭘﻮﺷــﻴﺪﻩ ﺍﺯ ﻛﺮﻛﻬﺎﻱ ﭘﻬﻦ ﻣﺘﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﺳﻔﻴﺪ ﺑﻪ ﻃﻮﻝ ﺗﺎ ۳ ﻣﻴلی مت   ﻭ ﺩﺍﺭﺍﻱ ۴ ﺯﻳﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﺳـﺖ ﻭ ﺩﻭ ﺯﻳﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺁﻥ ﻫﺮ ﻳﻚ ﺩﺍﺭﺍﻱ ۲ ﻭﺍﺭﻳﺘـﻪ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺯﻳﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ Mimosaceaeﮔﻮﻧـﻪ ﮔﺒـﺮ ﺍﺯ ﺧﺎﻧـﻮﺍﺩﻩ Chenopodiaceae, Ephedraceaeﺗﻮﺭﺗﻴﻠﻴﺲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﻓﻠﻮﺭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ۴۴ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻫﺎﻱ , ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺭﻭﻳﺸﮕﺎﻩ ﻫﺎﻱ ﮔﻮﻧﻪ Stipa capensis , Ephedra foliata, Aristida adscensionis , Hammada salicornica ﻭ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎﻱ Poaceae ﺑﻪ ﻛﺮﺍﺕ ﺑﺮCommicapus stenocarpus, Ephedra foliata , Pentatropis spiralisﮔﺒـﺮ ﺣﻀﻮﺭ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺩﺭ ﺿﻤﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻫـﺎﻱ ﺑﺎﻻﺭﻭﻧﺪﻩ ﺍﺯ ﺟﻤﻠـﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﺑﺎﺭ ﺍﺯ Bruchidius sahlbergi ﻭ Pachymerus acaciae ﺭﻭﻱ ﮔﻮﻧﻪ ﮔﺒﺮ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺩﻭ ﮔﻮﻧﻪ ﺳﻮﺳﻚ ﺑﺬﺭ ﺧﻮﺍﺭ ﺭﻭﻱ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﻱ ﻭ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺗﺠﺰﻳﻪ ﻗﺴﻤﺘﻬﺎﻱ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﻠﻴﻒ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﺬﺭ ﺳﺒﺰ ﻭ ﻧﺎﺭﺱ, ﻣﻴﻮﻩ , ﺑﺬﺭ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﻭ ﺑﺮﮒ ﺁﻥ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﭘﺮﻭﺗﺌﻴﻦ ﺧﺎﻡ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﻳﻮﻧﺠﻪ ﻏﻨﻲ ﺗﺮ ﺍﺳﺖ. ﺷﺎﻳﺎﻥ ﺫﻛﺮ ﺍﺳﺖ ﺳﺮﺷﺎﺧﻪ , ﮔﻞ ﻭ ﻣﻴﻮﻩ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺧﻮﺭﺍﻛﻲ ﻋﻤﺪﻩ ﺑﺰ ﻭ ﺷﺘﺮ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﮔﻠﻬﺎﻱ ﻣﻌﻄﺮ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﺁﻥ ﻳﻚ ﻣﻨﺒﻊ ﻣﻬﻢ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺯﻧﺒﻮﺭ ﻋﺴﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﭼﻮﺏ ﻣﺤﻜﻢ ﻭ ﺑﺎ ﺩﻭﺍﻡ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻴﺮﻫﺎﻱ ﺣﺼﺎﺭ, ﭘﺮﭼﻴﻦ ﺑﺎﻍ, ﺁﻏﻞ , ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎﻱ ﺗﻮﺭ ﻣﺎﻫﻲ ﮔﻴﺮﻱ, ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺳﺎﻳﺒﺎﻥ, ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎﻱ ﻛﭙﺮ , ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺩﺳﺘﻪ ﺍﻓﺰﺍﺭ ﻛﺸﺎﻭﺭﺯﻱ, ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎﻱ ﺗﺨﺘﺨﻮﺍﺏ , ﻗﺎﻟﺐ ﺳﻨﺪﺍﻥ, ﺳﺮﭼﻜﺸﻬﺎﻱ ﭼﻮﺑﻲ ﻭ ﺑﻮﻳﮋﻩ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺟﺴﺖ ﺯﺍﻳﻲ ﻭ ﺷﺎﺧﻪ ﺯﺍﺩﻱ ﺁﻥ, ﺳﺎﺯﮔﺎﺭﻱ, ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺍﺻﻼﺡ ﮊﻧﺘﻴﻜﻲ, ﻣﻘﺪﺍﺭ ﺑﺎﻻﻱ ﺍﻧﺮﮊﻱ ﭼﻮﺏ ﺁﻥ, ﺗﻜﺜﻴﺮ ﺁﺳﺎﻥ ﻭ ﻣﻘﺎﻭﻡ ﺑﻮﺩﻥ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﻪ ﺍﻣﺮﺍﺽ ﻭ ﺁﻓﺎﺕ ﺩﺍﺭﺍﻱ ﻣﻌﻴﺎﺭﻫﺎﻱ ﻻﺯﻡ ﺑﺮﺍﻱ ﻛﺸﺖ ﻋﻤﺪﻩ ﺟﻬﺖ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺳﻮﺧﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﺩﺭ ﺿﻤﻦ ﭼﻮﺏ ﺳﻮﺧﺖ ﻭ ﺫﻏﺎﻝ ﺁﻥ ﻋﺎﻟﻲ ﻭ ﺑﺎ ﺩﻭﺍﻡ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻣﻴﻜﺮﻭﺳﻜﻮﭘﻲ ﭼﻮﺏ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﭼﻨﺪ ﻣﻨﻈﻮﺭﻩ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﻚ ﻭ ﺑﻴﺎﺑﺎﻧﻲ, ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺁﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺧﺎﻙ ﻭ ﺗﺜﺒﻴﺖ ﺷﻦ ﺍﺳﺖ. ﺛﺒﺖ ﻣﺮﺍﺣﻞ ﺣﻴﺎﺗﻲ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ ﻛﻪ ﺭﺷﺪ ﺭﻭﻳﺸﻲ ﺁﻥ ﺩﺭ ﻓﺼﻞ ﺧﻨﻚ ﻭ ﺩﻭﺭﻩ ﺭﻳﺰﺵ ﺑﺎﺭﺍﻥ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻭ ﻓﺼﻞ ﮔﻠﺪﻫﻲ ﻭ ﻣﻴﻮﻩ ﺩﻫﻲ ﺩﺭ ﻓﺼﻞ ﮔﺮﻡ ﻭ ﺧﺸﻚ ﺳﺎﻝ ﺭﺥ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ ﻭ ﺗﻴﺮ ﻣﺎﻩ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳﻦ ﺯﻣﺎﻥ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﻱ ﺑﺬﺭ ﺍﺳﺖ. گبر- Acacia tortilis -نام محلی گبر درختجهای است کوچک وزیبا.زیر گونه شرق وغرب هرمزگان.
۱- Tortilis-جزایر فارو وسیری وابوموسی وقشم.وبسیاری نقاط دیگر.
۲-Raddiana-در همان نواحی انتشار دارد.
۳-Spirocarpa-تنگه هرمز وشرق گاوبندی
۴-Heteracantha- بندر لنگه بطرف بستک ومیناب وبه طرف جاسک.
اکاسیا تورتولیس  Acacia tortilis یا گبر از سنگال تا عربستان و فلسطین در شمابل افریقا و مصر وقطر و  اردن وعمان و  امارات این درختجه زیبا که من عاشق ان هستم یافت می شود.

