رویشگاه خلیچ پارس عمانی Forest Region,in Persian Gulf & oman,sea in iran


پزوهشگر و نویسنده و ترجمه از سید محمود جعفری.سازمان جنگلها اداره کل منابع طبیعی فارس مدیر گذشته وکارشناس مسئول وقت اداره فنی جنگلکاری وجنگلداری. این مطالب درحال پردازش است.کمی تحمل نمایید.

Forest Region,in Persian Gulf & oman,sea in iran

ای نام تو بهترین سر اغاز —بی نام تو نامه کی کنم باز

AxGiG,عکس گیگ پایگاه آپلود عکس ویژه وبلاگنویسان

1-جهان در هر سال قریب 13میلیون هکتار از جنگلهای خودرا از دست می دهد.چرا؟.Forest Region,in Persian Gulf & oman,sea in iran.رویشگاه خلیج فارس و عمانی 
2-یک میلیارد نفر به اب های قابل شرب  در جهان دسترسی ندارد.
3-جنگل براحتی در هر هکتار 20 برابر زمینهای کشاورزی کربن تولید می کند.و گفتیم با مصرف 1000 تن اب یک تن گندم بوجود می اید.

DSCN1652

15-4 سال گذشته گرمترین سال در تاریخ داشته ایم وتغییر اقلیم  جهان را دگرگون خواهد کرد.
انسان زمین را تغییر چهره داده است
5- ظرف 35 سال گذشته پوشش یخی دریای قطبی 42 در صد نازک تر شده است چرا؟
6- جنگلها ومراتع وشیلات وزمین های کشاورزی یعنی چهار اکوسیستمی که غذاهای ما وتمام مواد خام مورد نیاز ما را تامین می کنند به علت مدیریت غلت انسانها وزیادخواهی از خاک واب وپوشش گیاهی در بسیاری از کشورها در حال نابودی ودربعضی از کشورها به دنبال برنامه ریزی توسعه پایدار می باشند. اگر باشند؟

5-امارها بیانگر ان است که نزدیک به 30 درصد سطح خشکی جهان جنگل تشکیل می دهد وگفته می شود که حدود 6/5 در صد خاک کشور را جنگل با تعریف های مختلف پوشانده است.
و باید گفت در دوشنه 23 اکتبر 2016 نقل از تلوزیون  ایران گرد وغبار با الودگی های متعدد پزشکی برای کلیه موجودات زنده در مناطق جنوبی تا قلب ایران  انچنان وحشناک است که دارا گفت با یک موشک دوربرد که ما ساخته ایم همه پوشش گیاهی را  که نابود کردهایم – یک روزه  با پوشش خواهیم کرد زیرا در استان فارس بطور مثال که نزدیک به 10 میلیون هکتار مساحت دارد فقط 20 قرقبان داریم. واین در حالی است که درکتاب اسمانی می فرمایند ما در زمین همه زینتها به شکلهای گوناگون برای شما افریدیم که بتوانیید با علم ودانش از ان استفاده نمایید حال که مدریت توسعه پایدار نداریید از شما بی شک خواهیم گرفت ودر اکثر کتاب اسمانی  نماز را تقوای الهی می داند. وکلمه صلوت به معنی تقوا که همان عمل خوب انسانها است می باشد. پس دو باره این چنین گوید ایزد منان انسانهای که واقعیت ها را می دانند وخود را به کر گوشی می زنند بد ترین و پست ترین انسانها نزد خدای یکتا می باشند.  وخدا رحمت کند .

ابوالقاسم فردوسی توسی (۳۲۹ هجری قمری – ۴۱۶ هجری قمری، در توس خراسان)، شاعر حماسی ایرانی و سرایندهٔ شاهنامه حماسهٔ ملی ایران است که آوازهٔ جهانی دارد. فردوسی را بزرگ‌ترین سرایندهٔ پارسی‌گو دانسته‌اند،[۲] که از شهرت جهانی برخوردار است.

بيــــا تا جهــــان را به بــد نسپريم                   به كوشش همه دست نيكي بريم

نبــاشد همي نيك و بـــد، پــــايدار                   همـــــان به كه نيكي بود يادگار

به دست خود گیاهی می نشانمیم به پایش قطره ابی می چکانیم.
 مرحوم فردوسی زبان پارسی را زنده کرد وهمانند کورش بزرگ دومکراسی (سر لوحه ایران دوستی و دنیا دوستی) او بود.

کارسناسان علمی اجرای معتقدنند که حدود 30 درصد اراضی کشور در گذشته جنگل های بوده است.و متاسفانه هنوز نقشه های دقیق از مساحت جنگلهای ایران بخصوص جنگلهای خارج ازشما تکمیل نگردیده وهر بارهم این بحث جستجو گردیید ناتمام ماند متاسفانه البته این نظر شخصی اینجانب است. وگفته می شود از 12 میلیون هکتار جنگلهای ایران که اکثرا مراتع مشجر است  حدود 10میلون هکتار ان  مربوط به جنگلهای خارج از شمال  یعنی 25 استان در بر می گیرد.ازاکرس ایران وتورانی خلیج فارس وعمانی که این نواحی در ارتفاعات هم با هم برخورد می کنند. ودر اینجا که بحث جنگلهای خلیج فارس ودریای عمانی است حدود 2 دو میلیون هکتار یعنی 16 شانزده  درصد مساحت جنگلها ومراتع مشجر که عموما مشکلات حفاظت و.بهربداری دارد.امار ارئه گردیده است.که گونهای غالب ان هرچند تکراری است با شاخص کناتر .کهور ایرانی نه پاکستانی  یا سمر وانواع اکاسیاهای ایرانی که توضیخ خواهیم داد در تامین سوخت وعلوفه واستفاده داروی از برگ  وهمچنیین جنگلهای دریای مانگرو(حرا وچندل) می باشد که در اینده این مطلب هم به قلم خواهیم اورد.عکس محمودmahmoud وسط مانگروها در منطقه عسلویه

DSCN1576

مناطق اکولوژیکی ایران تفاوت زياد دو عرض جغرافيايي شمال و جنوب كشور و وجود دشت‌ها، ارتفاعات و اقليم‌هاي متفاوت سيماي بسيار متنوعي به سرزمين پهناور ايران بخشيده به گونه‌اي كه نواحي رويشي و گونه‌هاي گياهي بسيار زيادي در آن مستقر شده‌اند. 5 منطقه اکولوژیکی ایران به اختصار در ذيل معرفي شده‌است شایان ذکر است که استان بندر عباس وبخصوص بوشهر وغیره منبع بسیار بزرگی از انواع واقسام ماهی های جهان را دارا است که باید گفت میگوی ایران هم درگذشته زبانزد دنیا بوده است.تاجران دنیا باید بدانند که ایران در تولید تن ماهی حرف برای گفتن دارد.

Related image

1-   منطقه اکولوژیکی خليج فارس- عمانی .در سال 1394گفتیم که در این سایت -با توجه به تجربه 30 سال گذشته-که استان فارس از این اقلیم هم برخوردار است منطقه رویشگاهی خلیج فارس ودریای عمانی هم از نظر پوشش جنگلی خلاصه ای تعریف و پوهش خواهیم داد- برای علاقمندان ومتاسفانه در این منطقه مهم رویشگاهی فعالیتهای کتابی و انترنتی بصورت پراکننده عزیزان کارشناسان مرکز تحقبقات سازمان جنکلها ومحیط زیست اطلاعاتی در حد توان به قلم اورده اند که باید نهایت تشکر از این عزیزاننمود.اینجانب هم در حد تجربه و توان با تماس تلفنی به مسئولان گذشته که به عنوان کارشناس مسئول در اداره فنی جنگکاری وجنگلکاری اداره کل منابع طبیعی فارس  در سال 1394 مشغول خدمت بودم بسیاری از این مطالب گرداوری و اکنون موق شدم این رویشگاه بسیار مهم را برای عزیزان علاقمند توضیحات علمی و فنی و تجربی وصحرای معرفی نمایم. سید محمود گوید همین ریشگاه درایران باعث شده که ایران از نظر تنوع اب و هوای  بی نظیر باشد و استان فارس تنها استان نیست بلکه مملکتی است از نظر اب وهوای با اقلیم های گوناگون و بی نظیر .  مساحت جنگل‌های منطقه اکولوژیکی خلیج فارس- عمانی كه بخشي از جنوب غرب و تمام سواحل جنوبي را در بر مي‌گيرد، 2039963 هکتار گفته می شود.

به دليل تفاوت اكولوژيكي، رويش‌هاي اصلي اين ناحيه به دو قلمر و خليج فارس و درياي عمان تقسيم مي‌شود.مهدس جعفری 26 سال در اداره فنی جنگلکاری وجنگلداری مسئول طرحه های مشارت مردمی و نها لستان های استان سرپرست اداره فنی جنگلکاری مدیر اداره فنی جنگلکاری  جنگلداری کارسناس مسئول شهرستانها. ونهایتا بعد از 30 سال در همین اداره فنی جنگل با نام خدا و به لحاظ بی مهری مسائل سیستمی که می توانستم 5 سال دیگر خدمت کنم خود را باز نشسته دولتی کردم وخدا وانهای که با سیدمحمود این همه سال خدمت کردنند وسروکار داشتنند ناظر است وچپاول گران خزانه مردم تا ابد باید تاوان این بی سوادی ها وحرام خواری  ها را پس دهند.زیرا تاریخ این چنین گوید.

عکس جدیدخودم دراداره

1-در قلمرو خليج فارس كه از قصر شيرين تا حوالي مرز استان‌هاي بوشهر و هرمزگان امتداد يافته، گونه‌هاي گياهي كنار،کهور و كهورك و پده رويش‌هاي اصلي را تشكيل مي‌دهند.انواع ماهی های خشک خوراک در
ابهای این مرز بوم وجود دارد.

%d9%85%d8%a7%d9%87%db%8c

 

2-در قلمرو درياي عمان نيز كه بخشي از استان ‌هرمزگان تا سيستان و بلوچستان (مرز ايران و پاكستان) را در بر مي‌گيرد، گونه‌هاي كهور ايراني و انواع آكاسيا رويش‌هاي اصلي‌هستند. چش يا كرت كه از چوب آن در صنعت لنج‌سازي استفاده مي‌شود به صورت پراكنده در اين قلمرو رويش دارد. جنگل‌هاي( ماندابي يا مانگروها نيز كه متشكل از دو گونه حرا و چندل است) در اين ناحيه گسترش دارند. رويشگاه جنگل‌هاي مانگرو در فاصله جزر و مد درياها قرار دارد. ومی بایست کمی بیشتر توضیح دادکه. جنگلهای ناحیه رویشی خلیج فارس و دریای عمانی :   جنگلهاي اين ناحيه رويشي از مجاورت ساحل دريا تا ارتفاع 750 متر از سطح دريا در دشتهاي ساحلي استان با گونه هاي شاخص از جنس  آكاسيا (تورتليس، مغير ، تج، )، كهور (ايراني و دره اي  ) چوچ، كلير، توج، استبرق، كنار، لور و … با سطحي بيش از 801 هزار هكتار پراكنده است كه اين مساحت بيشترين سطح اين جنگلها را در كشور شامل مي شود. جنگلهاي اين ناحيه با عنايت به توسعه آتي صنعت در غرب استان (گسترش تاسيسات پارس جنوبي تا بندر مقام) در  كاهش طوفانهاي شن، كاهش آلودگي هوا، تلطيف هوا تاكنون نقش بسيار موثري ايفا نموده اند  که این مطلب می بایست توسط دولت مردان بازذیید وروند گزارش کنترل شود. 
.همانطوركه قبلاً ذكر گرديد وجود رطوبت نسبي هوا بصورت شبنم هاي شبانه نقش بارندگي پنهان راايفا مي كنند و اين عامل بسيار مهمي است كه مي توان از آن جهت توسعه جنگلهاي اين ناحيه بهره برد از نظر شرايط ادافيكي نيز مي توان پتانسيل استان را در جاي جاي آن  مشاهده نمود بطور مثال در شرق استان در دل ماسه زارهاي روان كه جاده ها و روستا ها را مورد تهاجم قرار داده است آثاري از جنگلهاي كهور ها ي ايراني  باقي مانده است كه اين نشان از پتانسيل هاي استان در اين ناحيه رويشي مي باشد  وگزارش است که تاكنون در اين ناحيه توسط اداره كل منابع طبيعي استان هرمزگان  نسبت به توسعه جنگل در سطح بيش از 40000 هكتار و با گونه هاي سمر، آكاسيا (مغير ، تورتليس) استبرق   اقدام شده است.—– جنگلهاي آكاسيا تورتليس شهرستان بندر لنگه در بنر عباس یا هرمزگان واقعا بی نظیر بود که در سال 1993 اینجانب و اقای مهندس محسنی مدیر کل وقت از این مناطق بازدید به عمل اوردیم.

%d8%a7%da%a9%d8%a7%d8%b3%d8%a7-%d8%aa%d9%88%d8%aa%d9%88%d9%84%db%8c%d8%b3
استان هرمزگان:دارای تاریخی با قدمت چندین هزارساله بندرها وجزایر هرمزگان در دورهای گوناگون پیش از اسلام از جمعیت ویزه ای بر خوردار بوده است.
دریای پارس با دریای عمان وخلیج پارس امروزی که هرمزگان نیز درکنار ان قرار دارد از کهن ترین دریاهای جهان است.
در تاریخ هرمزگان امده است .

اکاسیا توتولیس
از خصوصیات کورش کبیر.عدالت پرور ومردم دوست.

مورخین معتقدنند که شاهی با عزم وعاقل ورئوف ومهربان کاری که به برنامه ریزی وهمفکری شروع می کرد تا پایان باید برود در مورد مشکل به عقل بیش از قوه متوسل می شد. با مردم مغلوب رئوف ومهربان .به پادشاهان مغلوب به اندازهای مهربانی میکرد که انها دوست صمیمی کورش شده ودر مواقع مشکل به یاری او می امدنند با مذاهب و معتقدان ملل دیگر کاری نداشت بلکه اداب  مذهبی انها را محترم می داشت..ودر اینجا خوب است که اشاره کنیم.

Untitled-9
در زمان هخامنشیان- داریوش بزرگ ایرانی ها کم کم در سواحل و اب های دریای سیاه وسرخ نفوذ کردنند وداریوش بزرگ دریا سالار یونانی خودبنام اسکولاخ یا اسکیلاس را مامور برسی کنارهای دریای پارس کرد که از نتایج بسیار ارزندهای دست یافت وباعث رونق بازرگانی میان هندوستان ودریای باختر شد.در اینجا ایجاب می نماید که ار منطقه چاه بهار بندر ازاد چاه بهار باغ گاه  شناسی معرف( تیس ) که مربوط به زمان رضا شاه می باشد ودر ان گونه های گرمسیری از جمله تمرهندی وانبه وموز ولوز ودیگر گونه ها پرورش می دادنند با همکاران جهادگر خوزستان که مسئول وقت بود و اینجانب در  ابتدای راه اندازی منطقه جاه بهار برای تعیین گونه درختی وگسترش فضای سبز دعوت شدم و ملاحظه گردیید در این باغ چاهی به عمق حدود 80 متر در ان زمان با همکاری ایتالیها یا پرتقالی ها حفر کردهاند که مقدار اب نسبتا شیرین داشت.انجیر معابد یکی از کهنسالترین درختان کشور است که در استان هرمزگان ودر( لیپار )چاه بهار ویگر استانها ازجمله بوشهر و منطقه عسلویه که شخصا با همکاران از  ان منطقه  بازدید داشتیم   که انجیر کهنسال  در منطقه دیده می شودو  عکس اینجانب در ذیل  

DSCN1652

نام بعضی از گونه های بومی وغیر بومی که یا رویشگاه دارد یا برای تولید نهال وایجاد فضای سبز در مناقط خلیج فارس و عمانی  تولید می گردد.مورد استفاده یا حفاظت قرار می گیرد.واین بستگی به مدیرت سیستمهای دولتی ومردمی دارد. واین نهالستان لارستان است .که mahmoud and co-worker برای بازدید به شهرستان لار رفته ایم سمت راست اقای مهندس  حدادی رئیس ادره مرتع و بعد مسئول تولید کننده نهال که بخش خصوصی است و محمود  ,mahmoud و اقای مهندس رضای رئیس وقت شهرستان لار.

DSCN0424

رديف اسم فارسي :تيره اسم علمي سرشت 1 تورتليس-آكاسيا چتري Mimosaceae Acacia tortlis جنگلي -بومي 2 تج Mimosaceae Acacia ehrenbergiana جنگلي -بومي 3 مغير Mimosaceae Acacia oerfota جنگلي -بومي 4 كرت Mimosaceae Acacia nilotica جنگلي -بومي 5 سيانوفيلا Mimosaceae Acacia cyanaphylla فضاي سبزي –غيربومي 6 ساليسينا Mimosaceae Acacia salisina فضاي سبزي –غيربومي 7 ويكتوريا Mimosaceae Acacia Victoria فضاي سبزي –غيربومي 8 گل ابريشم Mimosaceae Albizzia lebbeck فضاي سبزي –غيربومي 9 حرا Avicenniaceae Avicennia marina جنگلي -بومي 10 استبرق Asclepiadaceae Calotropis procera جنگلي -بومي 11 كلير Capparidaceae Capparis decidua جنگلي -بومي 12 سه پستان Boraginaceae Cordia myxa فضاي سبزي –غيربومي 13 انبو Boraginaceae Cordia dichotoma فضاي سبزي –غيربومي 14 چسب – ليم Boraginaceae Cordia crenata فضاي سبزي –غيربومي 15 لور Moraceae Ficus bengalensis فضاي سبزي –غيربومي 16 انجيرمعابد Moraceae Ficus religiosa فضاي سبزي –غيربومي 17 جم Myrtaceae Eugenia jombos فضاي سبزي –غيربومي 18 اوجن Myrtaceae Eugenia jambolanda فضاي سبزي –غيربومي 19 اكاليپتوس Myrtaceae Eucalyptus camaldulensis فضاي سبزي –غيربومي 20 دهير Solanaceae Lycium shawii جنگلي -بومي 21 چريش Meliaceae Melia indica فضاي سبزي –غيربومي 22 درمان عقرب Caesalpinaceae Parkinsonia aculeata فضاي سبزي –غيربومي 23 چنال Mimosaceae ‍Pithocellobium dulce فضاي سبزي –غيربومي 24 پده Salicaceae Populus euphratica جنگلي -بومي 25 كهور Mimosaceae Prosopis cineraria جنگلي -بومي 26 كهوردره اي Mimosaceae Prosopis koelziana جنگلي -غیربومی 27 سمر Mimosaceae Prosopis juliflora جنگلي – غيربومي 28 چندل Rhizophorceae Rhizophor mucronata جنگلي -بومي 29 چوچ Salvadoraceae Salvadora persica جنگلي -بومي 30 توج Salvadoraceae Salvadora oleoides جنگلي -بومي 31 تمرهندي Caesalpinaceae Tamarindus indica غير جنگلي  –غيربومي 32 گارم زنگي Combretaceae Terminalia catapa فضاي سبزي –غيربومي 33 كنار Rhamnaceae Ziziphus spina-christi جنگلي -بومي 34 رميلك Rhamnaceae Ziziphus nummularia جنگلي -بومي 35 كنوكارپوس Comberataceae Conocarpus   erectus فضاي سبزي –غيربومي 36 دزدگير-خارو Caesalpinaceae Caesalpina bunduc غيربومي 37 گازرخ Moringaceae Moringa peregerin
گونه های که در بندر عباس تولید می شوددر ذیل  و.لازم است که گفته شود در ابتدای ساخت اسکله چاه بهار اینچانب که از باغ تیس بازدید داشتم  از برای همکاری انتخواب گونه های فضای سبزی با سپاه انواع واقسام گونه های گرمسیری میوه ای وزیتی مشاهده  همچنین جاهی دست زن به عمق حدود 80  متراز زمان رضا شاه  با اب تسبتا شیرین حال شده بنده اطلاع ندارم.تمر هندی کهن سالی نزدیک درب ورودی برای اولین بار درطول عمرم مشاهده که چشمانم به هیکل واندام ان غیره شد.

باغ گیاه‌شناسی که در نزدیکی چابهار قرار دارد در دهه ۱۳۴۰ ساخته شده و در اوایل دهه ۱۳۵۰ گشایش یافته است. در سالهای میانی دهه ۱۳۸۰ این باغ به دانشگاه علمی و کاربردی به عنوان زیرمجموعهٔ دانشگاه بین‌المللی چابهار برای ایجاد رشته‌های مرتبط تبدیل شده است.

Image result for ‫تصویر تمر هندی کهنسال‬‎

 

این باغ گیاهان که در روستای باستانی تیس و درون منطقهٔ آزاد تجاری-صنعتی چابهار قرار گرفته است دارای گونه‌های گیاهی منحصر به فردی در ایران و منطقه است و دیدار از آن برای مردم آزاد است

 

Image result for ‫تصویر بندر عباس قدیم‬‎

اکالپتوس ایا جایگاهی در ایران دارد برای پرورش سید محمود گوید با توجه به مشکلات اقلیمی ایران درامر ایجاد فضای سبز در بسیاری از نقاط  ایران تجربه نشان داده است که انواع اکالپتوس  که وارد ایران شده دراین تاریخ هیچ جایگاهی برای توسعه ندارد وکل نهالستانهای کشور در سازمان جنگلها تولید ان باید به حداقل برسانند جز در موارد خاص  وبا مطالعه زمین شناسی ونیاز ابی  وتوجه به ریشه عمیق در کنار منازل که خود مشکل بزرگی است ومشکلات زیر تیر برق جادها که بسیاری از گونه های که ارتفاع انها بلند می شود در کل کشور مشکل بزرگی گردیده برای وزرات راه وترابری وبخصوص هنگام بارش برف.این نکته باید در دستوراعمل سازمان جنگلها ووزرات را وشهرداری های کشور قرار گییرد.  اقای مهندس حدادی رئیس ادره مرتع واقای مهندس رضای ریس شهرستان لار

DSCN0409

اكاليپتوس Myrtaceae Eucalyptus camaldulensi و  عمدتا درایران در رزیم قبل وارد شده  ودر استاهای جنوبی کشور وشمال که رطوبت با لا است کشت گردیده است. در گربیگان فارس طرح  اقای دکتر کوثر  طرح ابگیر خطوط تراز غلام درگردشی یا پیج در پیچ با رعایت شیب تراز. برای دانشجویان واساتید تجربه خوبی است برای بازدیید ولی نباید فراموش کرد .که اقلیم عوض شده وبا یک گل بهار نمی شود.

Related imageRelated image

imosaceae Prosopis juliflora کهورپاکستانی یا سمر از قبل از انقلاب به ایران وارد شده در بسیاری از شهرستانهای استانهای خلیج فارس ,عمانی به صورت دست کاشت ادارت کل منابع هطبیعی استانها در امر فضای سبز وفعالیتهای بیابان کار کرده اند . از جمله شهرستان لار ولامرد ومهر عکس ذیل اقای ایگدری از همکاران وقت شهرستان لار است که در امر درختکاری حاشیه جاده ها زحمات بسیار کشیده است.

عکس پاک شده است.