درخت چریش با نام  نام علمی  Melia  indica از تیره  Meliaceae بومی جنوب شرق آسیا آسیا (هندوستان ،بنگلادش ،سیریلانکا ،برمه ،مالزی و اندونزی ) میباشد ولی درحال حاضر این درخت بعلت ویژگیهای خاص و ارزنده در مناطق گرمسیر بسیاری از کشورهای آسیا ،امریکا ،افریقا و استرالیا که نیاز های درخت را از لحاظ دمای مناسب برای رشد برآورد ه میکند استقرار یافته  این درخت درایران در نوار ساحلی جنوب بخصوص در شهر های  بندر عباس ،میناب و چابهار کاشته شده است که رشد بسیار خوبی نیز دارد. درموطن اصلی بخصوص در هندوستان از همه اجزاءاین درخت بانحاءمختلف استفاده می گردد . قبل از اینکه پژوهندگان به خاصیت حشره کشی آن پی ببرند این درخت سریع الرشد بیشتر بعنوان سایه بان ،بادشکن کشت می شد  و استفاده از چوب آن بصورتهیزم و ذغال مطرح بوده است . چوب این درخت دارای بافتی محکم وخاصیت ضد موریانه و چوبخوار است . از مغز دانه چریش روغن ارزان قیمتی استخراج مگردد که ۴۷ درصد وزن آن را تشکیل میدهد . که علاوه بر مصارف طبی و بهداشتی (در تهیه  صابون و خمیر دندان ) دارای خاصیت حشره کشی نیز هست . در هندوستان سالیانه ۱۸۰۰۰ تن روغن دانه چریش در صابونسازی بکارمیرود و تفاله های آن را درمزارع برنج و نیشکر بعنوان کود آلی مصرف مینمایند که دارای خاصیت ضد حشره ای نیز میباشد. این ماده  (تفاله ) در مزارع از هدر رفتن نیتروژن جلوگیری مینماید . بطوریکه در موسسه بین المللی تحقیقات برنج واقع درفیلیپین با انجام این عمل راندمان محصول برنج در هر هکتار تا ۳/۱ تن افزایش داشته است .بدنبال شناسائی وکشف ماده موثر ه حشره کش چریش   و چندین مواد موثر ه دیگر در اجزاءدرخت چریش بخصوص در مغز دانه آن در دهه اخیر تحقیقات وسیعی در باره این مواد طبیعی و تاثیر آن در حشرات و ترکیبات آنها در برنامه های مبارزه با آفات زراعی ،انباری و خانگی توسط پژوهندگان از کشورهای ایالات متحده آلمان ،اندونزی ،هندوستان ،توگووغیره آغاز گردیده که در نتیجه آن مشخص شدکه درخت چریش بر بیش از ۱۲۰ گونه آفات زراعی ،انباری و خانگی از راسته های مختلف تاثیر گذاشته و از تغذیه ،تخم گذاری و یا رشد و تکامل آنها به نحو ی جلوگیری میکند . اکنون دو نوع سم حشره کش از درخت چریش بنامهای مارگوزان ) Margosan )و نیمارک (     Neemark      ) در سالهای اخیر به ترتیب در آمریکا و هندوستان تولید گردیده است . یکی از مزایای این سموم آن است که برای انسان و جانوران خونگرم و حشرات  مفید خطری نداشته و محیط زیست را آلوده نمی نماید . گفته می شود این درخت در بیش از ۵۰ سال پیش توسط مهاجرین پاکستاانی،هندی و بنگلادشیبه ایران وارد شده است که اکنون درختان قدیمی و قطور آن در بندرعباس و میناب وجوددارد که موارد استفادهای سنتی ساکیین این مناطق بیشتر بعنوان داوری طبیعی جهت رفع شکم پیچ و مداوای زخم های حیوانات  اهلی ودفع شپش سرکودکان میباشد .

درختچه تج  یا جگرد.با نام علمی Acacia ehrenbergiana .از تیره Mimosaceae و از جنس Acacia یکی از گونه های بومی استان هرمزگان بوده که آنرا در هرمزگان با نام تج و در استان سیستان و بلوچستان با نام چگرد می شناسند. این درختچه بومی ایران و استان های مذکور می باشد. این گونه صخره دوست بوده و  با دامنه اکولوژیک وسیع خود از نزدیک ساحل تا ارتفاع حدود ۷۰۰ متر از سطح دریا در خاکهای با بافت سبک و قلوه سنگ دار بیشتر دیده میشود. 
این گیاه درختچه ای است به ارتفاع تا ۴  متر، دارای خارهای گوشواره ای زوج، بلند ، برگ ها مرکب شانه ای، میوه نیامُ گل آذین این گونه سرسان ، به رنگ زرد روشن، گلها به تعداد زیاد بطوریکه چشم انداز تاج درختچه در زمان گلدهی بسیار زیبا می باشد. زمان اوج گلدهی این گونه  در استان هرمزگان از اواسط فروردین تا اوایل خرداد ماه می باشد. گل های این گونه دارای رایحه ای مطبوع، خوشبو و معطر، مورد علاقه زنبور عسل است و لذا رویشگاه های تج برای پرورش دهندگان زنبور عسل قابل توجه است.

درخت گز: گز شاهی در پایین  و   درختجه گز شوره در ذیل تماشا فرمایید. گز شوره از گرمسیر تا سرحد  و گلهای ان بسیار متنوع است درایران ولی گز شاهی فقط در مناطق گرمسیری ایران میروید و  وهر دو مقاوم به شوری خاک است.ومصرف گوناگون دارد.من عاشق بعضی از زیرگونه های گز شوره هستم به لحاظ رنگ ارغوانی گلها بخصوص در منطقه شهرستان نی ریز سالها قبل با ان اشناشدم.

عکس ذیل کز شاهی است اطراف باغات ومزارع و بستگی به رطوبت و گرمی اب و هوا  در استانهای جنوبی و فارس در اکثر شهرستانها بخصوص لار ولامرد و مهر وفسا ودارب وغیره وجود دارد. و گز شاهی به زیر صفر رفتن درجه حرارت حساس است لیکن تحمل نسبتا خوبی دارد.تقریبا تا پل فسا شیراز.وارتفاع از سطح دریا به بالا تر با مشکل مواجه می گردد. توضیحات بیشتر در ذیل.

DSCN1718

انواع گز گز شاهی وگز شوره

گز شاهی، درختچه و یا درختی همیشه سبز و خزان کننده از خانواده  Tamaricaceae  ( تاماریساسه) میباشد که بومی کشورهای: عربستان، مصر، عراق، ایران، افغانستان و پاکستان میباشد.
این گونه در کشور ما در اراضی شوره زار و خشک و نیمه خشک مناطق گرمسیری جنوب کشور میروید.

امروزه این گیاه به اروپا، فرانسه و انگلیس نیز واد شده است.( گز شاهی از آنجا که گیاهی مقاوم است برای کاشت در فضای شهری مناسب است.)
این درختچه به علت مقاومت در برابر باد دریا به عنوان گیاه باد شکن در سواحل انگلستان کاشته میشود.( کاشت این گیاه در ساحل برای ایجاد ثبات در رسوبات دریایی نیز مناسب است.)
گز شاهی به علت گلهای صورتی رنگ و زیبایی که دارد ، گیاه زینتی محسوب میشود، گرچه در بعضی از کشورها این گیاه به عنوان گونه مهاجم شناخته میشود.
گز شاهی به صورت درخت و یا درختچه ای همیشه سبز و خزان کننده میباشد که ارتفاعی بین ۳ تا ۱۰ متر دارد.
این درخت تاجی گسترده دارد که در حدود ۶ متر گستردگی آن میباشد.
قطر تنه این درخت در حدود ۳۰ سانتیمتر میباشد.
چوب تنه درخت، سفید و شکننده است.
شاخه ها دارای انشعابات زیاد هستند ، برگها کوچک و تخم مرغی شکل بوده و انتهایی تیز دارند.
گل های این گیاه صورتی رنگ ، کوچک و به صورت خوشه ای میباشند و در فصل بهار ظاهر میشوند.
گل ها دارای گلبرگی باریک و کشیده هستند و هم زمان هم نر هستند و هم ماده .
گرده افشانی توسط زنبورها صورت میگیرد.
میوه این گیاه به صورت کوچک و کپسولها یی خشک است که حاوی دانه های پنبه ای کوچک میباشند.
میوه در اوایل تابستان کامل میشود.
سیستم ریشه این گیاه گسترده بوده و برای کنترل فرسایش خاک مناسب است.

درختی گزی که در برخی از شهر ها و روستا های استان بوشهر به چشم می خورد، یکی از پنج نوع گزی است که در ایران رشد می کنددر مجموع پنج نوع درخت گز در کشور ما وجود دارد: ۱گز شاهی ، این گونه در مناطق جنوب ایران بوشهر،دیر، لار و عباسی و حوالی نیک شهر و برازجان فراوان است و به ارتفاع۱۵ متر و بیشتر هم می رسد۲گز خوانسار یا گزانگبین ، این گونه در اطراف اصفهان و در شوره زارهای مردآباد کرج یافت میشوداز عصاره این نوع گز در شیرینی گز که سوغاتی اصفهان است، استفاده می گردد۳پالازی در اطراف کرج یافت میشود و در جنگلهای ارسباران نیز موجود است و آن را یلقون میخوانند.۴تتراندر، بین شیراز و فیروزآباد موجود است۵– میس پیچکی است که درجنگل های شمال در ارتفاعات میان ۷۰۰ و ۱۰۰۰ متر از سطح دریا یافت میشود و آن را در گیلان تمیس خوانند .

مشخصات و محل رویش گز

ظاهر درخت گز به این شکل است: تقریباً همه انواع درخت گز دارای برگهای سوزنی و باریک و به هم فشرده اند و به شکل درخت یا درختچه استشاخه های این درخت از ارتفاع پایین شروع شده و دست انسان به شاخه های پایین آن به راحتی می رسد و بلند ترین آنها درخت گز شاهی یا شاهنشاهی است.برگ درخت گز شور است و معمولا غیر از شتر حیوان دیگری از  آن تغذیه نمی کندگز دارای گلهایی قرمز رنگ که در فصل بهار و پاییز در انتهای انشعابات و ساقه ها مشاهده می شود.

درخت گز از درختان گرمسیری و ویژه شوره زارها است و در زمینهای خیلی خشک و شور و درزمینهای ماندابی کنار دریا و مجاور رودخانه ها می رویدالبته نوع شاهی گز در مناطق مختلف می رویداما مناسبترین جا برای رشد و زیاد شدن آن منطقه های گرم وخشک بیابانی و خاکهای شور است.این گیاه در برابر تغییر دمای هوا مقاومت زیادی داردهمچنین گز روشنایی پسند است و در برابر کم آبی بسیار مقاومت می کندبدین سبب که ریشه های آن بسیار طولانی است و آب های سطحی زمین می رسد  و از این آب ها خود را سیراب می کنداز همین رو نیازی به آبیاری ندارد و علت عمر طولانی بودن آن در همین نهفته استدرخت گز در فارس ، کرمان ، مکران ، زابل و کنار رود ارس فراوانتر از سایر مناطق ایران یافت می شودبعضز از انواع گز ها نظیر شاهی طول عمر زیادی دارند و تا هزار سال نیز قدمت دارند.  میزان بلندی گز بین هشت تا ده و ده تا پانزده متر نیز می رسدبر همین اساس بلند قامتی گز شهره است.

درخت سرفراز و تنومند و پیل افکن گز، در استان های متعدد ایران وجود دارد اما در فارس ،بوشهر، کرمان ، مکران ، سیستان و بلوچستان (زابلو کنار رود ارس فراوانتر از سایر مناطق ایران است.

اهمیت درخت گز در تاریخ و فرهنگ ایران

با وجود اینکه گز امروزه در ایران کم یافت می شود اما اهمیت و کاربرد افزونی در تاریخ کهن ایران داشته استجایگاه درخت گز به گونه ای ارتقا یافته بود که ماهیتی مقدس داشتدر ایران باستان و قدیم جنگل های زیادی از درخت گز در شهر های مختلف ایران وجود داشته استبر همین اساس از چوب آن منزل و سر شاخه هایش تیر،کمان و نیزه می ساختنددر پیرامون درخت های گز آبادی هایی وجود داشته اما به تدریج با هجوم رزمجویان خارجی به ایران و به تبع آن نابودی درختان گز و نیز استفاده های بی رویه از آنها سکنه های اطراف این درختان خالی شدافزون بر این، درخت گز در بعضی از مناطق ایران نظیر سیستان در روزگاران باستان جنبه ای نمادین و حضوری دیرینه و قوی و نهادینه شده در فرهنگ آنجا داشته استبه بیانی بهتر، درخت گز نماد استقامت ، جاودانگی ، اقتدار و باروری در سیستان استاین درخت از شاخصه های زیست محیطی این منطقه است و راز و رمز آن که به اسطوره ها می پیوند از جایگاه ویژه ای برخوردار استکاربرد گز در سیستان آنقدر اهمیت داشته که محمد اسلامی ندوشن در کتاب داستان ها در بلوچستان روایت کرده است: «وقتی دختر جوانی از دنیا می رفت قبل از دفن او را با درخت گزی عقد می بستند تا به این گونه راز آلود و نمادین نقش باروری او را با درخت گز که نماد زایندگی بود عینیت بخشند و این نارسایی را جبران کنند.» قدرت درخت گز در فرهنگ و تاریخ سیستان به میزانی نهادینه شده است که رئیس اداره میراث فرهنگی و گردشگری زابل گفته است: «طبق متون ادبی در اسطوره ملی نیز گز نقش اساسی دارد آن جا که این درخت به اندیشه ها و افکار زاییده استبداد پایان می دهد و رستم را به عنوان نماد پهلوانی و آزادگی معرفی می کنددر ادبیات سومری نیز ایزد به بوته گز تشبیه شده و در مصر باستان هم گز یکی از درختان مقدس وابسته به خدایان و به عنوان نماد باروری و نعمت شناخته می شداکنون درختان گز در هر مکان مقدس و زیارتگاهی در منطقه سیستان خودنمایی می کند

وجود درخت های گز در نقاط گوناگون ایران باعث نشده است که از چشم شاعران ایران پنهان بمانداز همین رو برخی از شعرای نامدار ایران زمین درخت گز را در روایت ها و افسانه های دیوان خویش اورده اند و به اشعار و داستان های خود رنگ و بو و جانی دیگرگونه داده اندیکی از این ادبای گرانقدر فردوسی حماسه سرای توس استبر مین پایه «شاعر خرد ورز توس با زنده کردن خاطره های ازلی مربوط به درخت و نماد های آن فرهنگ روزگاران گذشته را به خاطر می آورد و سایه روشنی از آن چه را که در حافظه ی روزگار باقی مانده است ، نشان می دهد و به یاری نماد درخت ، حیات دوباره ی فرهنگ گذشته را ضمانت می کند و تاریخ و فرهنگ گذشته را از دیروز به امروز می آورد و با این کردار نمادین نشان می دهد که انسان می تواند خود را هم طراز کهن الگو و قهرمانان اساطیر سازدو همه ی ویژگی های نمادین آن را در خود ایجاد نمایدفردوسی در ماجرای نبرد رستم و اسفندیار نماد گز و اهمیت کاربرد این درخت را به نیکی ترسیم می کند: همی راند تیر گز اندر کمانسر خویش کرده سوی آسمانابر چشم او راست کن هردو دستچنان چون بود مردم گز پرستهمچنین در این ابیات حضور پررنگ گز را در زندگی مردم اینگونه به تصویر می کشد: گزی دید بر خـــــــــــاک سر بر هوا نشست از برش مرغ فرمانروابدو گفت شاخی گزین راست تر سرش برتر و تنش بر کاست تر/  بدین گز بود هـــــــوش اسفندیار تو این چوب را خوار مایه مداربه آتش بر این چوب را راست کنهمی نغز پیکان نگه کن کهن.