این گونه در بعضی شرایط می تواند گونه مهاجم باشد.در منطق رطبتی مانند بندرعباس ودیگر مکانهای دنیا لازم به توزیع است که این گونه در مناطقی مانندلار ولامر وغیره درمنلق شهری وروستای که اطراف ان درنونهالی از برای چرای نام محفوظ گرانند ودرست هرس شود گونه جالب توجه ای است.

اکاسی پاکستانی
 با عنایت به لزوم ایجاد تنوع گونه ای در پژوزه های توسعه فضاهاي سبز و جنگلکاری و همچنین از نظر تعداد ، تنوع و میزان  گونه های تولیدی  نهالستان باغو در هرمزگان در جنوب کشور در مقام اول قرار دارد . گونه های تولیدی این نهالستان که از نظر کاربرد نیز متنوعند از جمله گونه های  جنگلی ( مغیر ، تورتلیس، کهور ایرانی و…)، چوبده ( گز شاهی ،کرت، اکالیپتوس و …)، چند منظوره (کنار ، حنا ، تمر هندی و …) ، فضای سبزی ( کنو کارپوس ،  اکاسیا سالیسیناو…)، پرچینی ( ناترک و شمشاد اهوازی ) و …  به شرح ذیل می باشد:
استبرق ،اکالیپتوس ،انجیر معابد،پانسانیا، توج ،تورتلیس، تاکاما،تج،تمرهندی،جم،جک،چریش ، چندل ،چنال ، چوچ، حرا،حنا، خارو،خرزهره ،خرنوب،ختمی چینی،درمان عقرب ،دلونیکس،سمریا کهمور امریکای پاکستانی و اکاسیا سالیسینا،سپستان ،سزبانیا، سیانوفیلا،سوبابل،  شیشه شور، شمشاد اهوازی ،کاکتوس ، کرت، كرچك ،آكاسيا كورياسه،آكاسيا آمپلي سپس، کنار ،کوریاسه ، کهور ایرانی،کهور درختچه ای ،  کنوکارپوس ،گل کاغذی ، گارم زنگی ، گل ابریشم ، گز شاهی،گزشور ، لور، مغیر ، نخل زینتی ، ناترک،پنبه درختچه اي .این درختجه یا گیاه استبرق است .دانش جویان می توانند در اینترنت مطالب برای این گیاه پیدا کنند ومرکز تحقیقات فارس وبعضی استانها قبلا روی ان  و الیاف ان کار کرد هاند لیکن جایگاهی برای گسترش ندارد.عکس اقای نیک منش مسئول وقت ادره شهرستان لامرد سمت چپ  که اینجانب از نگهبان پرسش می کنم

DSCN0303استبرق
2-منطقه اکولوژیکی هيركاني يا خزري .این نواحی قبلا در این سایت اشاره های گردیده وما در اینجا فعلا بسنده می کنیم.  منطقه اکولوژیکی هيركاني همچون نوار سبزي، حاشيه جنوبي درياي خزر و نيمرخ شمالي رشته كوه البرز را مي‌پوشاند. مساحت جنگل‌های اين منطقه كه از آستارا در استان گیلان تا گليداغي در استان گلستان را در بر مي‌گيرد 2086371 هکتار است. اين منطقه اکولوژیکی به خاطر حاصلخيزي خاك، تغييرات دما و بارندگي‌هاي متعدد، گونه‌هاي گياهي زيادي را در خود جاي داده به نحويكه بيش از 80 گونه درختي پهن برگ، 4 گونه سوزنی برگ و 50 گونه درختچه‌اي تاكنون در آن شناسائي شده كه غالباً از تيپ‌هاي راش، ممرز، بلوط بلندمازو، افرا، توسكا و آميخته تشكيل شده است. جنگل‌هاي اين منطقه به صورت نسلي دست‌نخورده و سالم، كمربندي از درختان خزان‌كننده دوران سوم زمين‌شناسي را تشكيل مي‌دهند. اين جنگل‌ها كه از آن به نام‌هاي جنگل‌هاي مرطوب و يا خزري ياد مي‌شود داراي ارزش‌هاي زيست‌محيطي و اقتصادي بالايي مي‌باشد كه در زمره ميراث طبيعي جهاني محسوب مي گردد.
  3-منطقه اکولوژیکی ايران توراني مساحت جنگل‌های منطقه اکولوژیکی ايران توراني که در ارتفاعات  (خلیج فارس عمانی هم بعضی از گونه ها وجود دارد ؟)قبلا در این ساین ما مطالب داریم وعزیزان می توانند استفاده نمایند.شایان ذکراست این منطقه در ارتفاعات با منطقه خلیج فارس  با هم برخورذ دارد. وهمین نواحی است که اب وهوای منطقه خلیج فارس و عمانی را متغییر می سازد.این قسمت با ناحیه  كه قسمت اعظم فلات مركزي ايران را در برگرفته 4666941 هکتار است. اين منطقه بر اساس شرايط توپوگرافي و ارتفاع به دو منطقه كوهستاني با آب و هواي سرد و منطقه جلگه‌اي با آب و هواي بياباني و گرم و خشك تقسيم مي‌شود. هر چند كه شرايط جوي منطقه موجب پراكندگي و فاصله زياد درختان شده اما بدليل وسعت زياد داراي گونه‌هاي گياهي متنوع مي‌باشد به نحويكه 69 درصد فلور ايران در اين ناحيه قرار گرفته است.   گونه‌های اصلی منطقه کوهستانی بنه، بادام و ارس  یا سرو کوهی که عکس در ذیل مشاهده می فرمایید.و گونه‌های اصلی منطقه جلگه‌‌اي گز، تاغ، قیچ و اسکنبیل مي‌باشد.عکس mahmoud  .در کوه انتن لارستان و درخت ارس و دیگر گونه های همراه.این همان شواهدی است مانند کوه گنو بندرعباس که جامعه ایرا ن و تورانی در ارتفاعات خلیج عمانی وجود دارد.

DSCN0357
4-منطقه اکولوژیکی ارسباران .  جنگل‌هاي اين منطقه كه جزو جنگل‌هاي نيمه مرطوب كشور هستند، در استان آذربايجان‌شرقي و شمال غرب استان اردبيل واقع شده اند. مساحت جنگل‌های این منطقه اکولوژیکی 174838 هکتار است. جنگل‌هاي ارسباران به خاطر گونه‌هاي گياهي نادر و منحصر به فرد و تنوع زيستي بالا از سال 1976 از سوي يونسكو به عنوان يكي از ذخيره‌گاه‌هاي زيست‌سپهر (بيوسفر) حمايت مي‌شود. تنوع گونه‌هاي گياهي از اختصاصات ويژه اين ناحيه رويشي است؛ آنچنانكه بيش از 775 گونه گياهي فقط در منطقه حفاظت‌شده شناسايي شده كه 55 گونه آن براي اولين بار از ايران گزارش شده است. بسياري از گونه‌هاي جنگلي ناحيه رويشي هيركاني در اين ناحيه وجود دارد. با اين وجود گونه‌هاي اصلي آن ناحيه مانند راش و توسكا در ارسباران رشد نيافته است. اين امر موجب شده تا در تقسيم‌بندي‌ها اين ناحيه از ناحيه رويشي هيركاني جدا شود. گونه های اصلی ناحیه ارسباران بلوط سیاه، بلوط سفید، ممرز، سرخدار و افرا می‌باشد.عکس ذیل منطقه سپیدان است که جزو منطقه اکولوزی زاکرس است وچرا زاکرس که بهترین موقعیت اب و هوای خارج از شمال داشته  پوشش گیاهی ان رو  به به زوال است؟ عکس .mahmoud and co-worker در حال برسی مشکلات و تنگناها.

عکس خودم در سپیدان


5-منطقه اکولوژیکی زاگرس   برخي منابع قدمت جنگل‌هاي بلوط زاگرس را 5500 سال ذكر كرده‌اند. ايجاد و گسترش جنگل در اين ناحيه به خاطر بارندگي‌هاي ناشي از استقرار سيستم مديترانه‌اي و درياي سياه بوده و از ناحيه سردشت آذربايجان‌غربي تا فيروزآباد فارس امتداد دارد. مساحت این منطقه اکولوژیکی  5440494  هکتار است. يكي از معيارهاي تعيين مرز اين ناحيه گونه گياهي غالب آن، بلوط ايراني است. اما سایر گونه‌های اصلی این ناحیه رویشی بنه، بادام، کیکم و گلابی وحشی است. دو كاركرد مهم جنگل‌های بلوط زاگرس حفاظت آب و خاك هستند كه با توجه به غالب بودن آب و هواي خشك و نيمه‌خشك در كشور از اهميتی انکارنشدنی برخوردارند؛ آنچنانكه هر نوع سرمايه­ گذاری حفاظتی و احيايي را توجيه­ پذير نشان مي‌دهد. جنگل‌هاي زاگرس با توجه به زادآوري محدود و پايين، جزو جنگل‌هاي حفاظتي و حمايتي قرار مي‌گیرد.

 گفته می شود در حال حاضر و بر اساس اعلام سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری 134 میلیون و 307 هزار و 839 هکتار منابع طبیعی در کشور داریم که معادل 82.8 درصد از سطح کشور است که شامل جنگل، مرتع، پدیده‌های بیابانی، بیشه‌زارها و درختچه‌ها است. از 134 میلون هکتار8.8 درصد از این مقدار معادل 14 میلیون و 318 هزار و 872 هکتار آن جنگل، 52.3 درصد معادل 84 میلیون و 746 هزار و 971 هکتار آن مرتع، 32 میلیون و 576 هزار و 929 هکتار معادل 20.1 درصد آن نیز پدیده‌های بیابانی و بقیه نیز بیشه‌زارها و درختچه‌ها است.  شایان ذکر است  با امار های ارائه شده  نسبتا  تقریبی و علمی ناحیه رویشی خلیج فارس ـ عمان به مساحت  دو  2 میلیون و 119 هزار هکتار، ناحیه رویشی زاگرس با قدمت 5.5 هزار سال به وسعت  شش 6 میلیون هکتار، ناحیه رویشی ارسباران به مساحت دو 2  میلیون هکتار، ناحیه رویشی تورانی در فلات مرکزی ایران به وسعت  چهار 4 میلیون و 303 هزار هکتار و ناحیه رویشی هیرکانی به مساحت یک‌  1 میلیون و 968 هزار هکتار، پنج ناحیه رویشی ایران هستند.  وگزارش است که چهار 4 هزار بازنشسته منابع طبیعی و جنگلبانی، جایگزین نشده اند این رویشگاه‌ها علاوه بر اینکه همواره مورد آماج سوءاستفاده‌کنندگان هستند، از کمبود نیرو رنج می‌برند، هنوز آمار دقیقی از میزان نیاز به محافظان و جنگلبانان در این پنج نقطه شریانی اعلام نشده اما بازنشستگی 4 هزار جنگلبان حداقل در 10 سال گذشته و جایگزین نشدن این نیروها، خود نشان از وضعیت نابسامان حفاظت از جنگل‌ها دارد. واین دوره  اموزشی در ذیل  با تلاش استنهای خارج از شمال باعث شد که اعتبارات جنگلهای خارج از شمال وشمال از هم جدا شود.

Untitled-10
اگر تخریب بخش‌های فوقانی اراضی جنگلی شمال با همین رونـد ادامـه یابد و شرایط کنونی بدون تغییر باقی بماند بعد از حدود 250 سال، 100 درصد اراضی جنگلی تغییر کاربری داده شـده و تخریب خواهد شـد. یکی ازاستادیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، با اشاره به تحقیقاتی در زمینه مرز جنگل‌های تخریب شده کوهستانی باﻻدست و مراتع که با استفاده از داده‌های (ماهواره‌ای) در دو مقطع زمانی متفاوت طـی یـک‌دوره  پانزده ساله 15 ساله  که بررسی شد ه به نتایج قابل ملاحظه‌ای رسید. این استادیار محترم: تغییرات وسیع در مرز جنگل‌های شمال کشور به‌ ویژه در حاشیه ارتفاعات باﻻدست توسط دامداران و کشاورزان، تبدیل جنگل به مرتع و سپس اراضی دیم و تجاوزات مختلف باعث شده تا حد جنگل‌های کوهستانی شـمال در بسـیاری از مناطق باﻻدست نسبت به مرز اکولوژیک عقب‌نشینی کند. که اینجانب طی دوره اموزشی در  شمال کشور وارتفاعات درسالهای گذشته شخصا سخنان ایشان تایید می کنم . ایا طرح خروج دام در شمال کشور موفق بوده است. مهندس جعفری گوید خیر جز موارد خاص.برای اساتیید جوان ودانشجویان مطالب خوبی است برای جستجو. گاودرای ودامداری در ارتفاعات 1600 به بالا شمال کشور.ایا این مناطق را دیده ای؟
بدترین انسانها نزد خدا خدا کسانی هستند که از شنیدن حرف حق کر ولالند وبه طور کلی از سخنان حق تعقل نمی کنند(ایه21 سوره انفال.)کتاب اسمانی
.چرا ایران از نظر پوشش گیاهی می میرد ؟این هم یک فاکتور مهم.در ذیل وی بیان داشت: نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که در استان مازندران بیش از 60 هزار هکتار جنگل در بخش فوقانی اراضی جنگلی طی دوره زمانی 1369 تا 1383 تغییر کاربری داده و تخریب شدند.  بر اساس ایـن برآورد، تخریب ساﻻنه اراضی جنگلی در بخش فوقانی حدود  چهار ٤ هزار هکتار طی این دوره بوده و شدت تخریـب سـاﻻنه 0.39 درصد محاسبه شده است. بر اساس آمار مرکز آمار و سازمان جنگل‌ها و مراتع ایران، در 7 سال اخیر بالغ بر 11 هزار مورد( حریق) در عرصه‌های جنگلی و مرتعی ایران به ثبت رسیده که در نتیجه بیش از 125 هزار هکتار جنگل و مرتع از بین رفته است. ایا این امار درست است دولت مردان باسواد مهندس جعفری گوید خدا را گواه می گیرم که اکثر امارهای که گزارش می شود از استانها به مرکز جمع بندی به لحاظ مسایل گوناگون که مسئولین می بایست برای دولت مردان توضیح دهند نادرست است وبیش از 20 هزار اتش سوزی هر سال اتفاق می افتد.

در کمتر از ۱۰ روز ۱۷ مورد آتش سوزی در جنگلها و مراتع بانه
جعفری گوید درتمام استانها این فاجه وجود دارد تنها که بانه .پاژن نیست؟

۱۰ روز آتشین زاگروس را سیاه پوش کرد. طی ۱۰ روز اخیر در بیشتر مناطق زاگرس آتش سوزی در جنگلها و مراتع گزارش شده است تا روزهای خاکستری برای زاگرس به ثبت رسد. از دوشنبه ۵ مرداد ماه تا سه شنبه ۱۳ مرداد ۱۳۹۴ هفده مورد آتش سوزی به شرح زیر در جنگلها و مراتع بانه رخداده است:

دوشنبه    ۱۳۹۴/۰۵/۰۵     مجسمه و بابوس

سه شنبه ۱۳۹۴/۰۵/۰۶     کوپیچ و سلیمان بگ

چهارشنبه ۱۳۹۴/۰۵/۰۷     گردنه خان، دوسینه، ناوه، بابوس

پنجشنبه   ۱۳۹۴/۰۵/۰۸     بله که و بوالحسن

جمعه       ۱۳۹۴/۰۵/۰۹     پشت احمد آباد

دوشنبه    ۱۳۹۴/۰۵/۱۲      چمپاراو، سورکیو، انجیله، بژی و سلیمان بگ

سه شنبه ۱۳۹۴/۰۵/۱۳      جاده کریم آباد

 

ان تجهیزات اطفای حریق و  نبودن امداد‌رسانی هوایی در مواقع آتش سوزی نیز باعث شده تا میزان خسارات افزایش یابد به طوری‌که در سال 92 تنها در یک مورد حریق در پارک ملی گلستان که تحت حفاظت سازمان محیط زیست اداره می‌شود 2000 هکتار جنگل و مرتع مشجر نابود شد. سال گذشته نیز بیش از 1400 هکتار از جنگل‌های این پارک ملی در آتش سوخت بی‌آنکه بالگردی برای اطفای حریق به هوا برخیزد تا میزان جنگل‌های سوخته یگانه پارک ملی ایران در 4 سال گذشته به بیش از 8000 هکتار برسد.    بر اساس آمار مرکز آمار ایران، سال ۸۹را می توان سال سیاه جنگل‌ها نامگذاری کرد. سالی که رکورد آتش سوزی در چند سال گذشته شکسته شد و آمار افزایش آن نسبت به سال قبل به ۱۰۰درصد رسید و مساحت آتش‌سوزی‌ها  هفت ۷ برابر شده و به عدد ۴۰۷۷۲هکتار رسید. در سال ۱۳۹۰ وضعیت نسبت به سال ۸۹مقداری بهترگزارش  شده و مساحت آتش سوزی‌ها به ۳۶۹۷۲هکتار رسید.

ایران خشک تر می‌شود،‌تالاب‌ها یک به یک خشکیده،‌ سفره‌های آب زیرزمینی فروکش و دشتها بیابان می‌شود. آیا براستی کشوری که تنها 8/6 درصدش را جنگل در برگرفته و از این میزان نیز تنها چیزی کمتر از  دو 2 درصد را جنگل‌های شمال تشکیل می‌دهد رواست که همین اندک ذخیره‌گاه‌های ژنی‌اش را که تأمین کننده بخش مهمی از آب کشور است یا در آتش بسوزانیم یا به چراگاه تبدیل کرده و شخم زده یا به صورت الوار راهی بازار کنیم ؟  حال توجه کنیم-بيش از نيمي از مساحت كشور ايران را مراتع تشكيل مي دهد. مرتع به عنوان بستر تحولات اقتصادي و اجتماعي ايلات و عشاير ايران از اهميت ويژه اي برخوردار است. زيرا منبع توليد گوشت، لبنيات، پشم و ساير فرآورده هاي دامي است. همچنين بخشي از گياهان صنعتي و دارويي از اين منبع خدادادي به دست مي آيد. اما متاسفانه بسياري از مراتع كشور به علت تخريب بیش از حد با بحراني عميق مواجه شده اند و ادامه ی اين روند كشور ما را با مشكلات بسياري مانند: سيل هاي مخرب، كم آبی،  بی ابی  و طوفان، شنهاي روان، آلودگي محيط زيست، گرد وغبار در بسییاری ازاستانها که ما درهمین سایت مطلب داریم خشكسالي و قطحي و مهاجرت به شهرها وکشورهای دیگر  رو به رو خواهد كرد. از این رو شناخت اين بخش به طور قطع تأثير تعيين كننده اي بر تنظيم و اجراي برنامه هايي كه نتيجه ی آن ها تداوم حيات جانداران وابسته به مراتع در ترازهاي متفاوت و تنوع زيستي است، خواهد داشت. خشک شدن تالابهای ایرا ن ازجمله فارس یکی دوتا نیست با توجه به تغییر اقلیم ومدیریت ضعیف بهره برداری از چاها واب رودخانها وغیره مسایل اجتمای در اطراف این تالابها که مردم زندگی می کنند.چرا تالابها دردنیا وایران می خشکد؟ وبخاط داشته باشید که قبلادربعضی مطالب کزارش اکثرطالاب های ایران که چه بر رخ ان ها امده است توضیح دادیم.

ضرورت نجات تالاب جازموریان

کرمان – ایرنا – صدای خشک شدن تالاب جازموریان که زمانی نه چندان دور به عنوان مهمترین حوزه آبریز جنوب شرق کشور، عامل تنظیم اکوسیستم منطقه بود از جنوب کرمان هم فراتر رفته است.

 Image result for ‫تصاویر تالاب جاز مریان خشک شده در ایران‬‎

به گزارش ایرنا جازموریان به عنوان مهمترین حوزه آبریز جنوب استان کرمان که این روزها به بیابانی بی آب و علف و محل چرای شتر و دام های مردم محلی تبدیل شده، چشم به راه تصمیم مسئولان استانی و کشوری در راستای رساندن آب به لب های تشنه این پدیده طبیعی و در نهایت جلوگیری از گرد و غبار ناشی از خشک شدن این تالاب است.

اشاره مهم سطح مراتع دنیا طبق آمار سازمان خواروبار و كشاورزي ملل متحد، حدود 133/2 ميليارد هكتار مرتع در دنيا وجود دارد. بیشتر سطح خشکی های جهان را مراتع در برگرفته اند طبق آمار اعلام شده به وسیله ی کوک و همکارانش (1986) بیشترین سطح کره زمین به مراتع اختصاص یافته است، بطوریکه مراتع 43% ، جنگلها 18%، اراضی کشاورزی 20%، مناطق مسکونی _ صنعتی4% و اراضی بدون استفاده( یخچالها و قلل کوهها)15%سطح زمین را پوشانیده است .طبق برآورد هدی(1975)مراتع 47%، اراضی کشاورزی 10%، جنگلهای تجاری 28% و پوششهای دايمی یخی 15%خشکیها را به خود اختصاص داده اند.     ایران و سطح مراتع ایران مساحت ایران بيش از 164 میلیون هکتار است که از این میزان 4/12 میلیون هکتار اراضی جنگلی، 90 میلیون هکتار مرتع، 2/43 میلیون هکتار بیابان و کویر و حدود 4/18 میلیون هکتار اراضی زراعی و باغها هستند. شایان توجه است که از کل مراتع ایران فقط 9/3 میلیون هکتار جزء مراتع خوب درجه بندی شده است. دفتر فنی مرتع، سطح مراتع ایران را 80-70 میلیون هکتار برآورد کرده است. در كتاب جغرافياي كشاورزي ايران(دكتر تقي بهرامي 1333) سطح مراتع ایران را 15 میلیون هکتار، نیکنام در سال 1341 ، 100 میلیونهکتار شیدایی و نعمتی در سال 1357 ، 106 میلیون هکتار و شرکت اف ام سی آمریکا در سال 1975، با استفاده از تصاویر ماهواره ای مراتع ایران را 90 میلیون هکتار تخمین زده اند، که تخمین فوق با بهره گیری از عکسهای هوایی دارای صحت بالاتری نسبت به سایر تخمین ها است. (حدود 46 میلیون واحد دامی مازاد) در مراتع وجود دارد و این تعداد باعث نابودی پوشش گیاهی و افزایش فرسایش خاک در مراتع می گردند. جمعیت بهره بردار مرتع نیز 7/5 برابر توان مراتع برآورد شده است.  اشاره:فلور صحرای وموقعیت جغرافیای ایران صحاري مركزي ايران ( به طور تقريب 21% مساحت كشور ) را شامل مي گردد. كه دشت هاي پهناور كويري مانند لوت و كوير نمك از مهمترين بخش هاي اين منطقه كاملاً خشك محسوب می گردد. حتما سرکارخانم دکتر ابتکار پاسخ برای مردم دارد . دارا وسارا می گوید ایا تخصص خانم محترمه ابتکار  در ایرا ن شخص دیگری ندارد؟؟دارا گوید چگونه خانم دکتر از خشک شدن طالاب ها !یا کیف می کند یا تعجب سارا گفت می تواند از بی مدیریتی  هر دو باشد اما مسایل دیگری هم هست به گزارشهای ناسا کمی نگاه افکن
Related image

اقلیم نزولات ساليانه ی اين مناطق كمتر از 100 مليمتر در سال بوده و تغييرات نسبي بارندگي بيش از چهل در 40%است و همچنين تبخير سالیانه برخلاف ميزان بارندگي زياد و غالباً 4000  چهار هزار ميليمتر در سال تجاوز مي كند.  پوشش گیاهی -در اين منطقه يك سلسله از رستني هاي منقطع و پراكنده يافت مي شود. ولي ناحيه ی مركزي به علت مداخلات انسان و انباشته شدن و تمركز مقادير زيادي نمك در گودالهاي خيلي مرطوب و يا پيشرفت تپه هاي شن روان فاقد هرگونه رستني است. در كل كليماس پوشش گياهي در اين مناطق در قسمت شمالي، بوته زار با زير پوششي از گياهان علفي يكساله و چند ساله و در قسمت هاي جنوبي، بيشتر درختچه اي است. در اثر تخريب پوشش گياهي در قسمت شمال شوره زار وسيعي به نام كوير نمك و در قسمت جنوبي لوت، ماسه هاي روان پديدار شده است. قسمت عمده گونه هاي موجود در اين منطقه از اسفناجيان Chenopodiaceae مقاوم به شوري (Halophile) تشكيل شده اند از قبيل:Salicornia ,Halocnemum strobilaceum Seidlitzia ,rosmarinus, انواع Salsola. رستني هاي درختي مهم اين منطقه شامل چند گونه گز و اسكمبيل و Arthrophyton persicumاست. درختچه هاي گوناگون كه كم و بيش خاردار هستند ممكن است بازهم بر روي سنگهاي كوهستان ها(ارژن- Amygdalus, Pteropyrum) وجود داشته باشند. از گندميان چند ساله نمي توان جزء Aristida plumose در نواحي شني و يا سنگلاخ در نواحي كه قدري شور هستند پيدا كرد و همچنين به طور نادر و كمياب Stipa barbata ممكن است در كوهستانها يافت شود.  فلور اسپی وموقعیت جغرافیای این مناطق استپي تقريباً 28% سطح كشور را دربر مي گيرد و به صورت كمربندي مناطق كويري و بياباني ايران را احاطه كرده است. چرا  وسعت ایرا ن به مناطق بیابانی گسترش می یابد هزار یک دلیل پیامد این پیدیده است.راه جاره؟؟؟؟؟؟؟؟؟اگر حرفی برای سخن داری این مدیر ای کارشناس در رادیو وتلوزیون بشتر مردم را اگاه کن.

؟

تعریف استپ به اكوسيستم هايي اطلاق مي شود كه داراي گياهان بوته اي كوتاه و تنك بوده و الگوي پراكنش به صورتي است كه بين گياهان و خاك سخت و برهنه يافت مي شود. چرا ایران خشک ونیمه خشک نباشد؟ اقلیم در اين منطقه ميزان نزولات بين 100 تا 230 ميليمتر تغيير مي كند. این منطقه را برحسب درجه ی حرارت در زمستان و ارتفاع و عرض جغرافيايي می توان به منطقه هاي كوچكتري تقسيم كرد كه شامل منطقه استپي گرم ( دشت خوزستان، جنوب شرقي فارس و مناطق كم ارتفاع واقع در بين بلوچستان و كوير مركزي) ، منطقه استپي معتدل ( قم، كرمان، زاهدان و بيرجند) و منطقه استپي سرد(اصفهان، تهران و نقاط كوهستاني استان مركزي ) هستند. منطقه ی استپي گرم داراي دوره ی خشكي زياد با درجه حرارت متوسط 10 درجه سانتي گراد در دي ماه و بارندگي كم در بعضي ماه ها و يا فاقد بارندگي، بي شباهت به اقليم بياباني نیست. حوزه ی استپي معتدل داراي درجه حرارت متوسط 5 تا 8 درجه سانتي گراد در دي ماه و بيشترين ميزان بارندگي در ماه هاي دي و اسفند است. لازم به ذكر است دوره ی خشكي در اين قسمت نسبتاً كوتاه و بارندگي تقريباً در تمام ماه ها وجود دارد. البته درجه حرارت اين حوزه نسبت به درجه حرارت حوزه ی گرم پايين تر است ولي ميزان بارندگي در هر دو حوزه معتدل و گرم تقريباً يكسان است. در نهايت حوزه استپي سرد با درجه حرارت متوسط كمتر از 4 درجه سانتي گراد در دي ماه داراي دوره ی خشكي كوتاه و محدود به تابستان است.  پوشش گیاهی گروه رستني هاي اين منطقه نيز تابعي از شرايط درجه حرارت و ارتفاع از سطح دريا و عرض جغرافيايي است و به همين لحاظ فلور اين منطقه بسيار متفاوت است. اين فلور عموماً در نواحي جنوبي و شرقي به علت فراواني گياهان يك ساله غني است. اين فلور را درمنه زارهاي استپي نيز مي نامند و درمنه Artemisia herba- alba مشخصه ی اين فلور است.Aristida plumosaمعمولاً از گندميان چيره در منطقه استپي به شمار مي رود ولي در اراضي سنگين يا شور ديده نمي شود. گونه هاي دائمي Stipa( مخصوصاً Stipa barbata) در گذشته فراوان تر بوده ولي امروزه در بخش هاي زيادي نابود شده است. انواع بقولات دائمي  اين منطقه خيلي كم است. فقط چند گونه از Astragalus هاي علفي(از دسته ی Cereidothrix) گاهي به طور وفور يافت مي شوند. درخت و درختچه ها در منطقه ی استپي كاملاً از بين نرفته اند و در بعضي نقاط سنگلاخ باز هم مي توان Pistacia atlantica , Pistacia khinjuk (در جنوب) و انواع بادام Amygdalus و انجيرFicus carica  و غيره را پيدا كرد.       فلور نیمه استپی وموقعیت جغرافیای این مناطق نيمه استپي حدود 5/18% مساحت كشور را تشكيل مي دهند.  اقلیم ميزان بارندگي سالیانه ی اين مناطق بين 230 تا 400 ميليمتر متغيير است. اين مناطق به حوزه نيمه استپي گرم شامل شمال و شرق خوزستان و كازرون درفارس ، نيمه استپي معتدل شامل شيراز، قصرشيرين و رودبار و شمال شرق گرگان و حوزه ی نيمه استپي سرد شامل بخش وسيعي از استانهاي آذربايجان غربي و شرقي، همدان، شهركرد، مشهد و بجنورد است.  پوشش گیاهی در اين منطقه به علت بارندگي زياد فلور علفي خيلي غني تر از منطقه ی استپي است. گونه هاي درختي و درختچهاي اين مناطق شامل: داغداغان(Celtis ssp)، گلابي وحشي(Pirus syriaca)، وليك ( Crataegus ssp) انواع بادام( Amygdalus ssp) و در ارتفاعات ارس (Juniperus excelsa). گندميان مهم مراتع نيمه استپي عبارتند از: Agropyron cristatum ,A.intermedium, A.trichophornm, A.tauri, Hordeum bulbosum, Bromus tomentellus. در قسمت هاي كوهستاني و مرتفع اين تيپ (از 200 متر به بالا )بعضي از انواع درمنه با گندميان فوق همراه مي شوند. در مناطق مرتفع بهره برداري بي رويه از اين تيپ به زياد شدن گياهان خاردار و بالشتي و غيره منجر مي گردد. استان هرمزگان علی رغم اینکه از آب و هوای فوق استوایی برخوردار است اما در ارتفاعات از جنگلهای ناحیه ایران و تورانی که  در نوع خود جالب و قابل توجه می باشد برخوردار است . سطح این جنگلها در استان 203 هزار هکتار است .وجود درختاني  از گونه های بنه، بادام کوهی ،زیتون وحشی ،کیکم و حتی ارس در فاصله کمی از جنگلهای آکاسیا در کشور بی نظیر می باشد و ضمن اینکه از دمای محیطی مناسبتری نسبت به سایر نقاط استان برخوردارند و سالانه جمع کثیری از هم استانیها از این جنگلها در ارتفاعات گنو و هماگ دیدن می نمایند . جنگلهای کوهستانی نقش بسزایی در ذخیره نزولات آسمانی ارتفاعات استان و تغذیه سفره های آب دشتهای مشرف به آن دارد از طرفي گونه هاي بنه و بادام  از گونه هاي چند منظوره بشمار مي روند و درآمد خيلي خوبي براي ساكنين  مناطق بوجود می اورند.
 پراکنش رویشگاه خلیج فارس و دریای عمانی
این منطقه عسلویه است که سواحل زیبای دارد.mahmoud and co worker

DSCN1627
1-کهور ایرانی (Prosopis cineraria) گونه درختی بومی و شاخص ناحیه صحارا- سندی است که از نوار ساحلی استانهای بوشهر، هرمزگان، سیستان و بلوچستان تا جنوب استان کرمان پراکنش دارد. حاصلخیزی خاک رویشگاه کهور ایرانی، باعث قطع بی رویه درختان در این عرصه ها می شود و  متاسفانه مردم محلی به سرعت آنها را به زمین های کشاورزی تبدیل می کنند. همچنین حفر چاه های عمیق و نیمه عمیق در اطراف کهورستان ها برای آبیاری زمینهای کشاورزی سبب افت سطح آبهای زیر زمینی شده و آنها را با خطر نابودی مواجه کرده است. همچنین تاج بری یا سرشاخه زنی مستمر برای تامین علوفه دام ها سیر قهقرایی کهورستان ها را تشدید کرده است. مرغوبیت زغال و قطع بی رویه درختان کهور ایرانی توسط روستاییان و تغذیه دام ها و وحوش از میوه های آن، همچنین سخت تر شدن خاک سطحی رویشگاهها، زادآوری و تجدید حیات کهورستان ها را سخت و گاهی پا گرفتن نهال های خودرو را غیر ممکن می کند. به طور کلی، در این شرایط احیا و تجدید حیات کهورستان ها بسیار  سخت است. از طرفی، به علت پاکتراشی توده های جنگلی کهور ایرانی و تبدیل آنها به اراضی کشاورزی، سرشاخه زنی شدید به منظور تغذیه دام، قطع بی رویه به منظور تهیه زغال و نرخ زاد آوری پایین، کهور زارها یا کهورستان ها در بسیاری از مناطق دچار انقراض محلی  شده اند

عکس کهور
برگ کهور ایرانی ارزش درمانی، صنعتی و علوفه ای دارد.
قسمت گوشتی بین دانه ها در غلاف میوه کهور ایرانی مصرف خوراکی و دارویی دارد و برای بیماری های برونشیت، آسم، لکه های پوستی، رماتیسم و عقرب گزیدگی استفاده می شود. گلها به عنوان ماده پاک کننده و مقوی در معالجه نارسایی های پوستی و جلوگیری از سقط جنین استفاده می شود. در لاس بلا هندوستان خاکستر چوب آن را برای از بین بردن موهای زائد به پوست می‌مالند. میزان نمک های پتاسیم در کهور ایرانی به 31 درصد می رسد و خاکستر چوب آن می تواند منبع مهمی از پتاس باشد.  چوب کهور ایرانی در نجاری کاربرد دارد، همچنین به شکل خمیر چوب در صنایع کاغذ سازی استفاده می شود. برگ و میوه کهور ایرانی دارای 68/11 درصد پروتئین است. برگ و میوه کهور ایرانی در مقایسه با یونجه از ارزش غذایی مطلوبی برخوردار است و برای تغذیه شتر، گاو، گوسفند، بز و وحوش علف خوار و سرشاخه خوار بسیار خوشخوراک است

.  در استان فارس مرکز گرداوری سرشاخه یا برگ کنار است.کنار دربسیاری از شهرستانهای استان فارس بصورت پراکننده ملاحضه می گردد از جمله لامرد و کازرون  داراب منطقه دارالمیزان مهر و لار  و فسا وجهرم  وفیروزاباد به طرف کازرون و ممسنی و غیره.بحث سرشاخه زنی کنار بحث فنی می طلبد اما با توجه به فرهنگ بهربرداری در ایران بنظر اینجانب این نوع مجوز از طریق منابع طبیعی فقط نابود کردن جنگلهای کنار می باشد.زیرا برنامه ریزی مدیریتی ندارد.
 

پودر
 
بررسی انتشار گونه های درختی و ارتباط پراکنش آنها در کهنوج با عوامل محیطی از نظر بوم شناختی اهمیت زیادی دارد و می تواند در حفظ و توسعه گونه های گیاهی مفید باشد. انتشار گونه های گیاهی به نوع رویشگاه آنها بستگی زیادی دارد و از اهم این شرایط اقلیم و وضعیت خاک منطقه است. اقلیم هر منطقه به عرض جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا بستگی زیادی دارد. خصوصیات خاک هر منطقه علاوه بر سنگ مادر به عوامل اقلیمی وابسته است و فعالیت های  انسان نیز در انتشار گونه موثر است. رویشگاههای کهور ایرانی عموما در اقلیم های فرا خشک و خشک گرم تا فرا خشک معتدل گسترش دارد. حداکثر ارتفاع مشاهده شده این گونه تا 20 متر و قطر تاج پوشش تا 18 متر می رسد. تراکم این گونه از 12 تا 300 اصله در هکتار تغییر می کند.
میانگین بارندگی سالانه رویشگاه های کهور 45 تا 200 میلیمتر است. این رویشگاه ها از نظر تنوع پوشش گیاهی غنی و از نظر اقلیم، نوع خاک و تراکم پوشش گیاهی نیز گوناگونی زیادی دارند. از نظر زمین شناسی و ژئومورفولوژی اکثر رویشگاه کهور ایرانی در دشت های سیلابی با بافت ریز دانه و سفره آب به نسبت سطحی یا ریز قشری انتشار دارند. 
 

 
سازگاری کهور ایرانی  کهور ایرانی دارای ریشه های عمیق و وابسته به آبهای  زیرزمینی است. در واقع، گیاه از طریق ریشه های عمیق آب مورد نیاز خود را از سفره های آب زیر زمینی بدست می آورد  و در اصطلاح «فراتوفیت» (Phreatophyte) نامیده می شود. ریشه های کهور ایرانی معمولا به عمق بیش از 30 متر هم می رسد. همچنین برای سیستم کشت تلفیقی درخت مناسب است. ریشه های کهور ایرانی دارای گرهک های تثبیت کننده ازت جوی در خاک است. برگ، میوه و سرشاخه های کهور ایرانی از منابع مهم تامین علوفه دامهای اهلی و علفخواران وحشی به ویژه در طول فصول گرم و دوران خشکسالی محسوب می شوند   

. استقامت  کهور ایرانی در اراضی بیابانی  و ماسه زارها قابل توجه است. به طوری که وسیع ترین کهورستان  در محدوده ماسه های روان  با مساحت 35 هزار کیلومتر مربع  در منطقه شرقیا (Sharqiya) در کشور عمان واقع شده است. در ایران نیز با توجه به استقامت بالا و با دارا بودن انعطاف بوم شناختی به نسبت زیاد تا حواشی کویر لوت رویش دارد. این گونه درختی به شدت نورپسند است و رویشگاه های آن در دشت های حاصلخیز مثل رحمت آباد ریگان بم، جهان آباد فهرج، سنگ سفید و پاتلی جیرفت، مهروییه کهنوج، بمپور، دشت عورکی چابهار، زرآباد چابهار، جگین جاسک، دهنو مراغ در اطراف گاوبندی استان هرمزگان با تراکم به نسبت مناسب وجود دارد. رویشگاه های کهور ایرانی از کرانه های سواحل خلیج فارس و دریای عمان تا ارتفاع 680 متری از سطح دریا امتداد دارند.  

و تک پایه های آن تا ارتفاعات 1600 متری از سطح دریا در منطقه کوهستانی بشاگرد و مناطق دیگر پراکنده هستند.  با توجه به خصوصیات ویژه ای که کهور ایرانی دارد می تواند از رطوبت نسبی هوا در مواقع شرجی استفاده کرده و کمبود بارندگی را جبران کند. در سال های اخیر با توجه به افت سفره های زیر زمینی اغلب توده های باقی مانده از منابع آبی ناشی از آبیاری اراضی کشاورزی استفاده می کنند. به همین دلیل توده های کهور در اطراف مزارع انبوه تر گزارش گردیده است.   نکته قابل توجه جوامع همراه کهور ایرانی

ایا مساحت جنگلهای کهور ایرانی کسی یا سازمانی میداند وهمچنیین پراکنش ان در این تاریخ در ایران—-1395 جواب ؟؟؟؟؟؟؟
 رویشگاه های کهور ایرانی فقط مختص این گونه نیست و گونه های گیاهی زیادی به عنوان «جوامع همراه» در کنار این گونه می رویند. از گونه های بسیار مهم دیگر همراه کهور ایرانی، درخت کرت (Acacia nilotica) است که در بقای پرندگان بومی جنوب ایران نظیر شهدخور و بلبل خرما نقش کلیدی دارد. گونه مهم دیگر آکاسیای چتری یا گبر (Acacia tortilis) است که زیبایی خاصی دارد.   
  
سازگاری کهور ایرانی  کهور ایرانی دارای ریشه های عمیق و وابسته به آبهای  زیرزمینی است. در واقع، گیاه از طریق ریشه های عمیق آب مورد نیاز خود را از سفره های آب زیر زمینی بدست می آورد  و در اصطلاح «فراتوفیت» (Phreatophyte) نامیده می شود. ریشه های کهور ایرانی معمولا به عمق بیش از 30 متر هم می رسد. همچنین برای سیستم کشت تلفیقی درخت مناسب است. ریشه های کهور ایرانی دارای گرهک های تثبیت کننده ازت جوی در خاک است. برگ، میوه و سرشاخه های کهور ایرانی از منابع مهم تامین علوفه دامهای اهلی و علفخواران وحشی به ویژه در طول فصول گرم و دوران خشکسالی محسوب می شوند   

خاک شناسی رویشگاه های کهور.رویشگاه های کهور ایرانی به دلیل محدودیت بارش دارای خاکهای جوان و فاقد تکامل نیمرخ خاک است. بررسی ها نشان می دهد که جنگلهای  کهور ایرانی به طور عمده در خاک‌هایی با شوری کم توسعه یافته اند، اما تحمل این گیاه به خاکهای شور و سدیمی در تعداد معدودی از رویشگاه‌ها نیز قابل توجه و تامل است. کربن آلی خاک از میزان ناچیز تا بیشتر از یک  درصد تغییر می کند. در واقع، خاک رویشگاه‌های آن از نظر کربن آلی فقیر محسوب می شوند.  درصد آهک خاک رویشگاهها از متوسط تا خیلی زیاد متغییر است و دارای دامنه 17 تا 72 درصد است. در برخی رویشگاه ها درصد آهک خاک در لایه سطحی بیشتر از لایه عمقی است و در برخی با افزایش عمق مقدار آهک افزایش می یابد. خاک تعداد معدودی از رویشگاه ها نیز دارای گچ است. اسیدیته خاک خنثی تا کمی قلیایی است و در دامنه ای از شوری کم تا شور سدیمی قرار دارد. اسیدیته خاک رویشگاه های این گونه نیز در محدوده 2/7 تا 3/8 تغییر می کند و با افزایش عمق تغییر چشمگیری در آن رخ نمی دهد. هدایت الکتریکی لایه عمقی افزایش محسوسی را نسبت به سطح نشان نمی دهد. از لحاظ کربن آلی، خاک فقیر و دارای مقادیر چشمگیری آهک در لایه های سطحی و عمقی است. همچنین خاک تعداد کمی از رویشگاه ها حاوی گچ است. بافت خاک در اکثر رویشگاه ها لوم- سیلتی و لوم- شنی است.    
 حاصلخیزی خاک رویشگاه کهور ایرانی، باعث قطع بی‌رویه درختان در این عرصه‌ها می‌شود و متأسفانه مردم محلی به سرعت آنها را به زمین‌های کشاورزی تبدیل می‌کنند. همچنین حفر چاه‌های عمیق و نیمه عمیق در اطراف کهورستان‌ها برای آبیاری زمین‌های کشاورزی سبب افت سطح آبهای زیر زمینی شده و آنها را با خطر نابودی مواجه کرده است. ‌ تاج بری یا سرشاخه زنی مستمر برای تامین علوفه دام‌ها سیر قهقرایی کهورستان‌ها را نیز طی میکند.
حفاظت کهور ایرانی به لحاظ گستردگی منطقه رویشی، اهمیت برگ ها، سرشاخه ها و میوه های مغذی، مرغوبیت چوب، افزایش دادن حاصلخیزی خاک، استقامت نسبت به شرایط خشک و نقش تثبیت کننده ماسه های روان و ایجاد بادشکن باید در اولویت باشد. سرشاخه زنی های بی رویه، تخریب بیش از حد کهورستان‌ها و ایجاد کانون‌های بیابان زایی، بر ضرورت حفاظت و مطالعه کهورستان‌ها می‌افزاید. در ایران سه گونه بومی از جنس کهور (Prosopis) به نام‌های کهور ایرانی، کهور درختچه‌ای (P. koelziana) و کهورک یا جغجغه (P. farcta) وجود دارد.کهور ایرانی در هندوستان، پاکستان، افغانستان، ایران، عربستان و عمان بومی است و در هندوستان در ایالت های راجستان، هاریانا، دهلی، گوجارات، کارناتاکا، ماهاراشترا، مادهیا و پرادش وجود دارد. بررسی ها نشان می دهد که کهور ایرانی تغییرات درجه حرارت را از 6- درجه در زمستان تا 50 درجه سلسیوس در تابستان را تحمل می کند، اما نهال های آن به شرایط یخبندان حساس هستند. امید به زندگی درختان کهور ایرانی به حدود 200 سال و حتی بیشتر می رسد.و این درخت )انجیر معابد است .Moraceae Ficus religiosa (در عسلویه که محمود وهمکاران درکنار ان ایستاده اند.انجیر معابد یکی از کهنسالترین گونه درختی منطقه خلیج فارس وعمانی است.اینجانب وهمکاران کاپشن مشکی اینجانب.
 DSCN1652
استان بوشهر:به اعتقاد بعضی از محققان ار انجا که بنای نخستین این سرزمین به دست اردشیر پادشاه   ساسانی    بوده است.
در بوشهر 12 چشمه اب گرم وجود دارد.درختجه های مانند خرک وهلیه به طور طبیعی به شکل محدودی دیده می شود واز برگ درختنان برای مصارف طبی واز چوب انها برای ساختن سقف اتاق ولنج وسوخت استفاده می گردد.استان بوشهر شمال ترین درختان حرا یا جنگلهای مانگرو به نام دانشمند بزرگ ایرانی ابوعلی سینال مارینا شناخته می که در اینده در مطلب منانگرهای ایران توضیحات مفصل از پراکنش و غیره بیان خواهیم کرد.
پارک جنگلی بوشهر چه کوتاه دیدنی ومحل تفرجگاه زیبای است که گونهای درختی ان اکاسیا وکنار واکاسیای امپلی سپس وغیره ان را پوشش داده و ودر سال 1396 اینجانب با بعضی از همکاران از ان بازدید به عمل اوردیم.مدسه قدیم در بوشهر
%d8%a8%d9%88%d8%b4%d9%87%d8%b1

 

استان بوشهر:ضمن اینکه این استان 420 هکتار پوشش جنگلی دارد که از این مقدار 33 درصد جنگلهای طبيعی عمدتاً شامل بنه٬ بادامکوهی و کناراست٬ این جنگلها شامل گونه های کنار٬ آکاسيا آمپلی سپس٬ آکاسيا٬ ساليسينا٬ آکاسيا ویکتوریا٬ درمان عقرب و کهور و جنگلهای حرا است٬ پارکهای جنگلی چاه کوتاه بوشهر٬ چاه چاهو دشتی٬ عامری دیلم٬ علی آباد دلوار٬ پارک ملی دریایی نایبند کنگان٬ سد شهيد رئيسعلی دلواری شبانکاره٬ جنگل بنک کنگان٬ آبشارهای رودفاریاب و رود شور و زیراه دشتستان٬ منطقه خائيز تنگستان٬ باغان دشتی٬ انارستان جم٬ دشتهای سرسبز و مناطق پشت کوه دشتستان و دشت پلنگ دشتی مهمترین این مراتع و جنگلها است. وی بيان کرد: مساحت پوشش گياهی اراضی استان بوشهر 420 هزار هکتار هست که 20 هزار هکتار از این اراضی جنگلهای دست کاشت  260 ٬ هزار هکتار جنگل طبيعی و 20هزار هکتار نيزارها است که با توجه به بارندگیهای مناسب فصل زمستان و سرسبزی طبيعت استان پيشبينی میشود.: استان بوشهر شمالیترین رویشگاه درختانَ حرا در خليج فارس است تجمع این درختان سبب به وجود آمدن جنگلهای حرا و مانگرو در این استان شده است که از با ارزشترین زیستگاههای ساحلی این استان به شمار میرون .گزارش است.