شاعر گران مایه و معنویت دوست ایران مولانا نیز در بعضی از ابیات خود قوت گز را بدین شکل به تصویر در می آورد: چیست هستی حسها مبدل شدنچوب گز اندر نظر صندل شدن.

حتا می توان فهمید که نامگذاری بعضی از اسم ها بر مکان ها یا ابزار ها نشانگر این است که همان نام ها منزلت و ارزش وافری در فرهنگ ایران داشته اندبر این مبنا، نامیدن گز بر تعدادی از روستا های ایران نمایانگر جایگاه والای گز در این دیار استدر استان بوشهر روستایی از توابع خورموج بنام گز دراز وجود دارد که البته اکنون افراد زیادی در آن زیست نمی کننداما احتمالاً گز یا گز هایی بلند قامت وجود داشته یا دارد که عنوان گزدراز بر آنجا نهاده انددر دیگر استان جنوبی ایران،هرمزگان، گز دهی است از دهستان سیرک جز مینابعلاوه بر این، گز نام قصبه از دهستان انزان است از توابع بندر گز واقع در گرگان.

فواید درخت گز

هر پنج گونه درخت گز فواید بسیاری دارد و در محصولات صنعتی،ساختمان سازی استفاده می شود و نیز خواص درمانی بالایی داردپاره ای از آنها بدین قرارند: می توان در خمیر مکمل برای مخلوط کردن با خمیرهای مرغوب استفاده کردمصرف خرده چوب گز به صورت مخلوط با خرده چوبهای دیگر یا به صورت خالص در تولید تخته خرده چوب امکان پذیر است.  تنه های قطور و بلند گز برای استفاده در سقف اصطبلها و آغلها (بخصوص در مناطق کوهستانی)، داربست درختان مو، سر درگاه اتاقها و درب منازل به کار می رود و خرید و فروش آنها در بین اهالی روستایی کاربرد دارداستفاده از گزبرای مصارف صنعتی مناسب است و در پرورش توده های جنگل کاری با گز می توان بهبود کیفیت چوب را نیز در نظر گرفتهمینطور مصرف خرده چوب گز در تولید تخته خرده چوب ،چه به صورت مخلوط با خرده گونه های دیگر یا خالص در صورت اقتصادی بودن خردکن آن در مقیاس تولید تجاری ،مناسب به نظر می رسد.  علاوه بر این فواید صنعتی و تجاری درخت گز خواص درمانی زیادی داردگز روغنی در استان هرمزگان وجود دارد و به عبت قابلیت درمانی فوق العادی که به انسان عرضه می کند به درخت معجزه لقب گرفته استبعضی از قابلیت های کاربردی ودرمانی آن عبارتند از : برگ و شاخه، میوه و پوست و تفاله میوه علوفه مناسبی برای دامهایی نظیر بز و گوسفند است.

 گلهای آن برای پرورش زنبورعسل و تهیه عسل دارویی بسیار مناسب است.

 ساقه درخت،صمغی ترشح میکند که سفید بوده و در برابر هوازدگی به رنگ قهوهای قرمز یا قهوهای مایل به سیاه در میآید و در چارچوب نقش و نگار روی پارچه پنبهای یا چیت مورد استفاده قرار میگیرد.

 عصاره حاصله از جوشانده برگ در دباغی پوست و آمادهسازی مشک آب و دوغ استفاده میشود.

 چاشنی و ادویهای که از ریشه درخت تهیه میشود به هضم غذا کمک بسیاری مینماید.

 پوست تنه گیاه ضد جَرَب است و در درمان خارش مورد استفاده قرار میگیرد.

 جوشانده پوست و ریشه به صورت حمام گرم و کمپرس محلول گرم برای رفع اسپاسم یا انقباض عضلانی مفید است.

 برگهای گیاه به عنوان مدر و دارای اثرات دارویی شبیه آدرنالین برای درمان سوزاک بسیار مفید است.

 از گلهای آن برای دفع انگل، معالج تورم و جلوگیری از بزرگ شدن پروستات استفاده میشود.

 از میوه نارس به عنوان سم استفاده میشود.

 از بذر آن به عنوان آجیل استفاده می شود.

 از پوست آن در تهیه تشک ، کاغذ و طناب استفاده می‏شود.

 برگهای تازه ، گلها و میوه جوان آن همانند سبزی مصرف غذایی دارند.

 برای این که درختچهای زیبا و با شاخههای بلند و گلهای سفید و میوههای تشکیل و منحصر به فرد است بنابراین برای کشت در پارکها، بلوارهای شهری میتواند کاربرد داشته باشد.

افزون بر اینها، درخت معجزه فواید دارویی قابل توجهی داردنظیر : ضد سرطان،دفع یبوست،تقویت قوه جنسی،ضد قارچ،ضد افسردگی،تقویت کننده سیستم ایمنی، تقویت ذهن،مقوم حس بینایی و

کاربرد امروزین درخت گز برای محیط زیست استان

همانطور که ابتدای نوشتار اشاره شد، درخت گز به ویژه نوع شاهی آن در استان کمیاب شده است و به ندرت می توان در بعضی باغ ها و بیابان های بین شهری یا در روستا ها آنها را یافت.

درخت گز به علت قدرت و سرشت بادوام بودن آن بدون نیاز به آبیاری و تغذیه لازم قادر است محیط زندگی ما را تقویت و سالم نگه داردبر این پایه، نهاد های دولتی نظیر محیط زیست و مستقلِ نیمه دولتی مثل شهرداری ها و نیز نهاد های مردم نهاد که غیر دولتی هستند بایستی کوشش کنند که در شهر ها و روستا هایی غیر از شهر بوشهر که طوفان های آن از سمت خشکی و کوه به جز سمت جنوب می وزد، موجبات کاشت و رویش درخت گز را مهیا کنند تا با توجه به تنومندی و بلندی که این درخت دارد، تا حدی از شدت طوفان هایی که به مناطق مسکونی و طبیعی می وزد و ویرانی ها و آلودگی هایی به بار می آورند، جلوگیری کنند.

درخت گز کاربرد ها و قابلیت های دیگری نیز می تواند داشته باشد: در مناطقی که اکنون خالی از زیست و ملک شده است، وجود زیاد این درخت، قادر است وسعت بیابان ها را کم کند و به تعبیری بیابان زدایی نمایدهمچنین درخت گز ابزار موثری در تثبیت شدن و یکجا ماندن خاک و پیشگیری از انتقال آنها استبه این ترتیب، دستگاه ها و نهاد های دولتی و غیر دولتی مذکور با توجه به ناسالم شدن تدریجی محیط زیست ما (هوا و طبیعتو نیز گسترش مناطق خشک و بیابانی کمر همت به رویش و گسترش درخت گز بندند تا هم محیط زیست استان را سالم و ماندگار بماند و هم این درخت کهن و باستانی را که در تاریخ و فرهنگ ایران کاربرد زیادی داشته است، دوباره به نحو شایسته و بایسته احیا شود.

مرجع: روزنامه پیام عسلویه

درختچه گز یا شوره گزر یا گز شوره

گز از درختجچه های مناطق بیابانی و شور می باشد. این گیاه اغلب در بستر آبراهه ها و رودخانه های شور و قلیایی نواحی خشک رویش دارد. گیاهی است مقاوم به خشکی و سازگار با شرایط سخت بیابان ، دارای گلهایی قرمز رنگ که در فصل بهار و پاییز در انتهای انشعابات و ساقه ها مشاهده می شود.

 اراضی شوری که خاک مرطوب داشته و یا تحت تاثیر جریانات فصلی رودخانه ها و آبراهه ها قرار دارند ، از جمله رویشگاههای درختچه گز محسوب می شود. این گیاه در انواع خاکها با بافت شنی – رسی ، سنگریزه دار و دشتهای سیلابی با خاکهای رسوبی عمیق یا نیمه عمیق دیده می شود. دامنه ارتفاع رویشگاه بین ٨٠٠ تا ۱۸۰۰ وشاید بیشتر مشاهده می گردد مانند روستای ده کونه سپیدان وبا لاتر.

این درختچه در رویشگاههای طبیعی همراه با سایر گونه های شور پسند مانند اشنان ، آنابازیس و علف شور در گرمسیراجتماعات طبیعی را بوجود می آورد. گز بواسطه ایجاد تپه های نبکای در اطراف خود ، نقش بسیار مهمی در حفاظت خاک نواحی شور بیابانی بعهده دارد. انشعابات فرعی و متراکم ساقه ها ، شکل کروی کپه ای به این درختچه می بخشد. گز علاوه بر قلمه از طریق جدا کردن پاجوش نیز قابل تکثیر است. و دیگری گز روغنی

درخت گز روغن (Moringa) ، گیاهی است با ارزش که تمامی بخشهای آن قابل استفاده و بهره برداری میباشد و به دلیل فواید فراوان این درخت ،  “درخت معجزه” لقب گرفته است. در این مقاله دو گونه M.oleifera  وM.peregrine(گونه موجود در ایران) معرفی میگردد.  با جستجوی کوتاهی در میابیم که به علت خواص دارویی ، بهداشتی و غذایی ، برگ، دانه ، گل، چوب و…. مورینگا در جهان به طور گسترده ای مورد مصرف تجاری قرار گرفته و درآمدزایی و اشتغال زایی بالایی را برای کشورهای تولید کننده محصولات آن به ارمغان آورده ، و با توجه به این موضوع که در ایران، گیاهی ناشناخته باقی مانده و تنها به صورت محلی؛ در استانهای جنوبی کشور به طور بی رویه مورد بهره برداری قرار میگیرد، موجبات انقراض آن را فراهم کرده است و از آنجایی که در بسیاری از موارد، خواص مشابهی برای گونه های آن ذکر شده، بر خود لازم دانستم که ابتدا در مورد گونه M.oleifera  و موارد استفاده آن در جهان توضیحاتی داده و سپس گونه FioriM.peregrine معرفی شود.

و حال می پردازیم به  بوته یا درختجه بسیار کوچک گون گزی

Astragalus adscendens

وسوغاتهای خوراکی گز در ایران وچرا این بحث ما ان را در رویشگاه خلیج فارس عمانی اوردیم علت داشت واین گونه گون وگونها ارتباتی با این رویشگاه ندارد جز بعضی از گونه های گون در ارتفاعات بلند مناطق خلیج  فارس و عمانی همانند کوه گنو بندر عباس وکوه انتن لار در فارس وغیره
لطفا اگر افرادی اطلاعات بیشتری در این مورد ونشته ها دارند ما را یاری دهند خوشحال خواهیم شد.؟

گز ، معروفترین سوغاتی خوراکی اصفهان است . در حال حاضر ترکیبات اصلی تهیه گز عبارتند از : آب و شکر و سفیده تخم مرغ و یک مایع قندی مصنوعی به نام بادکا که گلوکز مایع  نسبتا غلیظ است همراه افزودنی هایی مانند گلاب و مغز پسته .

ولی قدیم تر ها به جای بادکا از  ماده طبیعی گز انگبین استفاده می شد  که از نوعی از گیاه گون گرفته می شود . هم اکنون نیز برای گزهای سفارشی و گران قیمت  مقداری گز انگبین ( و یا همراه با ترکیبات گیاهی دیگری مانند شیرخشت و غیره ) به گز اضافه می شود . 
ولی گز انگبین چیست و چگونه تهیه می شود ؟ در ادامه مطلب توضیحات مفید و شیرینی در باره گز انگبین و طرز استحصال آن بخوانید . 

گزانگبین یا به عبارت صحیح ترانگبین گون چیست؟

  گزانگبین یا به عبارت صحیح تر ، ” انگبین گون ” که در منابع مختلف تحت عناوین گز خوانسار، انگبین گون، ترنجبین اصفهان و شهد پارسی نام برده شده است نوعی ماده قندی است که توسط حشره پسیل گز  و در اثر تغذیه این حشره از شیره گیاه گون  حاصل می شود ( از انتهای بدن حشره ترشح می شود ) 

 

تجزیه آزمایشگاهی گزانگبین نشان داده که دارای ۲۰/۴۱  درصد قند احیا کننده فروکتوز، ۶۰/۳۱  درصد قندهای چندتایی (پلی ساکاریدها)،  ۰۰/۲ درصد ساکارز (شکر معمولی)، ۲۶/۲ درصد خاکستر، ۲۰/۱۵ درصد رطوبت، ۷۲/۴  درصد ترکیبات غیرمحلول در آب (مانند ذرات گیاهی) و ۰۲/۳ درصد موسیلاژ و صمغ می باشد. 

خواص دارویی گزانگبین چیست؟

گزانگبین ماده ای ملین و تسکین دهنده است که می تواند در دردسینه و التهاب ریه مؤثر واقع شده و ناراحتی تنفسی را تا حدودی رفع کند. همچنین در درمان سرفه، خشونت سینه و تنگی نفس نقش داشته و می تواند به تقویت دستگاه گوارش و هضم و جذب مواد غذایی در بدن کمک کند.
فروکتوز موجود در گزانگبین دارای خاصیت دارویی ویژه ای است که باعث شده در طب مورد توجه قرار گیرد. فروکتوز یا قند میوه، قند ساده ایست که به مراتب شیرین تر از ساکارز بوده و بطئی تر و کندتر از قندهای دیگر جذب می گردد. انگبین گون با داشتن حدود ۴۰ درصد فروکتوز، همانند عسل یکی از منابع غنی این قند کمیاب است که می‌توان از فروکتوز آن برای کمک به اسپرم سازی انسان و نیز در افراد مبتلا به دیابت استفاده نمود.

 موارد مصرف گزانگبین

بیشترین مصرف انگبین گون از گذشته تاکنون، در تولید گز اصفهان بوده است. این ماده ضمن اینکه خواص متضاد چسبندگی و شکنندگی خود را به گز می‌بخشد باعث حفظ رطوبت گز و در نتیجه نرم و تازه ماندن آن برای مدت چندین هفته می شود. در حال حاضر به دلیل کاهش محصول گزانگبین در مراتع و قیمت گزاف آن قنادها ترجیح می‌دهند، به جای آن از ترکیبات مصنوعی و مشابه مانند ” بادکا ” که نوعی گلوکز مایع است و قیمت خیلی پایین تری دارد استفاده کنند.