جنس كنار از خانواده عناب ( Rhamnaceae ) در ایران سه گونه درخت و درختچه ای دارد كه دو گونه آن خاص مناطق گرمسیری است. این تحقیق از سال 1380 با هدف شناسایی جایگاه تحقیق و رده بندی گونه های جنس كنار ( Ziziphus)ایران در قالب طرح ملی انجام شده و در این راستا گونه های مختلف این جنس در ناحیه گرمسیری از استان ایلام تا سیستان و بلوچستان مورد بررسی قرار گرفته وتا كنون سه گونه و یك هیبرید در این نواحی از نظر خصوصیات ظاهری و پراكنش بررسی شده است. این گونه ها عبارتند از: كنار سدر Ziziphusspina-christi.، رملیك Z.nummularia و Z.jujuba واژه های کلیدی : کنار ، سیستماتیک ، پراکنش و مناطق گرمسیری .
در سال 1977 پرفسور رشینگر تعداد شش گونه و یك هیبرید از جنس كنار را برای فلات ایران معرفی نمود، كه از این میان چهار گونه آن متعلق به كشور ایران ذكر شده. (6) منابع علمی اخیراً پنج گونه از جنس كنار برای ایران معرفی كرده اند كه علت آن ارتقاع زیر گونه Aucheri به گونه است.(2) تمام گونه های این جنس دارای خواص دارویی می باشند به خصوص گونه سدر (Z.spina _ christi)كه از قدیم الایام سدر كه از یرگ كنار تهیه می شده جهت شستشوی سر و بدن به كار می رفته است. (4و5) و امروزه نیز همچنان در صنایع بهداشتی جهت تهیه شامپو های گیاهی ضد شوره و تقویت كننده موی سر استفاده می شود.(5و4)
ضمن مطالعه منابع علمی معتبر به ویژه فلورایرانیكا ، عراق، فلسطین ، كویت ، پاكستان و فلور شرق گونه های موجود در كشور و كشور های هم جوار مقایسه گردید پس از آن نمونه های گیاهی جنس كنار در هرباریوم های معتبر از جمله موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع شناسایی شد سپس از مناطق مختلف كشور بویژه استانهای جنوبی نمونه های گیاهی مربوط به این جنس ازجمعیت های مختلف جمع آوری شد و از نظر خصوصیات ظاهری و پراكنش جغرافیایی مقایسه ای بین گونه ها صورت گرفت.  نتایج و بحث .

با توجه به اقلیم خاص حاكم بر سواحل خلیج فارس و منطقه خلیج عمانی كه از مرز بلوچستان درشرق تا قصر شیرین درغرب كشور امتداد دارد عناصر گیاهی مشتركی از فلور مناطق گرمسیری بویژه گونه های چند ساله ، درختی و درختچه ای همچون گو نه های مختلف كنار مشاهده می شود.جنس كنار در ایران سه گونه درختی و درختچه ای دارد.گونه عناب Zizphus jujuba در مناطق معتدل و معتدل سرد ، رملیك Z.nummularia و سدر spina.christi Z. با دو واریته خاص مناطق گرم و مرطوب جنوب ایران هستند. همچنین یك گونه درختی بنام كنار موریتانی Z. mauritiana در مناطق جنوبی ایران بویژه استانهای بوشهر و بلوچستان كاشته شده است و میوه اش به مراتب درشت تر از كنار ایرانی است.جنس كنار ( Zizphus) از خانواده Rhamnaceae ، راستهRhamnales و رده دولپه ای هاستجنس كنار Ziziphusدرخت یا درختچه ای همیشه سبز یا خزان كننده به ارتفاع5-8 متر حدود صد گونه از آن در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری می رویند. برگها متناوب باحاشیه صاف یا دندانه دار و دارای سه رگبرگ اصلی برجسته گلها دو جنس بصورت خوشه ای یا منفرد با اجزاء پنج بخشی، میوه شفت، گاهی گوشتی ، گرد یا تخم مرغی شکلی.  كلید شناسایی گونه های گرمسیری.

– درختچه خزان كننده با كركهای متراكم در هر دو سطح برگ بویژه سطح زیرین…….. Z.nummularia (Burn.f.)Wighth & Arn.- درخت یا درختچه همیشه سبز برگها بدون كرك یا با كركهای پراكنده.Z.spina-christi (L.)Willd رویشگاه گونه رملیك در مناطق بیابانی و نیمه بیابانی و دشت های گرم روی خاكهای شنی و سیلیسی است. این گونه به طور متراكم در جنوب استان ایلام و بصورت پراكنده در سایر استانهای جنوبی می روید گونه كناز در آبرفت های سنگ ریزه دار ،رودخانه های فصلی و حاشیه مزارع بصورت خودرومشاهده شده این گونه در تمام استانهای جنوبی بصورت خودرو یا كاشته شده وجود دارد.یك گونه هیبرید بین دو پایه Z.nummularia و Z.spina-chirsti توسط پرفسور شینگر در فلورایرانیكا معرفی شده كه نگارنده نیز آن را از منطقه حاجی آباد استان هرمزگان جمع آوری كرد.پیوند كنار وارداتی (كنار موریتانیZ.mauritiana ) برروی كنار سدر (Z.spina-christi) در بوشهر و خوزستان مشاهده شده كه موفق بوده است.ودر این تاریخ میوه ان به بازار عرضه می گردد.

کنارپیوندی
 
استان سیستان وبلوجستان :این چنین است در کتاب اوستا امده است این سرززمین یازدهمین سرزمین است  که اهورا مزدا افرید.زادگاه رستم دستان قهرمان  نامی حماسی شاهنامه فردوسی که زبان فارس را زده کرد.

زابل تو یادگار رستم ویعقوب و فرحی ——زابل واسمون ملک کیو ونور و چرحی

Image result for ‫تصویر سیستان وبلوچستان قدیم‬‎
شرايط آب و هوايي استان: استان سيستان و بلوچستان  با توجه به موقعيت جغرافيايي خود، از يك طرف تحت تأثير جريان هاي جوي متعدد مانند “جريان بادي شبه قاره هند” و به تبع آن باران هاي موسمي اقيانوس هند است و از طرف ديگر تحت تأثير فشار زياد عرض هاي متوسط قرار دارد .در اين استان با توجه به نزدیکی به مدار راس السرطان آب و هواي بسيار خشك وگرماي شديد مهم ترين پديده مشهود اقليمي آن است..در گستره ی این استان عوارض گوناگونی مانند کوهستان،دشت،جلگه ومناطق  نسبتا پست وهموار مشاهده میشود.دشت سیستان که در گروه اقلیم بیابانی میانه قرار دارد، بارشی کمتر از 65 میلی متر را در سال دریافت می کند و میزان تبخیر در آن به بیش از 5000 میلی متر می رسد. این شرایط در مجموع باعث خشکی فیزیکی شدید محیط بوده و در سالهایی که میزان ورودی آب رودخانه هیرمند کاهش می یابد، خشکسالی های مخرب توسعه پیدا می کند. شریان حیاتی منطقه یعنی هیرمند نوسانات سالیانه قابل ملاحظه ای را نشان می دهد. وزش بادهای 120 روزه که از اواخر بهار تا پایان تابستان می وزد در تشدید نیاز و خشکی محیط موثر است. ب)ناحیه بلوچستان :که قسمت جنوبي استان را در برمی گیرد، وبا 179385 کيلومتر مربع بيشترين مساحت استان را به خود اختصاص داده است.اين ناحيه،منطقه وسیع کوهستانی است که   بين 24 تا 30 درجه عرض شمالي و 58 تا 70 درجه طول شرقي نصف النهار گرينويچ  قرار داشته ،از شمال به سيستان و لوت ، از مشرق به پاكستان . از جنوب به درياي عمان و از مغرب به كرمان محدود است . مناطق جنوبی استان با توجه به مجاورت با دریای عمان و بهره گیری از بادهای موسمی اقلیم متفاوتی دارند. بالا بودن میانگین دما و پایین بودن نوسانات آن از مشخصه های اساسی اقلیم منطقه است. با توجه به پایین بودن نزولات جوی و عدم وجود منابع برفی کوهستانی اکثر جریانات رودخانه ای، موقتی و فصلی بوده و در بخش وسیعی از استان منابع محدود آب های زیر زمینی تنها امکانات تامین آب محسوب می شوند. وجود مخروط آتشفشانی تفتان با 3941 متر ارتفاع در شمال بلوچستان مرکزی، شرایط اقلیمی متنوع و جالبی را فراهم آورده است . -در تمام شهرهاي استان حداكثر دماي سالانه، بالاي چهل درجه سانتيگراد گزارش شده است.پوشش گياهي این استان به علت كمي بارندگي، فرسايش خاك، سيلاب و مصرف بيرويه اغلب پراكنده اند . تنوع اقلیمی حاکم بر استان ، ترکیب گونه های جنگلی نیز در استان متفاوت است. این تفاوت در دو منطقه جدا از هم قابل مشاهده است: الف: منطقه ایران _ تورانی: شامل شهرستانهای زابل ، زاهدان ، خاش و بخشی از سراوان است و مهمترین گونه های گیاهی آن عبارتند از بادام کوهی ، بنه ، تاغ و گز. ب: منطقه خلیج _ عمانی: شامل شهرستانهای چابهار ، ایرانشهر ، سرباز و نیکشهر است. از مهمترین گونه های جنگلی این بخش می توان کهور ایرانی ، کلیر ، چگرد ، چش و کنار را نام برد. حدود ۵۵ درصد از کل مساحت استان معادل 10250000 هکتار را مراتع در برگرفته‌است که ۳۰۰ هزار هکتار مراتع خوب، ۷۵۰ هزار هکتار مراتع متوسط و 2/۹ میلیون هکتار مراتع فقیر و خیلی فقیر می‌باشد. وجود تالاب هامون و امکان تولید علوفه نی و بونی در سطح150000 هکتار با تولید متوسط حداقل ۶ تن در هکتار علوفه خشک (در مواقع غیر خشکسالی) از سرمایه‌های مهم منطقه به شمار می‌رود. در استان بیش از ۱۲۰۰ گونه گیاهی که حدود ۷۰ گونه آن دارای ارزش دارویی و صنعتی
Image result for ‫تصویر اویشن‬‎

می‌باشد شناخته شده‌است. از جمله می‌توان گونه‌های کهور، کنار، بنه، بادام كوهي، جش و گز روغن…. را نام برد.

Image result for ‫تصویر اویشن‬‎

مساحت جنگل‌های استان که عمدتاً نیمه متراکم و کم تراکم هستند قریب به یک میلیون هکتار می‌باشد. همچنین حدود 3/۶ میلیون هکتار را بیابان و شنزار در بر گرفته‌است.   معرفي جنگلهاي سیستان وبلوچستان: جنگلهاي طبيعي اين استان مانند جنگلهاي ناحيه شمالي و يا غرب ايران به صورت انبوه و متراكم نيست و اغلب به طور پراكنده و به اصطلاح لكه‌اي است.در ناحیه معروف سر حد كه سلسله كوه های تفتان و پنج انگشت و مورپیچ كشیده شده، شرایط طبیعی برای رشد و نمو درختان جنگلی بسیار مساعد است و درختانی به وجود آمده كه اگر چه به انبوهی و شكوه جنگل مازندران نیستند ولی در عوض دارای گونه های بسیار نادر و كم یاب است. حدود 2/3 جنگل های این ناحیه را پوشش های جنگلی بیابانی با گونه های تاغ و گز تشكیل می دهند و بخشی از آن را پوشش های جنگلی گرمسیری با گونه های كهور، كنار، چش، توج، چگرد، كلیر و حرا (در منطقه گواتر) و جنگل های خشک با گونه های بادام- بنه تشكیل می دهند. این پوشش های جنگلی بسیار پراكنده بوده و اغلب به صورت لكه های کم و بیش بزرگ در ناحیه ی بلوچستان جنوبی، ارتفاعات تفتان و كوه خفرزند بزمان و مناطق ارتفاعی سراوان، استقرار یافته اند و در قطعات بسیار كوچک، تیپ جنگلی به خود می گیرند.  متوسط تراكم درخت در این عرصه ها به 50 اصله در هكتار می رسد و در مجموع، درختان محدوده جنگلی استان به حدود 69 میلیون اصله بالغ می شود. از نظر گونه، جنگل های كهور در ناحیه چاه هاشم، جنگل های گز در جنوب چاه هاشم و تهلاب، جنگل های تاغ در ریگ چاه، دشت سمسور، تگر و دامنه ی خاوری تفتان، جنگل های كهور، گز و اكاسیا در چاهان، جنگل های كهور و كلیر در زر آباد و بالاخره جنگل های تنگ گازرخ در سازند های فلیش واقع در حدفاصل چاله جازموریان و دریای عمان حضور دارند. در حال حاضر به جز گونه چش كه در صنعت لنج سازی كاربرد دارد و درختچه گازرخ كه از بذر آن روغن خوراكی تهیه می شود، سایر گونه ها مصرف تجارتی و یا صنعتی ندارند. – چش و كرت  از  تيره : كهور مرفولوژي : درختي است تنومند به ارتفاع 6 تا 8 متر، برگها مركب ، برگچه ها ريز و كوچك ، گل ها زرد كروي و خوشبو ، خارهاي بلند و نوك تيز، تاج آن توپي شكل ، تنه به شكل ‎ ميوه غلاف دار فصل گلدهي: بهار و پاييز مناطق انتشار:اين گونه درمناطق نيمه خشك ، گرم و مرطوب از قبيل سواحل خليج فارس و درياي عمان و در استانهاي بوشهر ، هرمزگان و سيستان و بلوچستان ( چابهار ،ايرانشهر، و نيكشهر ) و همچنين در خاك هاي عميق رسي و شني نيز مي رويد . نام محلي : در بندرعباس كرت ، در چابهارچش، در بين لار و بندرعباس به سلم معروف است . موارد استفاده : چوب درختان اين گونه در كشتي سازي ( لنج سازي ) ارزش بسيار زيادي دارد . برگها و ميوه ارزش علوفه اي براي دام دارد . اين درختان دراحياء اراضي بياباني و تثبيت شن هاي روان بسيار باارزشند. درگذشته درختان چش بطور غيرقانوني قطع و به كشورهاي همجوار حمل شده و در ساخت كشتيهاي چوبي بسياربزرگ تجاري مصرف مي شده است كه توسط ادارات منابع طبيعي استانهاي ساحلي از اين عمل بشدت جلوگيري شده است و در توسعه اين گنجينه گرانبهاي منابع طبيعي كشور اقدامات اصلاحي واحيائي زيادي انجام پذيرفته است .  – داز نخل ايراني از تيره :خرما مرفولوژي : نام علمي داز به معناي درختچه كوتاه قد مي باشد . درختچه اي است دو پايه با برگهاي پنجه اي سبز و چرمي ميوه سته گل در انتهاي شاخه در گل آذين خوشه ظاهر مي شود . عمر متوسط درختچه حدود 4 الي 5 متر است كه پس ازگلدهي از بين مي رود ومجددا از كنار درختچه قبلي ريشه جوش جديدي توليد مي شود . فصل گلدهي : بهار مناطق انتشار: درجنوب ايران در مكران در شهرستانهاي سراوان ، نيكشهر، ايرانشهر، خاش و سرباز از ارتفاع 480 متر تا 1280 متر در آبراهه ها ميرويد . نام محلي : نام محلي آن در جنوب پورك و داز مي باشد . تصور مي رود كه يكي  بنام درخت نر و ديگري نام درخت ماده مي باشد . در بعضي مناطق بلوچستان به آن پيش مي گويند. موارد استفاده : از برگ آن حصير ، سبد، كلاه و سيواس كه يك نوع كفش محلي است مي بافند . در افغانستان از دانه هاي آن تسبيح مي سازند .  – بادام كوهي  از تيره : گل رز مرفولوژي : درختچه اي است تا ارتفاع 4 متربدون خار ، داراي شاخه هاي جوان سبز بدون كرك ، استوانه اي صاف و براق ، برگهاي آنها دراز خطي يا ماله اي است كه در حاشيه برگها چينهاي كنگره اي نوكدار و منتهي به دمبرگ كوتاه مي باشد . گل آن سفيد نسبتا بزرگ با گلبرگهاي تخم مرغي گسترده ، ميوه شفت بدون كرك و تخم مرغي است و در انتها كمي تيز و تقريبا فشرده و نازك در دو طرف فصل گلدهي: اواخر اسفند مناطق انتشار: دامنه انتشار اين گونه وسيع است و در نواحي استپي و ارتفاعات نيمه خشك كشور ديده مي شود . در كرمانشاه ، لرستان ، بختياري تا دزفول، ارتفاعات فارس ،‌كرمان و خراسان ديده مي شود . در استان در ارتفاعات تفتان ، بيرك ، كوه سفيد و درناهوك همراه درختان زيتون از ارتفاع 600 تا 2700 متر از سطح دريا ديده مي شود . موارد استفاده : ميوه بادام مصارف دارويي و آرايشي دارد و همچنين از ميوه آن براي تنقلات و خشكبار استفاده مي شود .  حرا از تيره : شاپسند مرفولوژي‌ : درختچه اي است با برگهاي بيضي شكل وكشيده و با قاعده اي باريك . نام علمي اين جنس به افتخار دانشمند بزرگ ايراني شيخ الرئيس ابوعلي سينا نام گذاري شده است . از اختصاصات اين درختچه آن است كه دانه آن روي درخت مادر به نهال تبديل ميشود يعني نيمه زنده زا ميباشد . بذر پس از تبديل به نونهال از درخت جدا شده و به مرداب افتاده و بلافاصله ريشه دواني ميكند . ميوه آن به اندازه يك فندق كركدار است و طعم آن كمي شيرين وگس است فصل گلدهي : شهريور ماه مناطق انتشار: اين درختچه در سواحل و مردابهاي ساحلي و دلتاي رودخانه ها و در ايران و مصر و عربستان انتشار دارد. در ايران در بوشهر ، بندرعباس ، قشم ، و گواتر چابهار انتشار دارد. نام محلي: در كتب تب سنتي نام اين درختچه اسرار آمده است كه ريشه مراكشي دارد . در جنوب ايران به نامهاي حرا در بندرعباس ، تمردرچابهارو در برخي مناطق جنوب تول گفته مي شود . به عربي به آن شوره و شورا مي گويند. موارد استفاده : پوست اين درختچه داراي تانل فراوان است در دباغي  استفاده مي شود . درهند از دانه هاي نارس آن به صورت ضماد براي تسريع رسانيدن و چرك زايي جوش و آبسه ها مصرف مي شود . در هند ريشه آن براي افزايش نيروي جنسي ، از برگ براي تعليف دامها در جنوب كشور استفاده مي شود  – چاتلانقوش (بنه ) از تيره : پسته مرفولوژي : درختي است به ارتفاع بيش از 15 متر با تاجي گرد و بزرگ و تنه اي قطور بقطرنيم متر ، ناصاف و تيره رنگ ، برگها شانه اي فرد با 2 تا 5 جفت برگچه گرد ، تخم مرغي تا كشيده و با حاشيه اي كم و بيش مژه دار . هريك از برگچه ها داراي 8-5/2 سانتي متر طول و 2-7/0 سانتيمتر يا بيشتر پهنا  مي باشد . گل آذين آن خوشه اي باز و ميوه آن شفت به ابعاد 6-5*8-5  ميليمتر ميباشد . فصل گلدهي : اوايل بهار مناطق انتشار: اين درخت از جزايرقناري و كشورهاي ساحل مديترانه آغاز و تا آسياي صغيرو سوريه ، قفقاز ، ايران ،افغانستان ، و پاكستان انتشار دارد . در ايران در جنگلهاي آن معطر و دانه آن روغني است. دو زير گونه ديگر از بنه در منطقه بلوچستان  در ارتفاع 600  تا 1000 متر از سطح دريا ميرويد . در استان در ارتفاعات غرب زاهدان ، نصرت آباد ، ارتفاعات تفتان ، ارتفاعات ناهوك و بيرك سراوان و ارتفاعات سرباز و لاشار پراكنش دارد . نام محلي : در اطراف تهران چاتلانقوش ، در همدان شاقلانقوش ، در ارسباران چاتلانقو، در كردستان سقز ، در فارس و بلوچستان بنه وبه لهجه بلوچي به آن گون ، ون ، ونه ،گونه گويند. موارد استفاده : از ساقه آن صمغي استخراج مي شود كه در نقاشي و رنگ و روغن و آدامس سازي استفاده مي شود . ميوه بنه در حالت تازه كمي گرم و خشك است . مدر و قاعده آور است . روغن مغز بنه گرم و خشك وبراي تقويت اعصاب نافع است . براي صاف كردن صدا و باز كردن انسداد و گرفتگيهاي عروق و يرقان موثراست . براي تقويت نيروي جنسي مفيد است ، معده و كليه را گرم ميكند و براي نفخ و گاز مفيد است .ميوه آن بدليل چربي بالاي آن مصرف خوراكي دارد و از آن نوعي اشكنه تهيه مي كنند .  – گاز رخ – گز روغن  مورفو لوژی: در ایران یک گونه از این جنس   بنام پرگرینا بصورت درخچه ای وجود دارد .ساقه و شاخه های ان سزوئی  و اغلب بدون برگ به ار تفاع 6 تا 7 متر ، تاج آن متمایل به مخرو طی وارونه تا کروی ، پوست در خت در قسمت پایین در درختانی که قطر آن حدود 30 سانتی متر است خاکستر ی  روشن و شیار دار و برجسته ولی بالا تنه حاکستری تیره است. برگها مرکب دو شانه ای فر د، گل در گل آذین خوشه ای کوتاه تا بلند ،گل آذین نزدیک به شاخه های قطور ، کوتاه به طول 8 تا 10 سانتی متر میباشد .یکی از ویژگیهای اعجاب بر انگیز این گونه دارای برگهایی بدون برگچه است که این درخت از نظر ویژگیهای اکولوژیک و بتانیک درخت بی نظیری است و گاهی در چنان شرایط سختی رشد میکند که میتوان آنرا یک معجزه در عالم گیاهی دانست. فص گلدهی : بهار مناطق انتشار:انتشار آن بر روی ماسه سنگهای دامنه کوهستان تا راس قله ها ادامه دارد.جایی که کوچکترین اثری از خاک نیست این گیاه مستقر شده است. نام محلی : درنیکشهر به آن گز روغن میگویند. موارد استفاده : مهمتر ین موارد استفاده این درخت از نظر اقتصادی روغن دانه های آن است. دانه های این گونه دارای 38-40 درذصد روغن ویک نوع ساپونن است . روغن این گونه به بن مشهور بوده و بسیار مناسب برا ی تغذیه است و در صنعت نیز برای جلا کاری و روغن کاری ساعتهای دیواری ومچی و چرخهای خیاطی وسایر ماشینهای ظریف مورد استفاده دارد . در صنایع دارویی تهیه نوعی آنت بیوتیک  آز آن در دست بررسی است. مصارف درمانی : ریشه در مان سوزاک و تب زرد – پوست درمان جرب و خارش – میوه برای درمان ناراحتی های کبد طحال و دردهای آرتروز وفلج استفاده میشود. تکثیر : بذر و قلمه  – شیشم ،جک  مرفولوژی : شیشم درختی است با تاج پوشش بسیار ضعیف و همیشه سبز که ارتفاعش به 25 متر بالغ میشود . از طریق جستزایی ریشه و ساقه علی رغم فقیر بودن خاک و تخریب توانسته است تاکنون مقاوکت کند. برگهایش متناوب و شانه ای است و دارای پنج برگچه واپه تخم مرغی با نوک کشیده تیز و پشت خزی است . گلهایش پروانه ای شکل کوچک و سفید است و در گل آذین خوشه ای قرار گرفته است . میوه آن نیام میباشد. درخت شیشم در برابر خشکی خاک و هم در برابر آب و رطوبت بردبار است و در کنار آب هم بخوبی میروید .سرعت رشد آن زیاد و پوست خارجی ساقه به رنگ سفید و چوب داخلی قهوای است. فصل گلدهی: گلها در خرداد میرسندو در آذر بذر میدهند. مناطق انتشار:اصل آن از مشرق زمین در هند و افغانستان است . درا یران در تنگ سرحه پاکستان –بشاگرد در ارتفاع 900-1200 متر از سطح دریا – ته درها و کنار چشمه ها و مسیر جریان آب میروید. در آبادان از قدیم در باغها کشت شده است . در شمال کشور هم بخوبی میروید.  نام محلی: نام این درخت در فارسی شیشم است و در تنگ سرحه آنرا رقاء و در جیرفت آنر جک  و در آبادان سیسو نام دارد وبعربی انر سیسو ساسم میگویند. موارد استفاده : چوب این درخت در اثر بخار دادن به صورتهای مختلف خمیده میشود ، چوبش قابل ارتجاع وقابل صیقل است و در نجاری مورد توجه میباشد. در مبل سازی و پایه های تختخواب چوبی به علت دوام و ظاهر زیبایی که دارد استفاده دادرد. مصارف درمانی : درهند از جوشانده پوست آن برای درمان سوزاک استفاده دارد. جوشانده پوست و چوب ان خلط آور و اشتها آور است به طور كلی از نظر تفاوت های بارز اقلیمی، به ویژه از منظر رویش های درختی و درختچه ای ، 6 منطقه در استان قابل تفكیك هستند: 1- منطقه پست حاشیه دریای عمان در جنوب استان. 2- منطقه كوهستانی حد فاصل ایرانشهر – چابهار. 3- منطقه گرم و خشک ایرانشهر و سراوان. 4- منطقه كوهستانی تفتان. 5- منطقه دشتی شهرستآن های خاش و زاهدان. 6- منطقه بسیار خشک و بیابانی شمال استان (دشت سیستان)   از گونه های شاخص منطقه می توان؛ پسته كوهی و بادام كوهی هم چنین درختان كهور، كنارچش، گلیر، پیش یا نخل خزنده، گز، تاگز، خرزهره، پیر، چگرد، انواع نی ها، زهر عقرب كه اغلب جنگل های تنگ دامنه ها و دره ها و اراضی ساحلی را فرا گرفته اند. علاوه بر درختان مزبور درخت انجیر هندی تمبر(از نوع تمبر كجرات) نیز به شكل جنگل های كم پشت یافت می شود. در دره ها و دامنه های رود سرباز درختانی موسوم به چش و نخل شیطان فراوان است. درخت دیگری در جنگل بلوچستان وجود دارد كه شاخه های آن مانند درخت یاس است و در حدود 5 الی 8 متر ارتفاع دارد. چوب آن از نوع خیلی سخت هم چنین شكننده است و میوه ای به شكل گیلاس و آلبالو دارد كه اهالی بومی از میوه آن در رنگرزی استفاده می كنند. وسعت كل جنگل های استان حدود 5/1 میلیون هكتار برآورد شده است در مناطقي از چابهار به طرف كنارك در مسير جاده و در مسير روستاهاي حوتك و كهيري به طرف ناحيه زر‌آباد نشانه‌هايي از جنگلهاي كهور و گز ديده مي‌شود.از مجموع 18 ميليون هكتار وسعت كل استان حدود 8/11 ميليون هكتار آنرا مراتع و جنگلهاي پراكنده تشكيل داده است از اين مراتع حدود 4 ميليون واحد دامي است حدود 5/1 ميليون هكتار از مراتع استان از نظر كيفي و كمي در وضعيت نسبتاً مناسبي قرار دارند.تنوع گونه‌هاي مرتعي نسبتاً زياد بوده و تاكنون 250 گونه مهم مرتعي مورد شناسايي قرار گرفته كه نشان دهنده غني بودن مراتع از نظر گونه مي‌باشد. گونه‌هاي مهم عبارتند از: گون،درمنه ، گراسها،جگن،ني،قيچ،شور، اسفناج، وحش، يونجه .