وضعیت بازار گزانگبین در داخل و خارج از کشور چگونه است؟

  با توجه به اینکه این ماده منحصراً در بعضی مناطق از ایران تولید می شود و از قدیم‌الایام نیز خریداران مختلف به بازارهای شهرستانهای منطقه غربی استان اصفهان رجوع می کردند لذا خریداران خارجی مهمترین منبع تأمین این ماده را در ایران و اصفهان می دانند.
صنف تولید کننده گز به منظور تامین سفارش خریداران خارجی خود، از مقادیر متفاوتی گزانگبین ( همراه با بادکا ) در تولید گزاستفاده می کنند و گز تولیدی را با قیمت های متفاوتی به فروش می‌رسانند. ب همین علت تولید کنندگان گز برای حفظ بازارهای خارج از کشور، تمایل زیادی برای خرید گزانگبین و استفاده از آن دارند.

میزان تولید و اشتغال زایی گزانگبین چه وضعیتی را دارد؟

در هر هکتار گون گزی مستعد ، امکان تولید و بهره‌برداری حدود ۵۰-۳۰ کیلوگرم گزانگبین وجود دارد.  لذا  با توجه به وجود اراضی فراوان گون در نواحی غرب استان اصفهان ،در صورت مستعد بودن شرایط و وجود حشره مولد ، ارزش اقتصادی سالانه تولید گزانگین کاملا قابل توجه می باشد و بدیهی است این ماده با چنین ارزش اقتصادی که دارد مورد توجه روستاییان، عشایر و سایر بهره برداران غیربومی قرار دارد.ولی به علت کاهش تعداد حشرات پسیل روند تولید گز انگین دچار افت چشمگیری شده است . برای مثال تولید سالانه گز انگبین  از مراتع گون خیز اصفهان  فقط در حدود ۷۰ کیلوگرم بوده است . 

 

گزانگبین  چگونه تولید می‌شود؟

نوزادان حشره کوچکی به نام پسیل گزکه طول بدن آنها کمتر از ۲ میلیمتر است عامل اصلی تولید گزانگبین هستند. نوزادان که اصطلاحاً پوره گفته می‌شوند از شیره گیاهی برگچه‌ها و سرشاخه‌های گون تغذیه نموده و پس از هضم و جذب مواد مورد نیاز خود مازاد مواد قندی و سایر مواد شیره را که نیاز ندارند، بدون وارد نمودن به معده اصلی، مستقیماً از انتهای بدن خود خارج می‌کنند که به صورت رشته‌های باریک و سفیدرنگ روی سرشاخه‌های گون دیده می‌شود. افراد محلی این رشته‌های سفید رنگ را گزانگبین و گاهی به اختصار گز می‌نامند.

 

زیست شناسی پسیل گز:

پسیل‌های بالغ نر و ماده قبل و یا پس از زمستان گذرانی جفتگیری نموده و حشرات ماده تخم‌های خود را روی برگچه‌های گون و به صورت یک و ندرتاً دو ردیف روی رگبرگ اصلی قرار می‌دهند. هر حشره ماده به طور متوسط ۱۵۶ عدد تخم می‌گذارد. تخم‌ها شبیه تخم مرغ و به رنگ زرد روشن به طول ۳۵/۰ میلی‌متر می‌باشند. برگچه‌هایی که روی آنها تخم‌گذاری انجام می‌شود حول محور رگبرگ اصلی به نحوی تا می‌شوند که دو لبه کناری آنها به هم می‌چسبند. این حالت علامت آشکاری برای عمل تخمریزی پسیل گز می‌باشد. پس از حدود یک ماه نوزادان پسیل که اصطلاحاً پوره گفته می شود متولد می‌شوند. دوران پورگی حدود ۱۰۵ روز طول می کشد. پس از اتن مدت حشرات کامل در اواتل پائتز ظاهر می گردند. حشرات کامل پسیل با تغذیه از شهد و شیره گلها و گیاه میزبان آماده زمستان گذرانی روی سرشاخه ها و لا به لای فلسها و پوستک های گیاه گون می شود.

 

پوره‌ها یا نوزادان حشره پسیل از چه زمانی شروع به فعالیت می‌کنند؟

حدود یک ماه پس از تخمگذاری حشرات بالغ پسیل روی برگچه‌های گون میزبان، نوزادان متولد می‌شوند (حدوداً از نیمه خردادماه) و در حالیکه حدود ۳/۰ میلیمتر طول دارند تغذیه خود را از شیره داخل برگچه‌ها آغاز می‌کنند.

پس از طی مدت حدود ۱۱۰ روز از اواخر شهریور ماه نوزادان به حشره بالغ پسیل تبدیل می‌شوند که در این حالت ابتدا به رنگ قهوه‌ای روشن و سپس به رنگ تیره دیده می‌شوند. حشرات کامل پسیل دو جفت بال دارند که بوسیله آن پروازهای کوتاه و جهشی انجام می‌دهند و روی بوته‌های گون جابجا می‌شوند و در این مدت تغذیه مختصری برای زنده ماندن دارند. پسیل‌های بالغ تا بهار سال بعد به حالت غیر فعال روی سرشاخه ها و لابلای فلس‌ها و دمبرگ‌ها یا روی خس و خاشاک سطح خاک پناه‌ می‌گیرند و زمستان گذرانی می‌کنند در بهار سال بعد پس از تخم‌ریزی روی برگچه‌های گون از بین می‌روند. بنابراین این حشره که در واقع آفت بوته گون است در سال یک نسل تولید می‌کند.

 

بیشترین زمان تولید گزانگبین چه موقع می‌باشد؟

وقتی که اکثر نوزادان به اواخر سن پورگی خود می رسند بیشترین تولید را دارند. در این تاریخ که مصادف با نیمه شهریور ماه می‌باشد ترشحات این حشرات به صورت رشته‌های نخی شکل و ریز به رنگ سفید روی سرشاخه‌های گون‌های بارور و یا در انتهای بدن پوره‌ها دیده می‌شود که در اصطلاح محلی می‌گویند گیاه ستاره زده است.

 

روش جدا کردن گزانگبین از بوته های گون چگونه است؟

ساکنان مناطق گز خیز و عشایر و سایر بهره‌برداران با استفاده از وسایل ساده‌ای که خودشان با بهره‌گیری از مصالح طبیعی درست کرده‌اند اقدام به ضربه‌زنی و یا به اصطلاح چوب‌زنی می‌کنند. هنگام بهره‌برداری، دوال یا سیله را که از یک چوب دایره شکل و پوست گوسفند تهیه شده و شبیه به یک قاشق بزرگ می‌باشد، در زیر سرشاخه‌های بوته گون نگاه می‌دارند و با چوب دستی که در اصطلاح محلی به آن اربه کودی یا کوبه می‌گویند و سر آن بشکل دایره یا بیضی شبیه راکت تنیس می‌باشد روی شاخه‌ها به آرامی ضربه می‌زنند. پس از آن برای جداسازی و تا حدودی خالص کردن مواد بهره‌برداری شده با استفاده از کم یا الک چندین بار آن را غربال نموده و مان ( پودر گزانگبین )جدا شده را داخل ظروف همراه خود جمع‌آوری می‌کنند.

 

آیا هنگام بهره‌برداری آسیبی به حشرات مولد گز وارد می‌شود؟

با بررسی‌هایی که بعمل آمده مشخص گردیده که هنگام چوب زنی جمعیت زیادی از پوره‌های پسیل به داخل دوال یا ظرف جمع‌آوری ریزش می‌کنند و به دلیل ریز جثه بودن و نداشتن بال و صدماتی که در اثر الک کردن به آنها وارد می‌شود قادر به بازگشت روی گیاه نیستند و تقریباً همه آنها از بین می‌روند و به همین علت است که جمعیت حشره مرتب رو به کاهش می‌رود و مشکلاتی را در تولید محصول به بار می‌آورد.