جنس كنار از خانواده عناب ( Rhamnaceae ) در ایران سه گونه درخت و درختچه ای دارد كه دو گونه آن خاص مناطق گرمسیری است. این تحقیق از سال 1380 با هدف شناسایی جایگاه تحقیق و رده بندی گونه های جنس كنار ( Ziziphus)ایران در قالب طرح ملی انجام شده و در این راستا گونه های مختلف این جنس در ناحیه گرمسیری از استان ایلام تا سیستان و بلوچستان مورد بررسی قرار گرفته وتا كنون سه گونه و یك هیبرید در این نواحی از نظر خصوصیات ظاهری و پراكنش بررسی شده است. این گونه ها عبارتند از: كنار سدر Ziziphusspina-christi.، رملیك Z.nummularia و Z.jujuba 
.   
در سال 1977 پرفسور رشینگر تعداد شش گونه و یك هیبرید از جنس كنار را برای فلات ایران معرفی نمود، كه از این میان چهار گونه آن متعلق به كشور ایران ذكر شده. (6) منابع علمی اخیراً پنج گونه از جنس كنار برای ایران معرفی كرده اند كه علت آن ارتقاع زیر گونه Aucheri به گونه است.(2) تمام گونه های این جنس دارای خواص دارویی می باشند به خصوص گونه سدر (Z.spina _ christi)كه از قدیم الایام سدر كه از یرگ كنار تهیه می شده جهت شستشوی سر و بدن به كار می رفته است. (4و5) و امروزه نیز همچنان در صنایع بهداشتی جهت تهیه شامپو های گیاهی ضد شوره و تقویت كننده موی سر استفاده می شود.(5و4)    
ضمن مطالعه منابع علمی معتبر به ویژه فلورایرانیكا ، عراق، فلسطین ، كویت ، پاكستان و فلور شرق گونه های موجود در كشور و كشور های هم جوار مقایسه گردید پس از آن نمونه های گیاهی جنس كنار در هرباریوم های معتبر از جمله موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع شناسایی شد سپس از مناطق مختلف كشور بویژه استانهای جنوبی نمونه های گیاهی مربوط به این جنس ازجمعیت های مختلف جمع آوری شد و از نظر خصوصیات ظاهری و پراكنش جغرافیایی مقایسه ای بین گونه ها صورت گرفت.
با توجه به اقلیم خاص حاكم بر سواحل خلیج فارس و منطقه خلیج عمانی كه از مرز بلوچستان درشرق تا قصر شیرین درغرب كشور امتداد دارد عناصر گیاهی مشتركی از فلور مناطق گرمسیری بویژه گونه های چند ساله ، درختی و درختچه ای همچون گو نه های مختلف كنار مشاهده می شود.جنس كنار در ایران سه گونه درختی و درختچه ای دارد.گونه عناب Zizphus jujuba در مناطق معتدل و معتدل سرد ، رملیك Z.nummularia و سدر spina.christi Z. با دو واریته خاص مناطق گرم و مرطوب جنوب ایران هستند. همچنین یك گونه درختی بنام كنار موریتانی Z. mauritiana در مناطق جنوبی ایران بویژه استانهای بوشهر و بلوچستان كاشته شده است و میوه اش به مراتب درشت تر از كنار ایرانی است.جنس كنار ( Zizphus) از خانواده Rhamnaceae ، راستهRhamnales و رده دولپه ای هاستجنس كنار Ziziphusدرخت یا درختچه ای همیشه سبز یا خزان كننده به ارتفاع  5-8 متر حدود صد گونه از آن در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری می رویند. برگها متناوب باحاشیه صاف یا دندانه دار و دارای سه رگبرگ اصلی برجسته گلها دو جنس بصورت خوشه ای یا منفرد با اجزاء پنج بخشی، میوه شفت، گاهی گوشتی ، گرد یا تخم مرغی شكل.  كلید شناسایی گونه های گرمسیری

کنار

– درختچه خزان كننده با كركهای متراكم در هر دو سطح برگ بویژه سطح زیرین…….. Z.nummularia (Burn.f.)Wighth & Arn.- درخت یا درختچه همیشه سبز برگها بدون كرك یا با كركهای پراكنده.Z.spina-christi (L.)Willd رویشگاه گونه رملیك در مناطق بیابانی و نیمه بیابانی و دشت های گرم روی خاكهای شنی و سیلیسی است. این گونه به طور متراكم در جنوب استان ایلام و بصورت پراكنده در سایر استانهای جنوبی می روید گونه كناز در آبرفت های سنگ ریزه دار ،رودخانه های فصلی و حاشیه مزارع بصورت خودرومشاهده شده این گونه در تمام استانهای جنوبی بصورت خودرو یا كاشته شده وجود دارد.یك گونه هیبرید بین دو پایه Z.nummularia و Z.spina-chirsti توسط پرفسور شینگر در فلورایرانیكا معرفی شده كه نگارنده نیز آن را از منطقه حاجی آباد استان هرمزگان جمع آوری كرد.پیوند كنار وارداتی (كنار موریتانیZ.mauritiana ) برروی كنار سدر (Z.spina-christi) در بوشهر و خوزستان انجام گردیده ومحصولات ان چند سال است که به بازار عرضه می گردد. عکس در همین مطلب وجود دارد.
 
کُنار یا سِدر (نام علمی: Ziziphus) سرده‌ای از درختان و درختچه‌های تیغ‌دار از تیره عنابیاناست. حدود ۴۰ گونه کنار وجود دارد که در مناطق گرمسیری و زیرگرمسیری پراکندگی دارند. نام این درخت به عربی سدر است و در ایران معمولا برگ‌های کوبیده آن را «سدر» می‌نامند. میوه این درخت نیز کُنار نامیده می‌شود و خوردنی است.

درخت کنار

کنار درختی است به ارتفاع نزدیک به ۱۰ متر با برگ‌های کوچک و قلبی شکل و کشیده با سه رگبرگ برجسته که گوشوارک آن به خار تبدیل شده‌است.
میوه کنار خوراکی است. کنار میوه مغذی و سرشار از ویتامین C و مقادیر نسبتا خوبی از ویتامین B ،E و محتوی کلسیم، فسفر و آهن است. ارزش غذایی‌میوه کنار از لحاظ پروتیین، مواد معدنی، کلسیم، فسفر، کاروتن و ویتامین از سیب غنیتر و میزان کالری و ویتامین سی آن نسبت به پرتقال بیشتر است. میوه آن براحتی هضم و اثر ملین‌آور دارد و گوشت میوه آن شیرین و خوشمزه است. کنار در ماههای دی و بهمن به بازار می‌آید و تا اواخر فروردین عرضه می‌شود. کنار با قیمتی ارزانتر نسبت به سایر میوه‌ها در دسترس است.

درخت کنار مقاومترین درخت میوه به صورت درختچه‌ای کوچک، خاردار با تاج پهن است میوه این درخت تخم مرغی شکل و به اندازه میوه زیتون یا کمی کوچک‌تر است. طعم‌ این میوه ترش مطبوع و شیرین است. این درخت و میوه آن در جنوب ایران کنار نامیده می‌شود و در کتابها به نامهای کنار، سدر، سدره، منبل داوود، سنجد گرجی، نیم، ضال، ببر و شجره النبق نیز خوانده شده‌است. از قدیم از برگ سائیده درخت کنار به‌عنوان ماده پاک کننده موی سر و بدن استفاده شده و هنوز هم در برخی نقاط استفاده از آن متداول است. برگ سائیده کنار «سدر» نام دارد. این درخت در استان‌های جنوبی ایران

.برنامه ریزی توسعه کاشت گل نرگس در کازرون عکس همکاران  منابع طبیعی کازرون ومتقاضی.

DSCN6563

درخت بار علم نباشد به جز عمل گر عمل در تو نباشد موجود بی بری.سواد کو علم کو کاراموزی کو   پست با رشته و فن کو  .مملکت خوب ساختی است نه یافتنی.

DSCN6583

مانندفارس،  ومسایل گل نرگس درذیل.هرمزگان، بوشهر، خوزستان، کرمان و جنوب سیستان و بلوچستان به خوبی می‌روید.نرگس چگونه در فارو بکاریم.

Image result for ‫تصویر اماده کردن زمین با فارو برای گل نرگس زراعت‬‎

گونه های کنار در جهان در بعضی از استانهای گرمسیری همانند خوزستان و فارس در کنار نرگس زارهای بومی وجود دارد که همه ساله به بازار عرضه می گردد. و بعضی از ادارت کل منابع طبیعی در حال توسعه ان می باشند همانند فارس به عکس های ذیل توجه کنیید..لیکن مشکلات اجتمای  حفاظتی و بارندگی هم وجود دارد.

عکس کنار ونرگیزار 

نام های عمومی:سدر در جهان دارای 20 گونه اسیت.
فارسی: کنار، سنجد گرجی، زال

عربی: سدر
هندی: بیرو Ber
فرانسوی:Jujubier
(انگلیسی: Nabk tree, Lote tree, Christ thorn )

 است، در بعضی از مناطق نیز به جای میوه استفاده می‌کنند. میوه این گیاه تخم مرغی شکل و زرد رنگ و خوراکی است. این درخت دارای جثه‌ای (تنه‌ای) بزرگ ومیوه اش کوچک وقرمز رنگ وخوراکی باطم‌های ترش مطبوع وشیرین می‌باشد.در مناطق مختلف جنوب ایران به کنار مرسوم است و در کتابها به نامهای کنار، سدر، سدره، منبل داوود، سنجد گرجی، نیم، ضال، ببر و شجره النبق خوانده شده‌است. از قدیم از برگ سائیده درخت کنار به‌عنوان ماده پاک کننده موی سر و بدن استفاده شده و هنوز هم استفاده از آن متداول است . برگ سائیده کنار «سدر» یا «کنار» نام دارد . این درخت در استان‌های جنوبی کشور مانند استان فارس و استان هرمزگان و استان بوشهر و استان خوزستان و استان کرمان به خوبی رشد می‌کند.

سدر در جهان دارای ۴۰ گونه است: Ziziphus angolito Ziziphus apetala Ziziphus attopensis Ziziphus celata Ziziphus cinnamomum Ziziphus fungi Ziziphus funiculosa Ziziphus glabarrima Ziziphus guaranitica Ziziphus horrida Ziziphus hutchinsonii Ziziphus incurva Ziziphus joazeiro Ziziphus laui Ziziphus lotus Ziziphus mairei سدر هندی Ziziphus melastomoides Ziziphus mexicana Ziziphus mistol Ziziphus montana خار گاومیش رمیلک Ziziphus obtusifolia Ziziphus oenoplia Ziziphus oxyphylla Ziziphus parryi Ziziphus pubinervis Ziziphus reticulata Ziziphus rignonii Ziziphus robertsoniana Ziziphus rugosa Ziziphus saeri Ziziphus spina-christi Ziziphus spinosa Ziziphus talanai Ziziphus taylorii Ziziphus trinervia Ziziphus xiangchengensis Ziziphus xylopyrus عناب (syn. Z. jujuba)

اکاسیا :Acacia ehrenbergiana  از حاشیه ساحل تا ارتفاعات بالای 1200 متر از سطح دریا گسترش داردذ. اکاسیا با سیستم ریشه ای خاص خود وبه لحاظ سرشت گونه که از کونه های کند رشد وطاقت فرسا است در برابر باد وگرما قادرند از اعماق زمین اب مورد نیاز خود را تا حدی تامین نمایند. نوار ساحلی خلیج فارس ودریای عمان به علت وضعیت خاص توپوگرافی وپست بودن این نواحی ودر واقع شدن در عرض جغرافیای که دارای رطوبت نسبتا بالا وبارندگی کم می باشد متاسفانه متوسط بارندگی سالیانه حدود 250 میلیمتر درغرب ودر شرق حدود نواحی نزدیک چاه بهار به 100 یکصد میلیمتر وحتی کمتر می رسد.نکته بسیارمهم وقابل ملاحظه این است که در خلیج فارس ودریای عمان عنایت خداوند وراز افرینش بین گیاهان وجانوران وانسانها وان (شبنم) استگه بادهای موسمی از اقیانوس هند می وزرد و  ( مه ) زیادی تمام فضا را در بر گرفته وصبح هنگام مانند اتینکه باران زیلدی باریده باشد به نمو گیاهان در این منطقه خشک کمکک می کند وبا توجه به اینکه منابع ابی در سواحل جنوب کشور بسیرر محدوداست.این نعمت خدادی باید دران توجه خاص ومطالعات بیشتری بر روی ان انجام داد.

با توجه به گزارشات مدون در منطقه دشتیاری چابهار و محور بین میناب تا جاسک با دخالتهای انسانی واحداث پخش سیلاب وجمع اوری نزولاتن اسمانی با روش اگروفارستری به تعداد قابل ملاحظهای گونه چش Acacia nilotitica   که از نظر سرشت زندگی گونه مقاوم می باشند کاشت گردیده البته دراین تاریخ باید کارشناسی شود ؟
خانواده اکاسیا در داروسازی وخراطی وتهیه ابزارهای روستای وماهیگیری وسوخت ودر لنج سازی کابرد دارد.گزارشهای از صاحب نظران خارجی وداخلی که اکاسیاهای 1- senegal , arabica , nubica بومی ایران است.

صمغ اکاسیا عربیکا (arabica)

Image result for image (arabica)plant gam

در منطقه هرمزگان  بندر لنگه با اقای مهندس محسنی در سال 1376 گونه اکاسیا  Acacia Tortilis  که اینجانب در ماموریتی شخصا مشاهده داشتم بسیار جالب وتوده ای جلب توجه می کرد.

تور
در محل رزم اباد دشتی خورموج استان بوشهر اکاسیا بنام  Acacia albida به وسعت تقریبی 30 هکتار وجود دارد که به عنوان ذخیرگاه زنتیکی از ان مواظبت می گردد.زیستگاه البیدا از افریقا وغرب مصر وسودان وسومالی ادامه دارد. واز این گونه برای دام استفاده قرار می گیرد.
گونه های گرمسیری ونیمه گرمسیری از ارتفاعات 200 دویست تا 140 در استانهای سیستان وبلوجستان وبخش از کرمان وفارس وکهکیلویه وبویراحمد وخوستان وایلام گزارش گردیده و
گونه های گرمسیری کمتر از 200  دویست متر از سطح دریا در چاهبهار بندر عباس وابادان وبندربوشهر واهواز وخرمشهر ومیناب ودر شوشتر و در دزفول گزارش گردیده است.

در خوزستان گونه های بومی اکاسیا حوالی بندر گناوه ودیلم عمدتا گونه کنار ziziphas  دیده می شود. که می توان گفت از گناوه تا بوشهر کنارستان است.در بندر عباس تا ارتفاع 700 متر کوه گنو    Acacia ehrenbergian وبالاتر از ان گونه های ایران وتورانی به جشم می خورد.
شایان ذکر است که در بسیاری از استانهای خلیج فارس عمانی  که اب وهوی گرم دارد وبه زیر صفر نمی رورد گونه سمر یا کهمر پاکستانی     prosopis Juilifloraبه صورت دست کاشت از سالهای قبل از انقلاب تا کنون کاشت گردیده در بسیاری از اشتاها وشهرستانها وروستاها مورد استقبال قرار گرفته است ودر اینجا بایستی توضیح داد که این گونه اگر شرایط برای رشد وحفاظت ان بوجود اید گونه مهاجم می تواند باشد وگزارشاتی در این باره در دنیا وجود دارد. در بسیاری از استنهای گرمسیری همانند فارس مناطق لا ولامرد درختجه گشتر که شکل ظاهری ان همانند گل طاوسی یا  یا بخورک است در تپه ها ودر اب راهه ها دیده می شود.

ودر اینجا جالب است که رویشکاه ( جک   Dalbergia sissoo  در دامنه جبال بارز نرگسان جیرفت با اهمیت است.
همجنین رویشگاه  درخت انارشیطان بصورت پراکننده Tecomella undulata   در فارس ودر بوشهر ودر هرمزگان بصورت پراکننده وجود دارد که عمدتا رو به انقراض می باشند.

انارشیطان
پرفسور تئونارد از وجود گونه Acacia enrenbergiana در بندر عباس وجزیره هرمز گزارش کردهاست.این گونه درختجهای افریقای که تا کرانه جنوبی ایران وبلوجستان ادامه دارد. رویشگاه ان در هرمزگان میناب وبشاگرد می باشد.سرشاخه ها بخصوص حیوان بز وشتر وسایر حیوانات وحشی از اناستفاده می کنند.درذیل

%d8%a7%da%a9%d8%a7%d8%b3%d8%a7ehreberg

 

چش با نام  :Acacia nilotica ونام محلی کرت یا بابل در ایران وپاکستان وافریقا وهندوستان گزارش گردیده ودر هرمزگان در جزیره سیری ابتدای جاده لار وبندر عباس وتنب بزرگ وعسلویه واغاجاری وکهنوج وچاه بهار وسیاهو در ارتفاع سطح دریا از صفر تا 900 در مناطق سیاهو گزارش گردیده است.
دکتر مظفریان اکاسیا فوق را یکی از چهار جنس اکاسیا دانسته است که در ایران بصورت خودرو وجود دارد.تنه اکاسیا عربیکا.

بعضی دیگر گفته اند که این همان اکاسیا عربیکا است   Acacia arabica که به نام محلی کرت است .عرصه های جنگلکاری شده با گونه های چش  در خوزه گناوه ودشتستان وبوشهر وتنگستان وخورموج وکنگان وبندر عباس انجام گردیده. چوبچش جهت لنج سازی وپوست ان در هنوستان برای دباغی استفاده می شود و از ان زغالب  و الوار وصمغ ان داروی است.
گل اکاسیا عربیکا در ذیل.

Image result for image of acacia arabica

Acacia oerfota- nubica. نام محلی (مغییر) بین بندرعباس وسواحل وجزایر جنوبی میناب وقشم وهنگام وسیرک گزارش گردیده است.همین گونه در عربستان وهند وجود دارد.رویشگاه مغییر در اقلیم فراخشک گرم تا خشک بیابانی واقع گردیده است.و به سرمای زیر صفر هم چنان کهور پاکستانی حساس است.در خاکهای شور تا غیر شور رشد می نماید وسر شاخه های ان شتر وگاو استفاده می کنند.گزارش است که مغییر تا ارتفاع 600 ششصد متری مشاهده می گردد. این گونه در جاهای که رطوبت نسبی هوا زیاد است بسیاررشد قابل توجه ای دارد.
گبر در بندر لنگه مقدار محدودی جنگلکاری شده است. سرشاخهای گبر گفتیم برای حیوانات از ان استفاده می گردد.برای کنترل ماسه های روان به عنوان باد شکنم حفاظتی در اطراف جادها و زمینهای کشاورزی به صورت کشت نواری باد گیر گونه ها استفاده می گردد. تهیه ذغال از عوامل مهم تخریب رویشگاه منحصر به فرد در هرمزگان می باشد.

A. nilotica  : تصویر در ذیل مشاهده فرمایید.

Image result for imageofAcacia. nilotica
ﮔﻮﻧﻪ ﮔﺒﺮ Acacia tortilis (Forssk.) Hayne Mimosaceae ﻭ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ Acacia ﮔﻮﻧــﻪ ﮔﺒﺮ ﺍﺯ ﺟﻨــﺲ )ﺑﻪ ﻣﻔﻬﻮﻡ ﺧﺎﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ  Akakia  ﺁﻛﺎﺳﻴﺎ ﺍﺯ ﻭﺍﮊﻩ ﻳﻮﻧﺎﻧﻲ ﺁﻛﺎﻛﻴﺎ ( ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﺟﻨﺲ ﭼﻮﺑﻲ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸــﻚ ﻭ ﻧﻴﻤﻪ ﺧﺸﻚ ﺍﻓﺮﻳﻘﺎ, ﺍﺳﺘﺮﺍﻟﻴﺎ ﻭ ﺁﻣﺮﻳﻜﺎﻱ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﺍﺳــﺖ. ﺗﺎ ﻛﻨﻮﻥ ۱۳۰۰ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺲ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺷﺪﻩ ﺍﺳــﺖ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺲ ﺑﻪ ﺷــﻜﻞ ﺩﺭﺧﺘﭽﻪ ﻭ ﻳﺎ ﺩﺭﺧﺖ ﺧﺎﺭﺩﺍﺭ ﻭ ﮔﺎﻫﻲ ﻓﺎﻗﺪ ﺧﺎﺭ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﺮﮔﻬﺎ, ﺯﻭﺝ ﺷﺎﻧﻪﺍﻱ ﻭ ﻳﺎ ﺳﺎﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﺲ ۵ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﻮﻣﻲ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﻛﺸــﻮﺭ ﺩﺭ ﺳﻮﺍﺣﻞ ﺧﻠﻴﺞ ﻓﺎﺭﺱ ﻭ ﺩﺭﻳﺎﻱ ﻋﻤﺎﻥ ﻭ ﺟﺰﺍﻳﺮ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭ ﺩﺍﺭﺩ A. ehrenbergiana ﺗﺞ ، Acacia oerfota  ﻛﻪ ﺷــﺎﻣﻞ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎﻱ ﻣﻐﻴﺮ , Aﻭ ﮔﺒﺮ . A. albida , ﺁﻛﺎﺳــﻴﺎﻱ ﺳــﻔﻴﺪ A. nilotica ,ﻛــﺮﺕ ﻳﺎ ﭼﺶ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ (۳ ، ۱ ). tortilis ﮔﺒﺮ ﺑﺎ ﺩﺍﺷــﺘﻦ ﺩﻭ ﻧﻮﻉ ﺧﺎﺭﮔﻮﺷــﻮﺍﺭﻩﺍﻱ ﺑﻠﻨﺪ ﻭ ﺻﺎﻑ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻛﻮﺗﺎﻩ ﻭ ﺧﻤﻴــﺪﻩ (ﻗﻼﺏ ﻣﺎﻧﻨﺪ), ﻧﻴﺎﻡ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﻛﺎﻣﻞ ﭘﻴــﭻ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﻭ ﺗﺎﺏ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺍﺯ ﺁﻥ ۱ﭼﻬﺎﺭ ﮔﻮﻧﻪ ﻓﻮﻕ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﺍﺳــﺖ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﺎﺝ ﺳــﺮ ﺗﺨﺖ ﻭ ﭼﺘﺮﻱ ﻛﻪ ﺳــﺒﺐ ﺍﻃﻼﻕ ﺧﺎﺭﭼﺘﺮﻱ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺷــﺪﻩ, ﻫﻤﮕﻲ ﺳﺒﺐ ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ. ﺗﻨﻬﺎ ﮔﻮﻧﻪ ﺷﺒﻴﻪ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺍﻣﺎ ﻧﻪ ﺷﺒﺎﻫﺘﻲ ﻛﻪ ﺳﺒﺐ ﮔﻴﺠﻲ ﻭ ﺍﺯ ﺟﻤﻬﻮﺭﻱ ﻳﻤﻦ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ Acacia campoptila ﺍﺑﻬﺎﻡ ﺷﻮﺩ ﺗﻤﺎﻡ ﺧﺎﺭﻫﺎ ﺭﺍﺳﺖ ﻭ ﻳﺎ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ” ﺭﺍﺳﺖ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﻗﻼﺑﻲ ﺷﻜﻞ ﻧﻴﺴﺖ ﮔﺮ ﭼﻪ ﻧﻴﺎﻡ ﺁﻥ ﻣﺎﺭﭘﻴﭽﻲ ﻭ ﺣﻠﺰﻭﻧﻲ ﺷﻜﻞ ﺍﺳﺖ ﻭﻟﻲ ﺍﻳﻦ ﻧﻴﺎﻣﻬﺎ ﺑﺎﺭﻳﻚ ﻭ ﺑﻪ ﻋﺮﺽ ۳-۴ ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﻭ ﭘﻮﺷــﻴﺪﻩ ﺍﺯ ﻛﺮﻛﻬﺎﻱ ﭘﻬﻦ ﻣﺘﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﺳﻔﻴﺪ ﺑﻪ ﻃﻮﻝ ﺗﺎ ۳ ﻣﻴلی مت   ﻭ ﺩﺍﺭﺍﻱ ۴ ﺯﻳﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﺳـﺖ ﻭ ﺩﻭ ﺯﻳﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺁﻥ ﻫﺮ ﻳﻚ ﺩﺍﺭﺍﻱ ۲ ﻭﺍﺭﻳﺘـﻪ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺯﻳﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ Mimosaceaeﮔﻮﻧـﻪ ﮔﺒـﺮ ﺍﺯ ﺧﺎﻧـﻮﺍﺩﻩ Chenopodiaceae, Ephedraceaeﺗﻮﺭﺗﻴﻠﻴﺲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﻓﻠﻮﺭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ۴۴ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻫﺎﻱ , ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺭﻭﻳﺸﮕﺎﻩ ﻫﺎﻱ ﮔﻮﻧﻪ Stipa capensis , Ephedra foliata, Aristida adscensionis , Hammada salicornica ﻭ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎﻱ Poaceae ﺑﻪ ﻛﺮﺍﺕ ﺑﺮ  Commicapus stenocarpus, Ephedra foliata , Pentatropis spiralis  ﮔﺒـﺮ ﺣﻀﻮﺭ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺩﺭ ﺿﻤﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻫـﺎﻱ ﺑﺎﻻﺭﻭﻧﺪﻩ ﺍﺯ ﺟﻤﻠـﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﺑﺎﺭ ﺍﺯ Bruchidius sahlbergi ﻭ Pachymerus acaciae ﺭﻭﻱ ﮔﻮﻧﻪ ﮔﺒﺮ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺩﻭ ﮔﻮﻧﻪ ﺳﻮﺳﻚ ﺑﺬﺭ ﺧﻮﺍﺭ ﺭﻭﻱ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﻱ ﻭ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺗﺠﺰﻳﻪ ﻗﺴﻤﺘﻬﺎﻱ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﻠﻴﻒ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﺬﺭ ﺳﺒﺰ ﻭ ﻧﺎﺭﺱ, ﻣﻴﻮﻩ , ﺑﺬﺭ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﻭ ﺑﺮﮒ ﺁﻥ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﭘﺮﻭﺗﺌﻴﻦ ﺧﺎﻡ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﻳﻮﻧﺠﻪ ﻏﻨﻲ ﺗﺮ ﺍﺳﺖ. ﺷﺎﻳﺎﻥ ﺫﻛﺮ ﺍﺳﺖ ﺳﺮﺷﺎﺧﻪ , ﮔﻞ ﻭ ﻣﻴﻮﻩ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺧﻮﺭﺍﻛﻲ ﻋﻤﺪﻩ ﺑﺰ ﻭ ﺷﺘﺮ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﮔﻠﻬﺎﻱ ﻣﻌﻄﺮ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﺁﻥ ﻳﻚ ﻣﻨﺒﻊ ﻣﻬﻢ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﺯﻧﺒﻮﺭ ﻋﺴﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﭼﻮﺏ ﻣﺤﻜﻢ ﻭ ﺑﺎ ﺩﻭﺍﻡ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻴﺮﻫﺎﻱ ﺣﺼﺎﺭ, ﭘﺮﭼﻴﻦ ﺑﺎﻍ, ﺁﻏﻞ , ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎﻱ ﺗﻮﺭ ﻣﺎﻫﻲ ﮔﻴﺮﻱ, ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺳﺎﻳﺒﺎﻥ, ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎﻱ ﻛﭙﺮ , ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺩﺳﺘﻪ ﺍﻓﺰﺍﺭ ﻛﺸﺎﻭﺭﺯﻱ, ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎﻱ ﺗﺨﺘﺨﻮﺍﺏ , ﻗﺎﻟﺐ ﺳﻨﺪﺍﻥ, ﺳﺮﭼﻜﺸﻬﺎﻱ ﭼﻮﺑﻲ ﻭ ﺑﻮﻳﮋﻩ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺟﺴﺖ ﺯﺍﻳﻲ ﻭ ﺷﺎﺧﻪ ﺯﺍﺩﻱ ﺁﻥ, ﺳﺎﺯﮔﺎﺭﻱ, ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺍﺻﻼﺡ ﮊﻧﺘﻴﻜﻲ, ﻣﻘﺪﺍﺭ ﺑﺎﻻﻱ ﺍﻧﺮﮊﻱ ﭼﻮﺏ ﺁﻥ, ﺗﻜﺜﻴﺮ ﺁﺳﺎﻥ ﻭ ﻣﻘﺎﻭﻡ ﺑﻮﺩﻥ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﻪ ﺍﻣﺮﺍﺽ ﻭ ﺁﻓﺎﺕ ﺩﺍﺭﺍﻱ ﻣﻌﻴﺎﺭﻫﺎﻱ ﻻﺯﻡ ﺑﺮﺍﻱ ﻛﺸﺖ ﻋﻤﺪﻩ ﺟﻬﺖ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺳﻮﺧﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﺩﺭ ﺿﻤﻦ ﭼﻮﺏ ﺳﻮﺧﺖ ﻭ ﺫﻏﺎﻝ ﺁﻥ ﻋﺎﻟﻲ ﻭ ﺑﺎ ﺩﻭﺍﻡ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻣﻴﻜﺮﻭﺳﻜﻮﭘﻲ ﭼﻮﺏ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﭼﻨﺪ ﻣﻨﻈﻮﺭﻩ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺧﺸﻚ ﻭ ﺑﻴﺎﺑﺎﻧﻲ, ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺁﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺧﺎﻙ ﻭ ﺗﺜﺒﻴﺖ ﺷﻦ ﺍﺳﺖ. ﺛﺒﺖ ﻣﺮﺍﺣﻞ ﺣﻴﺎﺗﻲ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ ﻛﻪ ﺭﺷﺪ ﺭﻭﻳﺸﻲ ﺁﻥ ﺩﺭ ﻓﺼﻞ ﺧﻨﻚ ﻭ ﺩﻭﺭﻩ ﺭﻳﺰﺵ ﺑﺎﺭﺍﻥ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻭ ﻓﺼﻞ ﮔﻠﺪﻫﻲ ﻭ ﻣﻴﻮﻩ ﺩﻫﻲ ﺩﺭ ﻓﺼﻞ ﮔﺮﻡ ﻭ ﺧﺸﻚ ﺳﺎﻝ ﺭﺥ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ ﻭ ﺗﻴﺮ ﻣﺎﻩ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﺮﻳﻦ ﺯﻣﺎﻥ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﻱ ﺑﺬﺭ ﺍﺳﺖ. گبر- Acacia tortilis -نام محلی گبر درختجهای است کوچک وزیبا.زیر گونه شرق وغرب هرمزگان.
1- Tortilis-جزایر فارو وسیری وابوموسی وقشم.وبسیاری نقاط دیگر.
2-Raddiana-در همان نواحی انتشار دارد.
3-Spirocarpa-تنگه هرمز وشرق گاوبندی
4-Heteracantha- بندر لنگه بطرف بستک ومیناب وبه طرف جاسک.
اکاسیا تورتولیس  Acacia tortilis یا گبر از سنگال تا عربستان و فلسطین در شمابل افریقا و مصر وقطر و  اردن وعمان و  امارات این درختجه زیبا که من عاشق ان هستم یافت می شود.

%d8%b3%d8%a7%d9%84%d8%a7

5- اکاسیاسالاسیناacacia salicinaدرایران بخصوص در استانهای فارس وبوشهر وخوزستان وبندر عباس بصورت دست کاشت گسترش یافته اگر به ان خوب محبت شود گونه بسیار زیبای است.

 

Product Details for : Acacia Catechu

به عبارتی به ان کاد هندی گویند.دوعکس در ذیل

  • As anti-oxidant
  • For anti-fungal treatment
  • For antimicrobial purpose
  • To cure inflammation
  • To lower high blood pressure
  • For headache

index
تلفظ ان به انگلیسی (کتهکوه )که در ذیل ملاحظه می شود گویند.

Image result for image of Acacia Catechu

Khair (Acacia catechu) is a moderate size deciduous tree with rough dark gray brown bark. It belongs to family Leguminoseae-mimoseae. It is said that the name ‘catechu’ was given to it because its bristles resemble the claws

of animals of the cat family or maybe because its heart wood contains cutch. It is also called khoira, koir, kheriya baval, kher babul, kagli, cachu, kugli, kaderi and sandra in local Indian languages

Khair grows naturally all over Haryana and the rest of Indian subcontinent areas experiencing average rainfall, in the whole of the Indo Gangetic plain from Assam westwards, right up to Afghanistan. Also from sea coast to Deccan Plateau and then northwards to the lower Himalayan ranges having an altitude up to about 1250 m or so
لازم به توضیح است که درخت به ارتفاع حودود 4 تا 5 متر در جلو فرش فروشی اقای حجای در چهار راه مشیر نو در سال 2016 اینجانب مشاهده نمودم که البته به لحاظ اینکه در پناه ساختمان قرار گرفته وباد سرد و سرمای  زیر صفر زیاد به ان غلبه نمی کند زیست گاه خوبی برای ان درخت تا این تاریخ بوجود امده است.البته این گونه تشخصیس این جانب است که کاد هندی است و در اینترنت به فارسی نوشته شود کاد هندی وتوضیحات علامه دهخدا را ملاحظه شود.از برای شناسای بیشتر  ومسایل داروی.

درختچه تج  یا جگرد.با نام علمی Acacia ehrenbergiana تصویری  در ذیل از

Image result for IMAGE OF,Acacia ehrenbergiana

درختچه تج  یا جگرد.با نام علمی Acacia ehrenbergiana .از تیره Mimosaceae و از جنس Acacia یکی از گونه های بومی استان هرمزگان بوده که آنرا در هرمزگان با نام تج و در استان سیستان و بلوچستان با نام چگرد می شناسند. این درختچه بومی ایران و استان های مذکور می باشد. این گونه صخره دوست بوده و  با دامنه اکولوژیک وسیع خود از نزدیک ساحل تا ارتفاع حدود 700 متر از سطح دریا در خاکهای با بافت سبک و قلوه سنگ دار بیشتر دیده میشود.

درخت چريش با نام  نام علمی  Melia  indica از تیره  Meliaceae بومی جنوب شرق آسیا آسيا (هندوستان ،بنگلادش ،سيريلانكا ،برمه ،مالزي و اندونزي ) ميباشد ولي درحال حاضر اين درخت بعلت ويژگيهاي خاص و ارزنده در مناطق گرمسير بسياري از كشورهاي آسيا ،امريكا ،افريقا و استراليا كه نياز هاي درخت را از لحاظ دماي مناسب براي رشد برآورد ه ميكند استقرار یافته  اين درخت درايران در نوار ساحلی جنوب بخصوص در شهر های  بندر عباس ،ميناب و چابهار كاشته شده است كه رشد بسيار خوبي نيز دارد. تصویر ی از چریش:
Image result for IMAGE OF Melia indica

درموطن اصلي بخصوص در هندوستان از همه اجزاءاين درخت بانحاءمختلف استفاده می گردد . قبل از اينكه پژوهندگان به خاصيت حشره كشي آن پي ببرند اين درخت سريع الرشد بيشتر بعنوان سايه بان ،بادشكن کشت می شد  و استفاده از چوب آن بصورتهيزم و ذغال مطرح بوده است . چوب اين درخت داراي بافتي محكم وخاصيت ضد موريانه و چوبخوار است . از مغز دانه چريش روغن ارزان قيمتي استخراج مگردد كه 47 درصد وزن آن را تشكيل ميدهد . كه علاوه بر مصارف طبي و بهداشتي (در تهیه  صابون و خمير دندان ) داراي خاصيت حشره كشي نيز هست . در هندوستان ساليانه 18000 تن روغن دانه چريش در صابونسازي بكارميرود و تفاله هاي آن را درمزارع برنج و نيشكر بعنوان كود آلي مصرف مينمايند كه داراي خاصيت ضد حشره اي نيز ميباشد. اين ماده  (تفاله ) در مزارع از هدر رفتن نيتروژن جلوگيري مينمايد . بطوريكه در موسسه بين المللي تحقيقات برنج واقع درفيليپين با انجام اين عمل راندمان محصول برنج در هر هكتار تا 3/1 تن افزايش داشته است .بدنبال شناسائي وكشف ماده موثر ه حشره كش چریش   و چندين مواد موثر ه ديگر در اجزاءدرخت چريش بخصوص در مغز دانه آن در دهه اخير تحقيقات وسيعي در باره اين مواد طبيعي و تاثير آن در حشرات و تركيبات آنها در برنامه هاي مبارزه با آفات زراعي ،انباري و خانگي توسط پژوهندگان از كشورهاي ايالات متحده آلمان ،اندونزي ،هندوستان ،توگووغيره آغاز گرديده كه در نتيجه آن مشخص شدكه درخت چريش بر بيش از 120 گونه آفات زراعي ،انباري و خانگي از راسته هاي مختلف تاثير گذاشته و از تغذيه ،تخم گذاري و يا رشد و تكامل آنها به نحو ي جلوگيري ميكند . اكنون دو نوع سم حشره كش از درخت چريش بنامهاي مارگوزان ) Margosan )و نيمارك (     Neemark      ) در سالهاي اخير به ترتيب در آمريكا و هندوستان توليد گرديده است . يكي از مزاياي اين سموم آن است كه براي انسان و جانوران خونگرم و حشرات  مفيد خطري نداشته و محيط زيست را آلوده نمي نمايد . گفته مي شود اين درخت در بيش از 50 سال پيش توسط مهاجرين لطفا به برگ چریش توجه شود کمی همانند زبان گنجشک وبعضی از خانوادهای یاس است. وبقه در ذیل مطالعه شود.
Related image

پاكستااني،هندي و بنگلادشيبه ايران وارد شده است كه اكنون درختان قديمي و قطور آن در بندرعباس و ميناب وجوددارد كه موارد استفادهاي سنتي ساكيين اين مناطق بيشتر بعنوان داوري طبيعي جهت رفع شكم پيچ و مداواي زخم هاي حيوانات  اهلي ودفع شپش سركودكان ميباشد .

Related image

این گیاه درختچه ای است به ارتفاع تا 4  متر، دارای خارهای گوشواره ای زوج، بلند ، برگ ها مرکب شانه ای، میوه نیامُ گل آذین این گونه سرسان ، به رنگ زرد روشن، گلها به تعداد زیاد بطوریکه چشم انداز تاج درختچه در زمان گلدهی بسیار زیبا می باشد. زمان اوج گلدهی این گونه  در استان هرمزگان از اواسط فروردین تا اوایل خرداد ماه می باشد. گل های این گونه دارای رایحه ای مطبوع، خوشبو و معطر، مورد علاقه زنبور عسل است و لذا رویشگاه های تج برای پرورش دهندگان زنبور عسل قابل توجه است.

درخت گز: گز شاهی در پایین  و   درختجه گز شوره در ذیل تماشا فرمایید. گز شوره از گرمسیر تا سرحد  و گلهای ان بسیار متنوع است درایران ولی گز شاهی فقط در مناطق گرمسیری ایران میروید و  وهر دو مقاوم به شوری خاک است.ومصرف گوناگون دارد.من عاشق بعضی از زیرگونه های گز شوره هستم به لحاظ رنگ ارغوانی گلها بخصوص در منطقه شهرستان نی ریز سالها قبل با ان اشناشدم.

عکس ذیل کز شاهی است اطراف باغات ومزارع و بستگی به رطوبت و گرمی اب و هوا  در استانهای جنوبی و فارس در اکثر شهرستانها بخصوص لار ولامرد و مهر وفسا ودارب وغیره وجود دارد. و گز شاهی به زیر صفر رفتن درجه حرارت حساس است لیکن تحمل نسبتا خوبی دارد.تقریبا تا پل فسا شیراز.وارتفاع از سطح دریا به بالا تر با مشکل مواجه می گردد. توضیحات بیشتر در ذیل.

انواع گز گز شاهی وگز شوره و(گز روغنی)

گز شاهی، درختچه و یا درختی همیشه سبز و خزان کننده از خانواده  Tamaricaceae  ( تاماریساسه) میباشد که بومی کشورهای: عربستان، مصر، عراق، ایران، افغانستان و پاکستان میباشد.
این گونه در کشور ما در اراضی شوره زار و خشک و نیمه خشک مناطق گرمسیری جنوب کشور میروید.