وضعیت تولید و بهره برداری از گزانگبین در حال حاضر چگونه است ؟

براساس تحقیقاتی که توسط مرکز تحقیقات منابع طبیعی استان اصفهان بعمل آمده بسیاری از مراتع دارای گون گزی، فاقد حشره پسیل مولد گز می باشند و محدوده های گون گزی ( گون دارای حشره پسیل ) صرفاً در برخی از دره ها به صورت پراکنده  وجود دارد. سیف الهی ، در اولین همایش بحرانهای زیست محیطی ایران که در سال ۱۳۸۰ دراهواز برگزار شد ، پسیل گز را به عنوان یک گونه نادر و در خطر انقراض معرفی کرد و نسبت به حفظ و احیا‌ی آن هشدار داد.

 

برای حفظ جمعیت‌های پسیل گز و افزایش آنها چه کار باید کرد؟

۱- برای آگاهی دقیق از شرایط زیستی گون گزی و حشره پسیل گز که عامل اصلی تولید گزانگبین است و آگاهی درست از تاثیر عوامل زنده و غیر زنده محیطی، بایستی تحقیقات لازم با حمایت مسئولین مربوطه ادامه یابد.

۲- با مشخص کردن شرایطی که حشره پسیل گز بتواند به زندگی و زاد و ولد خود ادامه دهد و شناخت مناطق مستعد برای احیاء تولید گزانگبین، آنگاه دولت با همکاری و مشارکت بهره‌برداران مرتع، می‌تواند سرمایه‌گذاری لازم را انجام دهد.

۳- در حال حاضر برای حفظ جمعیت‌های پسیل گز نبایستی به روش سنتی چوبزنی کرد. زیرا جمعیت‌های پسیل به اندازه‌ای نیست که بتواند تلفات ناشی از بهره‌برداری را تحمل کند. در عین حال برای جمع آوری گرد گزانگین ، استفاده از چوب گردگیری در برخی نقاط و با نظارت کامل محققان مرکز تحقیقات و کارشناسان منابع طبیعی می‌تواند مفید باشد.

 

 

گزانگبین یا به عبارت صحیح تر انگبین گون چیست ؟

– گزانگبین در منابع مختلف تحت عناوین گز خوانسار، انگبین گون، ترنجبین اصفهان و شهد پارسی نام برده شده است. طبق استاندارد شماره ۲۶۱۹  انگبین گون از نظر شیمیایی نوعی مان (manna)  محسوب می شود که توسط حشره پسیل گز از خانواده Psyllidae  با نام علمی Cyamophila astragalicola  که قبلاً C. dicoraنام برده می‌شد و در اثر تغذیه آن از شیره گیاه گون گزی با نامAstragalus adscendens  حاصل می شود.

 

انگبین از نگاه مفسران، محققان و اهل معرفت :

در کتاب مفردات راغب واژه المنّ چنین تعریف شده است «شیئی کالطل فیه حلاوه و یسقط علی الشجر» «چیزی شبیه شبنم که در آن شیرینی است و بر درخت فرو می‌افتد» و در کتاب تفسیر پرتوی از قرآن آمده است «ماده آبکی که روی بعضی درختها شکرک می بندد، انگبین نامند.

نه هر کرم آرد ابریشم نه از هر خاک خیزد زر                

نه از هر نی بود شکر نه در هر خار باشد من

دانکین (۱۹۸۰ م) برای مان (manna)  دو منشاء کلی تعریف می کند
۱ 
 ترشحات گیاهی چه به طور طبیعی و چه بر اثر عمل حشره یا تیغ زدن به وسیله انسان.

۲  ترشحات مستقیم حشره بر روی گیاه میزبان.

در دایره المعارف بریتانیا واژه manna  چنین تعریف شده است : «قسمی ماده خوراکی سفید رنگ و عسل مانند که مستقیماً به وسیله حشره و یا به کمک حشره بر روی گیاه تولید می شود».

ز فر بخت تو دایم به شش نتیجه خوب                         

ز بهر جشن تو آبستن است شش ممکن

صدف به گوهر و نافه به مشک و نی به شکر              

شجر به میوه و خارا به زرّ و خار به منّ

                                                                                                (انوری)

بیش از ۱۰۰۰  سال پیش ابوریحان بیرونی به تولید شهد توسط حشره بر روی گیاه پرخار اشاره می کند.

ادوارد فردریک (۱۸۱۹ م) در سفرنامه خود آورده است :

در ایران غالباً با نوعی شیرینی پذیرایی می شود که یکی از ترکیبات اصلی آن ماده شیرین سفید صمغ مانندی به نام گزانگبین است که همراه با گلاب و آرد و مغز پسته به صورت قرص شیرینی به قطر تقریباً هشت سانتیمتر و ضخامت کمتر از یک سانتیمتر ساخته می شود.

درختچه ای که بر روی آن گز یافت می شود و سرشاخه‌های آن شباهت به جارو دارد گون می‌نامند. همه جا، روی سرشاخه های جوان و زیر بوته ها، تکه های گز همانند ریزه‌های نخ همراه با تعداد بی شمار حشرات کوچک به وفور دیده می شد. فردریک می‌گوید:‌ با نظر اهالی موافقم و بدون تردید، گز را تولید حیوانی می دانم. جالب توجه اینکه، نظریات فردریک بیشتر از یکصد و پنجاه سال مورد تأیید دیگران قرار نگرفت (گرامی ۱۹۹۸ م).

نیک نژاد (۱۳۵۵) و آئینه چی و همکاران (۱۳۵۵) مشخصات فیزیکوشیمیایی گزانگبین مشهور به گز خوانسار را معلوم نموده اند. تجزیه کمی آن به حالت تازه نشان داد که دارای ۲۰/۴۱  درصد قند احیا کننده فروکتوز ، ۶۰/۳۱  درصد قندهای چندتایی (پلی ساکاریدها)،  ۰۰/۲ درصد ساکارز (شکر معمولی)، ۲۶/۲  درصد خاکستر، ۲۰/۱۵  درصد رطوبت، ۷۲/۴  درصد ترکیبات غیرمحلول در آب (مانند ذرات گیاهی) و ۰۲/۳  درصد موسیلاژ و صمغ می باشد. به طور کلی عاری از گوگرد، ازت، تانن، آلکالوئید، و هالوژنها (کلر، برم و ید) است. حاصل هیدرولیز اسیدی پلی ساکاریدهای موجود در مان گون، گلوکز، زایلوز و مانوز می‌باشد.

اقوام یهود معتقدند، “این یک مائده آسمانی است که خداوند به قوم حضرت موسی (ع) اعطا کرده است” از آن به عنوان یک ماده مقدس و در مراسمی که برگزار می‌کنند استفاده می نمایند.

 

نتایج طرح‌های تحقیقات انجام شده :

–   نعیم و بهداد (۱۳۶۶) نام علمی حشره مولد را Cyamophila dicora  از خانواده پسیل ها اعلام کردند و ضمن توضیحاتی در مورد زیست شناسی آن از تعدادی عوامل محدود کننده پسیل مانند چرای دام، بوته کنی و بوته سوزی، زنبور پارازیتوئید نام بردند.

–    باقرزاده و همکاران (۱۳۷۴) بهترین روش بهره برداری را تکان دادن بوته ها بجای ضربه زدن و با فواصل ۶  روزه و در طی زمان برداشت ۴  نوبت اعلام کردند.