امروزه این گیاه به اروپا، فرانسه و انگلیس نیز واد شده است.( گز شاهی از آنجا که گیاهی مقاوم است برای کاشت در فضای شهری مناسب است.)
این درختچه به علت مقاومت در برابر باد دریا به عنوان گیاه باد شکن در سواحل انگلستان کاشته میشود.( کاشت این گیاه در ساحل برای ایجاد ثبات در رسوبات دریایی نیز مناسب است.)
گز شاهی به علت گلهای صورتی رنگ و زیبایی که دارد ، گیاه زینتی محسوب میشود، گرچه در بعضی از کشورها این گیاه به عنوان گونه مهاجم شناخته میشود.
گز شاهی به صورت درخت و یا درختچه ای همیشه سبز و خزان کننده میباشد که ارتفاعی بین 3 تا 10 متر دارد.
این درخت تاجی گسترده دارد که در حدود 6 متر گستردگی آن میباشد.
قطر تنه این درخت در حدود 30 سانتیمتر میباشد.
چوب تنه درخت، سفید و شکننده است.
شاخه ها دارای انشعابات زیاد هستند ، برگها کوچک و تخم مرغی شکل بوده و انتهایی تیز دارند.
گل های این گیاه صورتی رنگ ، کوچک و به صورت خوشه ای میباشند و در فصل بهار ظاهر میشوند.
گل ها دارای گلبرگی باریک و کشیده هستند و هم زمان هم نر هستند و هم ماده .
گرده افشانی توسط زنبورها صورت میگیرد.
میوه این گیاه به صورت کوچک و کپسولها یی خشک است که حاوی دانه های پنبه ای کوچک میباشند.
میوه در اوایل تابستان کامل میشود.
سیستم ریشه این گیاه گسترده بوده و برای کنترل فرسایش خاک مناسب است.

درختی گزی که در برخی از شهر ها و روستا های استان بوشهر به چشم می خورد، یکی از پنج نوع گزی است که در ایران رشد می کنددر مجموع پنج نوع درخت گز در کشور ما وجود دارد: ۱گز شاهی ، این گونه در مناطق جنوب ایران بوشهر،دیر، لار و عباسی و حوالی نیک شهر و برازجان فراوان است و به ارتفاع۱۵ متر و بیشتر هم می رسد۲گز خوانسار یا گزانگبین ، این گونه در اطراف اصفهان و در شوره زارهای مردآباد کرج یافت میشوداز عصاره این نوع گز در شیرینی گز که سوغاتی اصفهان است، استفاده می گردد۳پالازی در اطراف کرج یافت میشود و در جنگلهای ارسباران نیز موجود است و آن را یلقون میخوانند.۴تتراندر، بین شیراز و فیروزآباد موجود است۵– میس پیچکی است که درجنگل های شمال در ارتفاعات میان ۷۰۰ و ۱۰۰۰ متر از سطح دریا یافت میشود و آن را در گیلان تمیس خوانند .

مشخصات و محل رویش گز

ظاهر درخت گز به این شکل است: تقریباً همه انواع درخت گز دارای برگهای سوزنی و باریک و به هم فشرده اند و به شکل درخت یا درختچه استشاخه های این درخت از ارتفاع پایین شروع شده و دست انسان به شاخه های پایین آن به راحتی می رسد و بلند ترین آنها درخت گز شاهی یا شاهنشاهی است.برگ درخت گز شور است و معمولا غیر از شتر حیوان دیگری از  آن تغذیه نمی کندگز دارای گلهایی قرمز رنگ که در فصل بهار و پاییز در انتهای انشعابات و ساقه ها مشاهده می شود.

درخت گز از درختان گرمسیری و ویژه شوره زارها است و در زمینهای خیلی خشک و شور و درزمینهای ماندابی کنار دریا و مجاور رودخانه ها می رویدالبته نوع شاهی گز در مناطق مختلف می رویداما مناسبترین جا برای رشد و زیاد شدن آن منطقه های گرم وخشک بیابانی و خاکهای شور است.این گیاه در برابر تغییر دمای هوا مقاومت زیادی داردهمچنین گز روشنایی پسند است و در برابر کم آبی بسیار مقاومت می کندبدین سبب که ریشه های آن بسیار طولانی است و آب های سطحی زمین می رسد  و از این آب ها خود را سیراب می کنداز همین رو نیازی به آبیاری ندارد و علت عمر طولانی بودن آن در همین نهفته استدرخت گز در فارس ، کرمان ، مکران ، زابل و کنار رود ارس فراوانتر از سایر مناطق ایران یافت می شودبعضز از انواع گز ها نظیر شاهی طول عمر زیادی دارند و تا هزار سال نیز قدمت دارند.  میزان بلندی گز بین هشت تا ده و ده تا پانزده متر نیز می رسدبر همین اساس بلند قامتی گز شهره است.

درخت سرفراز و تنومند و پیل افکن گز، در استان های متعدد ایران وجود دارد اما در فارس ،بوشهر، کرمان ، مکران ، سیستان و بلوچستان (زابلو کنار رود ارس فراوانتر از سایر مناطق ایران است.

اهمیت درخت گز در تاریخ و فرهنگ ایران

با وجود اینکه گز امروزه در ایران کم یافت می شود اما اهمیت و کاربرد افزونی در تاریخ کهن ایران داشته استجایگاه درخت گز به گونه ای ارتقا یافته بود که ماهیتی مقدس داشتدر ایران باستان و قدیم جنگل های زیادی از درخت گز در شهر های مختلف ایران وجود داشته استبر همین اساس از چوب آن منزل و سر شاخه هایش تیر،کمان و نیزه می ساختنددر پیرامون درخت های گز آبادی هایی وجود داشته اما به تدریج با هجوم رزمجویان خارجی به ایران و به تبع آن نابودی درختان گز و نیز استفاده های بی رویه از آنها سکنه های اطراف این درختان خالی شدافزون بر این، درخت گز در بعضی از مناطق ایران نظیر سیستان در روزگاران باستان جنبه ای نمادین و حضوری دیرینه و قوی و نهادینه شده در فرهنگ آنجا داشته استبه بیانی بهتر، درخت گز نماد استقامت ، جاودانگی ، اقتدار و باروری در سیستان استاین درخت از شاخصه های زیست محیطی این منطقه است و راز و رمز آن که به اسطوره ها می پیوند از جایگاه ویژه ای برخوردار استکاربرد گز در سیستان آنقدر اهمیت داشته که محمد اسلامی ندوشن در کتاب داستان ها در بلوچستان روایت کرده است: «وقتی دختر جوانی از دنیا می رفت قبل از دفن او را با درخت گزی عقد می بستند تا به این گونه راز آلود و نمادین نقش باروری او را با درخت گز که نماد زایندگی بود عینیت بخشند و این نارسایی را جبران کنند.» قدرت درخت گز در فرهنگ و تاریخ سیستان به میزانی نهادینه شده است که رئیس اداره میراث فرهنگی و گردشگری زابل گفته است: «طبق متون ادبی در اسطوره ملی نیز گز نقش اساسی دارد آن جا که این درخت به اندیشه ها و افکار زاییده استبداد پایان می دهد و رستم را به عنوان نماد پهلوانی و آزادگی معرفی می کنددر ادبیات سومری نیز ایزد به بوته گز تشبیه شده و در مصر باستان هم گز یکی از درختان مقدس وابسته به خدایان و به عنوان نماد باروری و نعمت شناخته می شداکنون درختان گز در هر مکان مقدس و زیارتگاهی در منطقه سیستان خودنمایی می کند

وجود درخت های گز در نقاط گوناگون ایران باعث نشده است که از چشم شاعران ایران پنهان بمانداز همین رو برخی از شعرای نامدار ایران زمین درخت گز را در روایت ها و افسانه های دیوان خویش اورده اند و به اشعار و داستان های خود رنگ و بو و جانی دیگرگونه داده اندیکی از این ادبای گرانقدر فردوسی حماسه سرای توس استبر مین پایه «شاعر خرد ورز توس با زنده کردن خاطره های ازلی مربوط به درخت و نماد های آن فرهنگ روزگاران گذشته را به خاطر می آورد و سایه روشنی از آن چه را که در حافظه ی روزگار باقی مانده است ، نشان می دهد و به یاری نماد درخت ، حیات دوباره ی فرهنگ گذشته را ضمانت می کند و تاریخ و فرهنگ گذشته را از دیروز به امروز می آورد و با این کردار نمادین نشان می دهد که انسان می تواند خود را هم طراز کهن الگو و قهرمانان اساطیر سازدو همه ی ویژگی های نمادین آن را در خود ایجاد نمایدفردوسی در ماجرای نبرد رستم و اسفندیار نماد گز و اهمیت کاربرد این درخت را به نیکی ترسیم می کند: همی راند تیر گز اندر کمانسر خویش کرده سوی آسمانابر چشم او راست کن هردو دستچنان چون بود مردم گز پرستهمچنین در این ابیات حضور پررنگ گز را در زندگی مردم اینگونه به تصویر می کشد: گزی دید بر خـــــــــــاک سر بر هوا نشست از برش مرغ فرمانروابدو گفت شاخی گزین راست تر سرش برتر و تنش بر کاست تر/  بدین گز بود هـــــــوش اسفندیار تو این چوب را خوار مایه مداربه آتش بر این چوب را راست کنهمی نغز پیکان نگه کن کهن.

شاعر گران مایه و معنویت دوست ایران مولانا نیز در بعضی از ابیات خود قوت گز را بدین شکل به تصویر در می آورد: چیست هستی حسها مبدل شدنچوب گز اندر نظر صندل شدن.

حتی می توان فهمید که نامگذاری بعضی از اسم ها بر مکان ها یا ابزار ها نشانگر این است که همان نام ها منزلت و ارزش وافری در فرهنگ ایران داشته اندبر این مبنا، نامیدن گز بر تعدادی از روستا های ایران نمایانگر جایگاه والای گز در این دیار استدر استان بوشهر روستایی از توابع خورموج بنام گز دراز وجود دارد که البته اکنون افراد زیادی در آن زیست نمی کننداما احتمالاً گز یا گز هایی بلند قامت وجود داشته یا دارد که عنوان گزدراز بر آنجا نهاده انددر دیگر استان جنوبی ایران،هرمزگان، گز دهی است از دهستان سیرک جز مینابعلاوه بر این، گز نام قصبه از دهستان انزان است از توابع بندر گز واقع در گرگان.

فواید درخت گز

هر پنج گونه درخت گز فواید بسیاری دارد و در محصولات صنعتی،ساختمان سازی استفاده می شود و نیز خواص درمانی بالایی داردپاره ای از آنها بدین قرارند: می توان در خمیر مکمل برای مخلوط کردن با خمیرهای مرغوب استفاده کردمصرف خرده چوب گز به صورت مخلوط با خرده چوبهای دیگر یا به صورت خالص در تولید تخته خرده چوب امکان پذیر است.  تنه های قطور و بلند گز برای استفاده در سقف اصطبلها و آغلها (بخصوص در مناطق کوهستانی)، داربست درختان مو، سر درگاه اتاقها و درب منازل به کار می رود و خرید و فروش آنها در بین اهالی روستایی کاربرد دارداستفاده از گزبرای مصارف صنعتی مناسب است و در پرورش توده های جنگل کاری با گز می توان بهبود کیفیت چوب را نیز در نظر گرفتهمینطور مصرف خرده چوب گز در تولید تخته خرده چوب ،چه به صورت مخلوط با خرده گونه های دیگر یا خالص در صورت اقتصادی بودن خردکن آن در مقیاس تولید تجاری ،مناسب به نظر می رسد.  علاوه بر این فواید صنعتی و تجاری درخت گز خواص درمانی زیادی داردگز روغنی در استان هرمزگان وجود دارد و به عبت قابلیت درمانی فوق العادی که به انسان عرضه می کند به درخت معجزه لقب گرفته استبعضی از قابلیت های کاربردی ودرمانی آن عبارتند از : برگ و شاخه، میوه و پوست و تفاله میوه علوفه مناسبی برای دامهایی نظیر بز و گوسفند است.

 گلهای آن برای پرورش زنبورعسل و تهیه عسل دارویی بسیار مناسب است.

 ساقه درخت،صمغی ترشح میکند که سفید بوده و در برابر هوازدگی به رنگ قهوهای قرمز یا قهوهای مایل به سیاه در میآید و در چارچوب نقش و نگار روی پارچه پنبهای یا چیت مورد استفاده قرار میگیرد.

 عصاره حاصله از جوشانده برگ در دباغی پوست و آمادهسازی مشک آب و دوغ استفاده میشود.

 چاشنی و ادویهای که از ریشه درخت تهیه میشود به هضم غذا کمک بسیاری مینماید.

 پوست تنه گیاه ضد جَرَب است و در درمان خارش مورد استفاده قرار میگیرد.

 جوشانده پوست و ریشه به صورت حمام گرم و کمپرس محلول گرم برای رفع اسپاسم یا انقباض عضلانی مفید است.

 برگهای گیاه به عنوان مدر و دارای اثرات دارویی شبیه آدرنالین برای درمان سوزاک بسیار مفید است.

 از گلهای آن برای دفع انگل، معالج تورم و جلوگیری از بزرگ شدن پروستات استفاده میشود.

 از میوه نارس به عنوان سم استفاده میشود.

 از بذر آن به عنوان آجیل استفاده می شود.

 از پوست آن در تهیه تشک ، کاغذ و طناب استفاده می‏شود.

 برگهای تازه ، گلها و میوه جوان آن همانند سبزی مصرف غذایی دارند.

 برای این که درختچهای زیبا و با شاخههای بلند و گلهای سفید و میوههای تشکیل و منحصر به فرد است بنابراین برای کشت در پارکها، بلوارهای شهری میتواند کاربرد داشته باشد.

افزون بر اینها، درخت معجزه فواید دارویی قابل توجهی داردنظیر : ضد سرطان،دفع یبوست،تقویت قوه جنسی،ضد قارچ،ضد افسردگی،تقویت کننده سیستم ایمنی، تقویت ذهن،مقوم حس بینایی و

کاربرد امروزین درخت گز برای محیط زیست استان

همانطور که ابتدای نوشتار اشاره شد، درخت گز به ویژه نوع شاهی آن در استان کمیاب شده است و به ندرت می توان در بعضی باغ ها و بیابان های بین شهری یا در روستا ها آنها را یافت.

درخت گز به علت قدرت و سرشت بادوام بودن آن بدون نیاز به آبیاری و تغذیه لازم قادر است محیط زندگی ما را تقویت و سالم نگه داردبر این پایه، نهاد های دولتی نظیر محیط زیست و مستقلِ نیمه دولتی مثل شهرداری ها و نیز نهاد های مردم نهاد که غیر دولتی هستند بایستی کوشش کنند که در شهر ها و روستا هایی غیر از شهر بوشهر که طوفان های آن از سمت خشکی و کوه به جز سمت جنوب می وزد، موجبات کاشت و رویش درخت گز را مهیا کنند تا با توجه به تنومندی و بلندی که این درخت دارد، تا حدی از شدت طوفان هایی که به مناطق مسکونی و طبیعی می وزد و ویرانی ها و آلودگی هایی به بار می آورند، جلوگیری کنند.

درخت گز کاربرد ها و قابلیت های دیگری نیز می تواند داشته باشد: در مناطقی که اکنون خالی از زیست و ملک شده است، وجود زیاد این درخت، قادر است وسعت بیابان ها را کم کند و به تعبیری بیابان زدایی نمایدهمچنین درخت گز ابزار موثری در تثبیت شدن و یکجا ماندن خاک و پیشگیری از انتقال آنها استبه این ترتیب، دستگاه ها و نهاد های دولتی و غیر دولتی مذکور با توجه به ناسالم شدن تدریجی محیط زیست ما (هوا و طبیعتو نیز گسترش مناطق خشک و بیابانی کمر همت به رویش و گسترش درخت گز بندند تا هم محیط زیست استان را سالم و ماندگار بماند و هم این درخت کهن و باستانی را که در تاریخ و فرهنگ ایران کاربرد زیادی داشته است، دوباره به نحو شایسته و بایسته احیا شود.

مرجع: روزنامه پیام عسلویه

درختچه گز یا شوره گزر یا گز شوره ایا ارزش دارد که روی گز شوره برای فعالیتهای صنایع خانگی با هرس وچوب ان همانند زبان گنجشک روی ان برنامه ریزی کرد  جواب بلی بلی.

گز از درختجچه هاي مناطق بياباني و شور مي باشد. اين گياه اغلب در بستر آبراهه ها و رودخانه هاي شور و قليايي نواحي خشک رويش دارد. گياهي است مقاوم به خشکي و سازگار با شرايط سخت بيابان ، داراي گلهايي قرمز رنگ که در فصل بهار و پاييز در انتهاي انشعابات و ساقه ها مشاهده مي شود.

 اراضي شوري که خاک مرطوب داشته و يا تحت تاثير جريانات فصلي رودخانه ها و آبراهه ها قرار دارند ، از جمله رويشگاههاي درختچه گز محسوب مي شود. اين گياه در انواع خاکها با بافت شني – رسي ، سنگريزه دار و دشتهاي سيلابي با خاکهاي رسوبي عميق يا نيمه عميق ديده مي شود. دامنه ارتفاع رويشگاه بين ٨٠٠ تا 1800 وشاید بیشتر مشاهده می گردد مانند روستای ده کونه سپیدان وبا لاتر.

اين درختچه در رويشگاههاي طبيعي همراه با ساير گونه هاي شور پسند مانند اشنان ، آنابازيس و علف شور در گرمسیراجتماعات طبيعي را بوجود مي آورد. گز بواسطه ايجاد تپه هاي نبکاي در اطراف خود ، نقش بسيار مهمي در حفاظت خاک نواحي شور بياباني بعهده دارد. انشعابات فرعي و متراکم ساقه ها ، شکل کروي کپه اي به اين درختچه مي بخشد.

گز علاوه بر قلمه از طريق جدا کردن پاجوش نيز قابل تکثير است. و دیگری گز روغنی تصویر در  ذیل:

Image result for IMAGE OF (Moringa)

درخت گز روغن (Moringa) ، گیاهی است با ارزش که تمامی بخشهای آن قابل استفاده و بهره برداری میباشد و به دلیل فواید فراوان این درخت ،  “درخت معجزه” لقب گرفته است.  در این مقاله دو گونه M.oleifera  وM.peregrine(گونه موجود در ایران) معرفی میگردد.

Moringa contains more that 90 nutrients, 46 antioxidants, and 36 anti-inflammatory compounds. It also has 18 amino acids, including the 8 essentials that our bodies need to survive but cannot manufacture ourselves (and must be supplied through diet). All this is 100% naturally occurring in the Moringa, whereas most multivitamins and calcium supplements available on the market are made using synthetic ingredients that the human body absorbs very minimal nutrients from.
با جستجوی کوتاهی در میابیم که به علت خواص دارویی ، بهداشتی و غذایی ، برگ، دانه ، گل، چوب و…. مورینگا در جهان به طور گسترده ای مورد مصرف تجاری قرار گرفته و درآمدزایی و اشتغال زایی بالایی را برای کشورهای تولید کننده محصولات آن به ارمغان آورده ، و با توجه به این موضوع که در ایران، گیاهی ناشناخته باقی مانده و تنها به صورت محلی؛ در استانهای جنوبی کشور به طور بی رویه مورد بهره برداری قرار میگیرد، موجبات انقراض آن را فراهم کرده است و از آنجایی که در بسیاری از موارد، خواص مشابهی برای گونه های آن ذکر شده، بر خود لازم دانستم که ابتدا در مورد گونه M.oleifera  و موارد استفاده آن در جهان توضیحاتی داده و سپس گونه FioriM.peregrine معرفی شود.
در ذیل با تشکر از از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

تیره گزروغنیان حدود ۱۴ گونه دارد که تعدادی از گونه‌های این خانواده عبارت‌اند از:

Moringa arborea

Moringa borziana

Moringa concanensis

Moringa drouhardii

Moringa hildebrandtii

Moringa longituba

Moringa oleifera

Moringa ovalifolia

Moringa peregrina

Moringa pygmaea

Moringa rivae

Moringa ruspoliana

Moringa stenopetala

 

و حال می پردازیم به  بوته یا درختجه بسیار کوچک گون گزی

Astragalus adscendens

وسوغاتهای خوراکی گز در ایران وچرا این بحث ما ان را در رویشگاه خلیج فارس عمانی اوردیم علت داشت واین گونه گون وگونها ارتباتی با این رویشگاه ندارد جز بعضی از گونه های گون در ارتفاعات بلند مناطق خلیج  فارس و عمانی همانند کوه گنو بندر عباس وکوه انتن لار در فارس وغیره
لطفا اگر افرادی اطلاعات بیشتری در این مورد ونشته ها دارند ما را یاری دهند خوشحال خواهیم شد.؟

گز ، معروفترین سوغاتی خوراکی اصفهان است . در حال حاضر ترکیبات اصلی تهیه گز عبارتند از : آب و شکر و سفیده تخم مرغ و یک مایع قندی مصنوعی به نام بادکا که گلوکز مایع  نسبتا غلیظ است همراه افزودنی هایی مانند گلاب و مغز پسته .

ولی قدیم تر ها به جای بادکا از  ماده طبیعی گز انگبین استفاده می شد  که از نوعی از گیاه گون گرفته می شود . هم اکنون نیز برای گزهای سفارشی و گران قیمت  مقداری گز انگبین ( و یا همراه با ترکیبات گیاهی دیگری مانند شیرخشت و غیره ) به گز اضافه می شود . 
ولی گز انگبین چیست و چگونه تهیه می شود ؟ در ادامه مطلب توضیحات مفید و شیرینی در باره گز انگبین و طرز استحصال آن بخوانید . 

گزانگبین یا به عبارت صحیح ترانگبین گون چیست؟

  گزانگبین یا به عبارت صحیح تر ، ” انگبین گون ” که در منابع مختلف تحت عناوین گز خوانسار، انگبین گون، ترنجبین اصفهان و شهد پارسی نام برده شده است نوعی ماده قندی است که توسط حشره پسیل گز  و در اثر تغذیه این حشره از شیره گیاه گون  حاصل می شود ( از انتهای بدن حشره ترشح می شود ) 

 

تجزیه آزمایشگاهی گزانگبین نشان داده که دارای 20/41  درصد قند احیا کننده فروکتوز، 60/31  درصد قندهای چندتایی (پلی ساکاریدها)،  00/2 درصد ساکارز (شکر معمولی)، 26/2 درصد خاکستر، 20/15 درصد رطوبت، 72/4  درصد ترکیبات غیرمحلول در آب (مانند ذرات گیاهی) و 02/3 درصد موسیلاژ و صمغ می باشد. 