–    فقیه و همکاران (۱۳۷۶) ضمن بررسی بیولوژی حشره در منطقه کوهرنگ عواملی مانند زنبور پارازیتوئید، بوته کنی، آتش سوزی، عوامل اقلیمی، چرای دام و بهره برداری غلط را به عنوان عوامل محدود کننده پسیل گز اعلام کردند.

–    سیف الهی (۱۳۷۸) و همکاران برای اولین بار پراکنش حشره مولد، تراکم نسبی آن در مناطق مختلف و گونه جدیدی از پسیل را که در مناطق محدودی از شهرستانهای فریدن و فریدونشهر کشف شد به عنوان دست آوردهای تحقیق خود اعلام کردند.

 

خواص دارویی آن چیست ؟

این مان ماده ای ملین و تسکین دهنده است که می تواند در دردسینه و التهاب ریه مؤثر واقع شده و ناراحتی تنفسی را تا حدودی رفع کند. همچنین در درمان سرفه، خشونت سینه و تنگی نفس نقش داشته و می تواند به تقویت دستگاه گوارش و هضم و جذب مواد غذایی در بدن کمک کند.

 

موارد مصرف :

–   بیشترین مصرف انگبین گون از گذشته تاکنون، در تولید گز معروف اصفهان بوده است. این ماده ضمن اینکه خواص متضاد چسبندگی و شکنندگی خود را به گز می‌بخشد باعث حفظ رطوبت گز و در نتیجه نرم و تازه ماندن آن برای مدت چندین هفته می شود. در حال حاضر به دلیل کاهش محصول گزانگبین در مراتع و افزایش قیمت آن (هر کیلوگرم ۰۰۰/۵۰۰  ریال) قنادها ترجیح می‌دهند، به جای آن از ترکیبات مصنوعی و مشابه مانند بادکا که نوعی گلوکز مایع است و قیمت پایین تری دارد استفاده کنند.

–   مصرف دیگر آن در صنایع دارویی است. فروکتوز موجود در مان گون دارای خاصیت دارویی ویژه ای است که باعث شده در طب مورد توجه قرار گیرد. فروکتوز یا قند میوه، قند ساده ایست که به مراتب شیرین تر از ساکارز بوده و بطئی تر و کندتر از قندهای دیگر جذب می گردد. انگبین گون با داشتن حدود ۴۰  درصد فروکتوز، همانند عسل یکی از منابع غنی این قند کمیاب است که می‌توان از فروکتوز آن برای کمک به اسپرم سازی انسان و نیز در افراد مبتلا به دیابت استفاده نمود.

–   پورداوودی (۱۳۵۷) گزارش نمود از بین چسب‌های گیاهی  برای تولید انواع قرص ، گزانگبین در مقایسه با ژلاتین ، تیلوز ۴۰۰۰ ، آکاسیا ، پلی‌وینیل پیرولیدون در الکل و آب , نشاسته و سریش از نظر سائیدگی ، بازشدن قرص و سرعت حلالیت ارجحیت دارد.

 

وضعیت بازار گزانگبین در داخل و خارج از کشور چگونه است؟

–   با توجه به اینکه این ماده منحصراً در بعضی مناطق از ایران تولید می شود و از قدیم‌الایام نیز خریداران مختلف به بازارهای شهرستانهای منطقه غربی استان اصفهان رجوع می کردند لذا خریداران خارجی مهمترین منبع تأمین این ماده را در ایران و اصفهان می دانند.

–   صنف تولید کننده گز برای سفارش دهندگان خارجی خود، از درصد مختلف مان گون، برای تولید گز استفاده می کنند و با قیمت های متفاوتی به فروش می‌رسانند. لذا برای حفظ بازارهای خارج از کشور، تمایل زیادی برای خرید و استفاده وجود دارد.

میزان تولید و اشتغال زایی گزانگبین چه وضعیتی را دارد؟

در هر هکتار گون گزی مستعد امکان تولید و بهره‌برداری حدود ۳۰-۵۰ کیلوگرم گزانگبین وجود دارد. با توجه به اینکه قیمت هر کیلوگرم گزانگبین حدود ۰۰۰/۵۰۰  ریال می باشد و در استان اصفهان حدود ۰۰۰/۲۰۰  هکتارگون گزی داریم، لذا در صورت مستعد بودن شرایط و وجود حشره مولد :

میلیاردریال۰۰۰/۴ =  ریال ۰۰۰/۵۰۰  × کیلوگرم متوسط تولید در هکتار ۴۰  ×  ۰۰۰/۲۰۰ هکتار

ارزش اقتصادی سالانه آن می باشد.

بدیهی است این ماده با چنین ارزش اقتصادی که دارد مورد توجه روستاییان، عشایر و سایر بهره برداران غیربومی است.

 

گزانگبین  چگونه تولید می‌شود؟

نوزادان حشره کوچکی به نام پسیل گزکه طول بدن آنها کمتر از ۲ میلیمتر است عامل اصلی تولید گزانگبین هستند. نوزادان که اصطلاحاً پوره گفته می‌شوند از شیره گیاهی برگچه‌ها و سرشاخه‌های گون تغذیه نموده و پس از هضم و جذب مواد مورد نیاز خود مازاد مواد قندی و سایر مواد شیره را که نیاز ندارند، بدون وارد نمودن به معده اصلی مستقیماً از انتهای بدن خود خارج می‌کنند که به صورت رشته‌های باریک و سفیدرنگ روی سرشاخه‌های گون دیده می‌شود.  افراد محلی این رشته‌های سفید رنگ را گزانگبین و گاهی به اختصار گز می‌نامند.

 

زیست شناسی پسیل گز:

پسیل‌های بالغ نر و ماده قبل و یا پس از زمستانگذرانی جفتگیری نموده و حشرات ماده تخم‌های خود را روی برگچه‌های گون و به صورت یک و ندرتاً دو ردیف روی رگبرگ اصلی قرار می‌دهند. هر حشره ماده به طور متوسط ۱۵۶ عدد تخم می‌گذارد. تخم‌ها شبیه تخم مرغ و به رنگ زرد روشن به طول ۳۵/۰ میلی‌متر می‌باشند. برگچه‌هایی که روی آنها تخم‌گذاری انجام می‌شود حول محور رگبرگ اصلی به نحوی تا می‌شوند که دو لبه کناری آنها به هم می‌چسبند. این حالت علامت آشکاری برای عمل تخمریزی پسیل گز می‌باشد. پس از حدود یک ماه نوزادان پسیل که اصطلاحاً

پوره گفته می شود متولد می‌شوند.

پسیل گز دارای ۵ سن پورگی است . دوران پورگی حدود ۱۰۵ روز طول می کشد .پس از اتن مدت حشرات کامل در اواتل پائتز ظاهر می گردند . حشرات کامل پسیل با تغذته از شهد و شیره گلها و گتاه متزبان آماده زمستانگذرانی روی سرشاخه ها و لا به لای فلسها و پوستک های گتاه گون می شود .  


خرماDSCN0312

شایان ذکراست. بایدگفت که درختان خرما date tree دراستاهای گرمسیری خلیج فارس وعمانی  ممر دارامد خوبی است برای باغداران واین درخت مقاوم به شوری می باشد عکس این درخت زیبا مشاهده فرمایید.ناگفته نماند با توجه به اینکه انواع مرکبات در بسیاری از مناطق خلیج فارس وعمانی سازگار می باشد.

لیومرکباتانگور یاقوطی

شایان ذکر است که رقم انگور یاقوطی هم می تواند به عنوان انگور زودرس  ممردرامد خوبی برای باغداران وکشاورزان باشد که چند سالی است در ایران شروع کرده اند.

Top