خواص دارویی گزانگبین چیست؟

گزانگبین ماده ای ملین و تسکین دهنده است که می تواند در دردسینه و التهاب ریه مؤثر واقع شده و ناراحتی تنفسی را تا حدودی رفع کند. همچنین در درمان سرفه، خشونت سینه و تنگی نفس نقش داشته و می تواند به تقویت دستگاه گوارش و هضم و جذب مواد غذایی در بدن کمک کند.
فروکتوز موجود در گزانگبین دارای خاصیت دارویی ویژه ای است که باعث شده در طب مورد توجه قرار گیرد. فروکتوز یا قند میوه، قند ساده ایست که به مراتب شیرین تر از ساکارز بوده و بطئی تر و کندتر از قندهای دیگر جذب می گردد. انگبین گون با داشتن حدود 40 درصد فروکتوز، همانند عسل یکی از منابع غنی این قند کمیاب است که می‌توان از فروکتوز آن برای کمک به اسپرم سازی انسان و نیز در افراد مبتلا به دیابت استفاده نمود.

 موارد مصرف گزانگبین

بیشترین مصرف انگبین گون از گذشته تاکنون، در تولید گز اصفهان بوده است. این ماده ضمن اینکه خواص متضاد چسبندگی و شکنندگی خود را به گز می‌بخشد باعث حفظ رطوبت گز و در نتیجه نرم و تازه ماندن آن برای مدت چندین هفته می شود. در حال حاضر به دلیل کاهش محصول گزانگبین در مراتع و قیمت گزاف آن قنادها ترجیح می‌دهند، به جای آن از ترکیبات مصنوعی و مشابه مانند ” بادکا ” که نوعی گلوکز مایع است و قیمت خیلی پایین تری دارد استفاده کنند.

وضعیت بازار گزانگبین در داخل و خارج از کشور چگونه است؟

  با توجه به اینکه این ماده منحصراً در بعضی مناطق از ایران تولید می شود و از قدیم‌الایام نیز خریداران مختلف به بازارهای شهرستانهای منطقه غربی استان اصفهان رجوع می کردند لذا خریداران خارجی مهمترین منبع تأمین این ماده را در ایران و اصفهان می دانند.
صنف تولید کننده گز به منظور تامین سفارش خریداران خارجی خود، از مقادیر متفاوتی گزانگبین ( همراه با بادکا ) در تولید گزاستفاده می کنند و گز تولیدی را با قیمت های متفاوتی به فروش می‌رسانند. ب همین علت تولید کنندگان گز برای حفظ بازارهای خارج از کشور، تمایل زیادی برای خرید گزانگبین و استفاده از آن دارند.

میزان تولید و اشتغال زایی گزانگبین چه وضعیتی را دارد؟

در هر هکتار گون گزی مستعد ، امکان تولید و بهره‌برداری حدود 50-30 کیلوگرم گزانگبین وجود دارد.  لذا  با توجه به وجود اراضی فراوان گون در نواحی غرب استان اصفهان ،در صورت مستعد بودن شرایط و وجود حشره مولد ، ارزش اقتصادی سالانه تولید گزانگین کاملا قابل توجه می باشد و بدیهی است این ماده با چنین ارزش اقتصادی که دارد مورد توجه روستاییان، عشایر و سایر بهره برداران غیربومی قرار دارد.ولی به علت کاهش تعداد حشرات پسیل روند تولید گز انگین دچار افت چشمگیری شده است . برای مثال تولید سالانه گز انگبین  از مراتع گون خیز اصفهان  فقط در حدود 70 کیلوگرم بوده است . 

 

گزانگبین  چگونه تولید می‌شود؟

نوزادان حشره کوچکی به نام پسیل گزکه طول بدن آنها کمتر از 2 میلیمتر است عامل اصلی تولید گزانگبین هستند. نوزادان که اصطلاحاً پوره گفته می‌شوند از شیره گیاهی برگچه‌ها و سرشاخه‌های گون تغذیه نموده و پس از هضم و جذب مواد مورد نیاز خود مازاد مواد قندی و سایر مواد شیره را که نیاز ندارند، بدون وارد نمودن به معده اصلی، مستقیماً از انتهای بدن خود خارج می‌کنند که به صورت رشته‌های باریک و سفیدرنگ روی سرشاخه‌های گون دیده می‌شود. افراد محلی این رشته‌های سفید رنگ را گزانگبین و گاهی به اختصار گز می‌نامند.

 

زیست شناسی پسیل گز:

پسیل‌های بالغ نر و ماده قبل و یا پس از زمستان گذرانی جفتگیری نموده و حشرات ماده تخم‌های خود را روی برگچه‌های گون و به صورت یک و ندرتاً دو ردیف روی رگبرگ اصلی قرار می‌دهند. هر حشره ماده به طور متوسط 156 عدد تخم می‌گذارد. تخم‌ها شبیه تخم مرغ و به رنگ زرد روشن به طول 35/0 میلی‌متر می‌باشند. برگچه‌هایی که روی آنها تخم‌گذاری انجام می‌شود حول محور رگبرگ اصلی به نحوی تا می‌شوند که دو لبه کناری آنها به هم می‌چسبند. این حالت علامت آشکاری برای عمل تخمریزی پسیل گز می‌باشد. پس از حدود یک ماه نوزادان پسیل که اصطلاحاً پوره گفته می شود متولد می‌شوند. دوران پورگی حدود 105 روز طول می کشد. پس از اتن مدت حشرات کامل در اواتل پائتز ظاهر می گردند. حشرات کامل پسیل با تغذیه از شهد و شیره گلها و گیاه میزبان آماده زمستان گذرانی روی سرشاخه ها و لا به لای فلسها و پوستک های گیاه گون می شود.

 

پوره‌ها یا نوزادان حشره پسیل از چه زمانی شروع به فعالیت می‌کنند؟

حدود یک ماه پس از تخمگذاری حشرات بالغ پسیل روی برگچه‌های گون میزبان، نوزادان متولد می‌شوند (حدوداً از نیمه خردادماه) و در حالیکه حدود 3/0 میلیمتر طول دارند تغذیه خود را از شیره داخل برگچه‌ها آغاز می‌کنند.

پس از طی مدت حدود 110 روز از اواخر شهریور ماه نوزادان به حشره بالغ پسیل تبدیل می‌شوند که در این حالت ابتدا به رنگ قهوه‌ای روشن و سپس به رنگ تیره دیده می‌شوند. حشرات کامل پسیل دو جفت بال دارند که بوسیله آن پروازهای کوتاه و جهشی انجام می‌دهند و روی بوته‌های گون جابجا می‌شوند و در این مدت تغذیه مختصری برای زنده ماندن دارند. پسیل‌های بالغ تا بهار سال بعد به حالت غیر فعال روی سرشاخه ها و لابلای فلس‌ها و دمبرگ‌ها یا روی خس و خاشاک سطح خاک پناه‌ می‌گیرند و زمستان گذرانی می‌کنند در بهار سال بعد پس از تخم‌ریزی روی برگچه‌های گون از بین می‌روند. بنابراین این حشره که در واقع آفت بوته گون است در سال یک نسل تولید می‌کند.

 

بیشترین زمان تولید گزانگبین چه موقع می‌باشد؟

وقتی که اکثر نوزادان به اواخر سن پورگی خود می رسند بیشترین تولید را دارند. در این تاریخ که مصادف با نیمه شهریور ماه می‌باشد ترشحات این حشرات به صورت رشته‌های نخی شکل و ریز به رنگ سفید روی سرشاخه‌های گون‌های بارور و یا در انتهای بدن پوره‌ها دیده می‌شود که در اصطلاح محلی می‌گویند گیاه ستاره زده است.

 

روش جدا کردن گزانگبین از بوته های گون چگونه است؟

ساکنان مناطق گز خیز و عشایر و سایر بهره‌برداران با استفاده از وسایل ساده‌ای که خودشان با بهره‌گیری از مصالح طبیعی درست کرده‌اند اقدام به ضربه‌زنی و یا به اصطلاح چوب‌زنی می‌کنند. هنگام بهره‌برداری، دوال یا سیله را که از یک چوب دایره شکل و پوست گوسفند تهیه شده و شبیه به یک قاشق بزرگ می‌باشد، در زیر سرشاخه‌های بوته گون نگاه می‌دارند و با چوب دستی که در اصطلاح محلی به آن اربه کودی یا کوبه می‌گویند و سر آن بشکل دایره یا بیضی شبیه راکت تنیس می‌باشد روی شاخه‌ها به آرامی ضربه می‌زنند. پس از آن برای جداسازی و تا حدودی خالص کردن مواد بهره‌برداری شده با استفاده از کم یا الک چندین بار آن را غربال نموده و مان ( پودر گزانگبین )جدا شده را داخل ظروف همراه خود جمع‌آوری می‌کنند.

 

آیا هنگام بهره‌برداری آسیبی به حشرات مولد گز وارد می‌شود؟

با بررسی‌هایی که بعمل آمده مشخص گردیده که هنگام چوب زنی جمعیت زیادی از پوره‌های پسیل به داخل دوال یا ظرف جمع‌آوری ریزش می‌کنند و به دلیل ریز جثه بودن و نداشتن بال و صدماتی که در اثر الک کردن به آنها وارد می‌شود قادر به بازگشت روی گیاه نیستند و تقریباً همه آنها از بین می‌روند و به همین علت است که جمعیت حشره مرتب رو به کاهش می‌رود و مشکلاتی را در تولید محصول به بار می‌آورد.

وضعیت تولید و بهره برداری از گزانگبین در حال حاضر چگونه است ؟

براساس تحقیقاتی که توسط مرکز تحقیقات منابع طبیعی استان اصفهان بعمل آمده بسیاری از مراتع دارای گون گزی، فاقد حشره پسیل مولد گز می باشند و محدوده های گون گزی ( گون دارای حشره پسیل ) صرفاً در برخی از دره ها به صورت پراکنده  وجود دارد. سیف الهی ، در اولین همایش بحرانهای زیست محیطی ایران که در سال 1380 دراهواز برگزار شد ، پسیل گز را به عنوان یک گونه نادر و در خطر انقراض معرفی کرد و نسبت به حفظ و احیا‌ی آن هشدار داد.

 

برای حفظ جمعیت‌های پسیل گز و افزایش آنها چه کار باید کرد؟

1- برای آگاهی دقیق از شرایط زیستی گون گزی و حشره پسیل گز که عامل اصلی تولید گزانگبین است و آگاهی درست از تاثیر عوامل زنده و غیر زنده محیطی، بایستی تحقیقات لازم با حمایت مسئولین مربوطه ادامه یابد.

2- با مشخص کردن شرایطی که حشره پسیل گز بتواند به زندگی و زاد و ولد خود ادامه دهد و شناخت مناطق مستعد برای احیاء تولید گزانگبین، آنگاه دولت با همکاری و مشارکت بهره‌برداران مرتع، می‌تواند سرمایه‌گذاری لازم را انجام دهد.

3- در حال حاضر برای حفظ جمعیت‌های پسیل گز نبایستی به روش سنتی چوبزنی کرد. زیرا جمعیت‌های پسیل به اندازه‌ای نیست که بتواند تلفات ناشی از بهره‌برداری را تحمل کند. در عین حال برای جمع آوری گرد گزانگین ، استفاده از چوب گردگیری در برخی نقاط و با نظارت کامل محققان مرکز تحقیقات و کارشناسان منابع طبیعی می‌تواند مفید باشد.

 

 

گزانگبين يا به عبارت صحيح تر انگبين گون چيست ؟

– گزانگبين در منابع مختلف تحت عناوين گز خوانسار، انگبين گون، ترنجبين اصفهان و شهد پارسي نام برده شده است. طبق استاندارد شماره 2619  انگبين گون از نظر شيميايي نوعي مان (manna)  محسوب مي شود كه توسط حشره پسيل گز از خانواده Psyllidae  با نام علمي Cyamophila astragalicola  كه قبلاً C. dicoraنام برده مي‌شد و در اثر تغذيه آن از شيره گياه گون گزي با نامAstragalus adscendens  حاصل مي شود.

 

انگبين از نگاه مفسران، محققان و اهل معرفت :

در كتاب مفردات راغب واژه المنّ چنين تعريف شده است «شيئي كالطل فيه حلاوه و يسقط علي الشجر» «چيزي شبيه شبنم كه در آن شيريني است و بر درخت فرو مي‌افتد» و در كتاب تفسير پرتوي از قرآن آمده است «ماده آبكي كه روي بعضي درختها شكرك مي بندد، انگبين نامند.

نه هر كرم آرد ابريشم نه از هر خاك خيزد زر                

نه از هر ني بود شكر نه در هر خار باشد من

دانكين (1980 م) براي مان (manna)  دو منشاء كلي تعريف مي كند
 ترشحات گياهي چه به طور طبيعي و چه بر اثر عمل حشره يا تيغ زدن به وسيله انسان.

 ترشحات مستقيم حشره بر روي گياه ميزبان.

در دايره المعارف بريتانيا واژه manna  چنين تعريف شده است : «قسمي ماده خوراكي سفيد رنگ و عسل مانند كه مستقيماً به وسيله حشره و يا به كمك حشره بر روي گياه توليد مي شود».

ز فر بخت تو دايم به شش نتيجه خوب                         

ز بهر جشن تو آبستن است شش ممكن

صدف به گوهر و نافه به مشك و ني به شكر              

شجر به ميوه و خارا به زرّ و خار به منّ

                                                                                                (انوري)

بيش از 1000  سال پيش ابوريحان بيروني به توليد شهد توسط حشره بر روي گياه پرخار اشاره مي كند.

ادوارد فردريك (1819 م) در سفرنامه خود آورده است :

در ايران غالباً با نوعي شيريني پذيرايي مي شود كه يكي از تركيبات اصلي آن ماده شيرين سفيد صمغ مانندي به نام گزانگبين است كه همراه با گلاب و آرد و مغز پسته به صورت قرص شيريني به قطر تقريباً هشت سانتيمتر و ضخامت كمتر از يك سانتيمتر ساخته مي شود.

درختچه اي كه بر روي آن گز يافت مي شود و سرشاخه‌هاي آن شباهت به جارو دارد گون مي‌نامند. همه جا، روي سرشاخه هاي جوان و زير بوته ها، تكه هاي گز همانند ريزه‌هاي نخ همراه با تعداد بي شمار حشرات كوچك به وفور ديده مي شد. فردريك مي‌گويد:‌ با نظر اهالي موافقم و بدون ترديد، گز را توليد حيواني مي دانم. جالب توجه اينكه، نظريات فردريك بيشتر از يكصد و پنجاه سال مورد تأييد ديگران قرار نگرفت (گرامي 1998 م).

نيك نژاد (1355) و آئينه چي و همكاران (1355) مشخصات فيزيكوشيميايي گزانگبين مشهور به گز خوانسار را معلوم نموده اند. تجزيه كمي آن به حالت تازه نشان داد كه داراي 20/41  درصد قند احيا كننده فروكتوز ، 60/31  درصد قندهاي چندتايي (پلي ساكاريدها)،  00/2 درصد ساكارز (شكر معمولي)، 26/2  درصد خاكستر، 20/15  درصد رطوبت، 72/4  درصد تركيبات غيرمحلول در آب (مانند ذرات گياهي) و 02/3  درصد موسيلاژ و صمغ مي باشد. به طور كلي عاري از گوگرد، ازت، تانن، آلكالوئيد، و هالوژنها (كلر، برم و يد) است. حاصل هيدروليز اسيدي پلي ساكاريدهاي موجود در مان گون، گلوكز، زايلوز و مانوز مي‌باشد.

اقوام يهود معتقدند، “اين يك مائده آسماني است كه خداوند به قوم حضرت موسي (ع) اعطا كرده است” از آن به عنوان يك ماده مقدس و در مراسمي كه برگزار مي‌كنند استفاده مي نمايند.

 

نتايج طرح‌هاي تحقيقات انجام شده :

–   نعيم و بهداد (1366) نام علمي حشره مولد را Cyamophila dicora  از خانواده پسيل ها اعلام كردند و ضمن توضيحاتي در مورد زيست شناسي آن از تعدادي عوامل محدود كننده پسيل مانند چراي دام، بوته كني و بوته سوزي، زنبور پارازيتوئيد نام بردند.

–    باقرزاده و همكاران (1374) بهترين روش بهره برداري را تكان دادن بوته ها بجاي ضربه زدن و با فواصل 6  روزه و در طي زمان برداشت 4  نوبت اعلام كردند.

–    فقيه و همكاران (1376) ضمن بررسي بيولوژي حشره در منطقه كوهرنگ عواملي مانند زنبور پارازيتوئيد، بوته كني، آتش سوزي، عوامل اقليمي، چراي دام و بهره برداري غلط را به عنوان عوامل محدود كننده پسيل گز اعلام كردند.

–    سيف الهي (1378) و همكاران براي اولين بار پراكنش حشره مولد، تراكم نسبي آن در مناطق مختلف و گونه جديدي از پسيل را كه در مناطق محدودي از شهرستانهاي فريدن و فريدونشهر كشف شد به عنوان دست آوردهاي تحقيق خود اعلام كردند.

 

خواص دارويي آن چيست ؟

اين مان ماده اي ملين و تسكين دهنده است كه مي تواند در دردسينه و التهاب ريه مؤثر واقع شده و ناراحتي تنفسي را تا حدودي رفع كند. همچنين در درمان سرفه، خشونت سينه و تنگي نفس نقش داشته و مي تواند به تقويت دستگاه گوارش و هضم و جذب مواد غذايي در بدن كمك كند.

 

موارد مصرف :

–   بيشترين مصرف انگبين گون از گذشته تاكنون، در توليد گز معروف اصفهان بوده است. اين ماده ضمن اينكه خواص متضاد چسبندگي و شكنندگي خود را به گز مي‌بخشد باعث حفظ رطوبت گز و در نتيجه نرم و تازه ماندن آن براي مدت چندين هفته مي شود. در حال حاضر به دليل كاهش محصول گزانگبين در مراتع و افزايش قيمت آن (هر كيلوگرم 000/500  ريال) قنادها ترجيح مي‌دهند، به جاي آن از تركيبات مصنوعي و مشابه مانند بادكا كه نوعي گلوكز مايع است و قيمت پايين تري دارد استفاده كنند.

–   مصرف ديگر آن در صنايع دارويي است. فروكتوز موجود در مان گون داراي خاصيت دارويي ويژه اي است كه باعث شده در طب مورد توجه قرار گيرد. فروكتوز يا قند ميوه، قند ساده ايست كه به مراتب شيرين تر از ساكارز بوده و بطئي تر و كندتر از قندهاي ديگر جذب مي گردد. انگبين گون با داشتن حدود 40  درصد فروكتوز، همانند عسل يكي از منابع غني اين قند كمياب است كه مي‌توان از فروكتوز آن براي كمك به اسپرم سازي انسان و نيز در افراد مبتلا به ديابت استفاده نمود.

–   پورداوودي (1357) گزارش نمود از بين چسب‌هاي گياهي  براي توليد انواع قرص ، گزانگبين در مقايسه با ژلاتين ، تيلوز 4000 ، آكاسيا ، پلي‌وينيل پيروليدون در الكل و آب , نشاسته و سريش از نظر سائيدگي ، بازشدن قرص و سرعت حلاليت ارجحيت دارد.

 

وضعيت بازار گزانگبين در داخل و خارج از كشور چگونه است؟

–   با توجه به اينكه اين ماده منحصراً در بعضي مناطق از ايران توليد مي شود و از قديم‌الايام نيز خريداران مختلف به بازارهاي شهرستانهاي منطقه غربي استان اصفهان رجوع مي كردند لذا خريداران خارجي مهمترين منبع تأمين اين ماده را در ايران و اصفهان مي دانند.

–   صنف توليد كننده گز براي سفارش دهندگان خارجي خود، از درصد مختلف مان گون، براي توليد گز استفاده مي كنند و با قيمت هاي متفاوتي به فروش مي‌رسانند. لذا براي حفظ بازارهاي خارج از كشور، تمايل زيادي براي خريد و استفاده وجود دارد.

ميزان توليد و اشتغال زايي گزانگبين چه وضعيتي را دارد؟

در هر هكتار گون گزي مستعد امكان توليد و بهره‌برداري حدود 30-50 كيلوگرم گزانگبين وجود دارد. با توجه به اينكه قيمت هر كيلوگرم گزانگبين حدود 000/500  ريال مي باشد و در استان اصفهان حدود 000/200  هكتارگون گزي داريم، لذا در صورت مستعد بودن شرايط و وجود حشره مولد :

ميلياردريال000/4 =  ريال 000/500  × كيلوگرم متوسط توليد در هكتار 40  ×  000/200 هكتار

ارزش اقتصادي سالانه آن مي باشد.

بديهي است اين ماده با چنين ارزش اقتصادي كه دارد مورد توجه روستاييان، عشاير و ساير بهره برداران غيربومي است.

 

گزانگبين  چگونه توليد مي‌شود؟

نوزادان حشره كوچكي به نام پسيل گزكه طول بدن آنها كمتر از 2 ميليمتر است عامل اصلي توليد گزانگبين هستند. نوزادان كه اصطلاحاً پوره گفته مي‌شوند از شيره گياهي برگچه‌ها و سرشاخه‌هاي گون تغذيه نموده و پس از هضم و جذب مواد مورد نياز خود مازاد مواد قندي و ساير مواد شيره را كه نياز ندارند، بدون وارد نمودن به معده اصلي مستقيماً از انتهاي بدن خود خارج مي‌كنند كه به صورت رشته‌هاي باريك و سفيدرنگ روي سرشاخه‌هاي گون ديده مي‌شود.  افراد محلي اين رشته‌هاي سفيد رنگ را گزانگبين و گاهي به اختصار گز مي‌نامند.

 

زيست شناسي پسيل گز:

پسيل‌هاي بالغ نر و ماده قبل و يا پس از زمستانگذراني جفتگيري نموده و حشرات ماده تخم‌هاي خود را روي برگچه‌هاي گون و به صورت يك و ندرتاً دو رديف روي رگبرگ اصلي قرار مي‌دهند. هر حشره ماده به طور متوسط 156 عدد تخم مي‌گذارد. تخم‌ها شبيه تخم مرغ و به رنگ زرد روشن به طول 35/0 ميلي‌متر مي‌باشند. برگچه‌هايي كه روي آنها تخم‌گذاري انجام مي‌شود حول محور رگبرگ اصلي به نحوي تا مي‌شوند كه دو لبه كناري آنها به هم مي‌چسبند. اين حالت علامت آشكاري براي عمل تخمريزي پسيل گز مي‌باشد. پس از حدود يك ماه نوزادان پسيل که اصطلاحاً

پوره گفته می شود متولد مي‌شوند.

پسيل گز دارای 5 سن پورگی است . دوران پورگی حدود 105 روز طول می کشد .پس از اتن مدت حشرات کامل در اواتل پائتز ظاهر می گردند . حشرات کامل پسيل با تغذته از شهد و شیره گلها و گتاه متزبان آماده زمستانگذرانی روی سرشاخه ها و لا به لای فلسها و پوستک های گتاه گون می شود .  


خرماDSCN0312

شایان ذکراست. بایدگفت که درختان خرما date tree دراستاهای گرمسیری خلیج فارس وعمانی  ممر دارامد خوبی است برای باغداران واین درخت مقاوم به شوری می باشد عکس این درخت زیبا مشاهده فرمایید.ناگفته نماند با توجه به اینکه انواع مرکبات در بسیاری از مناطق خلیج فارس وعمانی سازگار می باشد.

لیومرکباتانگور یاقوطی

شایان ذکر است که رقم انگور یاقوطی هم می تواند به عنوان انگور زودرس  ممردرامد خوبی برای باغداران وکشاورزان باشد که چند سالی

Top